QueſtioXLII

quandā ꝯtradictionē verboꝝ. ita etiā rixa importat quādam ꝯtradictionē in factis. vn̄ ſuꝑ illud Gal̓. v. rixe. dicit glo. ꝙ rixe ſūt qn̄ ex ira inuicē ſe ꝑcutiūt. ⁊ ideo rixa videtur eſſe quoddā priuatū bellū qd̓ inter priuatas ꝑſonas agitur non ex aliqͣ publica auctoritate. ſed magis exinordinata volūtate. ⁊ ideo rixa ſemꝑ importat pctm̄. ⁊ īeo quidem qui alterū inūadit iniuſte eſt pctm̄ mortale. inferre enī nocumentū ꝓximo etiā oꝑe manuali n̄ eſt abſqꝫmortali peccato. in eo aūt qui ſe defendit pōt eſſe ſine peccato. ⁊ qn̄qꝫ cū pctō vēiali. ⁊ qn̄qꝫ cū pctō mortali ẜm diuerſum motū animi eius ⁊ diuerſum modū ſe defendēdinam ſi ſolo animo repellēdi iniuriā illatā ⁊ cū debita moderatione ſe defendat non eſt pctm̄. nec ꝓprie pōt dici rixaex parte eius. Si ꝟo cū aīo vindicte vel odij vel cū exceſſu debite moderatiōis ſe defendat ſemꝑ eſt pctm̄. ſed veniale quidē qn̄ ali qͥs leuis motus odij vel vindicte ſe īmiſcet. vel cū non multū excedat moderatā defenſionē. mortale aūt qn̄ obfirmato animo impugnantē inſurgit ad eūoccidendū vel eū grauiter ledendū. Ad .i. ergo dd̓m ꝙrixa non ſimplicit̓ noīat ꝯtentionē. ſed tria in p̄miſſis verbis Iſidori ponunt̉ que inordinationē rixe d̓clarāt. Primo quidē ꝙ ꝓmptitudinē habet animi ad ꝯtēdendū qd̓ſignificat cū dicit. ſemꝑ ad ꝯͣdicendū ꝑatꝰ .ſ. ſiue aliꝰ bn̄ ſiue male dicat aut faciat. Secūdo qꝛ ī ipſa ꝯͣdictiōe delectatur. vn̄ ſequitur. ⁊ in iurgio delectat̉. Tertio qꝛ ipſe alios ꝓuocat ad ꝯͣdictiones. vn̄ ſequit̉. ⁊ ꝓuocat ꝯtendentē.¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ ibi non intelligit̉ ꝙ ſerui Iſaac ſint rixati. ſed ꝙ incole terre rixati ſunt ꝯtra eos. vn̄ illi peccauerunt. non autē ſerui Iſaac qͥ calūniā patiebāt̉. ¶ Ad. iij.dd̓m ꝙ ad hoc ꝙ iuſtū ſit bellū reqͥritur qd̓ fiat auctoritate publice ptātis ſicut ſupͣdictū eſt. rixa aūt fit ex priuato affectu ire vel odij. ſi enī miniſter principis aut iudicispublica ptāte aliqͦs inuadat qui ſe defendāt. non dicunt̉ipſi rixari. ſed illi qui publice ptāti reſiſtūt. ⁊ ſic illi q̄ inuadūt n̄ rixant̉ neqꝫ peccāt. ſꝫ illi qͥ ſe inordinate defendūtAd ſecūdum ſic procedit̉Uidet̉ ꝙ rixa non ſit filia ire. Dicit̉ enī Iaco. iiij. Unde bella ⁊ lites in vobis. nōne ex ꝯcupiſcētijs q̄ militāt inmembris veſtris? ſed ira nō ꝑtinet ad ꝯcupiſcibile. ergorixa non eſt filia ire ſed magis ꝯcupiſcētie. ¶ Pre. Prouerb. xxviij. Qui ſe iactat ⁊ dilatat iurgia ꝯcitat. ſed idēvidet̉ eſſe rixa quod iurgiū. ergo videt̉ ꝙ rixa ſit filia ſuꝑbie vel inanis glorie ad quaꝫ ꝑtinet ſe iactare ⁊ dilatare.Pre. Prouerb. xviij. d̓r. Labia ſtulti īmiſcēt ſe rixis.ſed ſtulticia differt ab ira. non .n. opponit̉ māſuetudini. ſꝫmagis ſapientie vel prudentie. ergo rixa non eſt filia ire.¶ Pre. Prouerb. x. d̓r. Odiū ſuſcitat rixas. ſed odiū orit̉ex inuidia. vt. Grego. dicit. xxxi. moral̓. ergo rixa nō eſt filia ire ſed inuidie. ¶ Pre. Prouerb. xvij. d̓r. Qui meditatur diſcordias ſeminat rixas. ſed diſcordia ē filia inaniſglorie. vt ſupͣdictū eſt. ergo ⁊ rixa. ¶ Sꝫ ꝯͣ eſt qd̓ Grego.dicit. xxxi. moral̓. ꝙ ex ira oritur rixa. Et Prouerb. xv. etxxix. d̓r. Uir iracūdus ꝓuocat rixas. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ſic̄ dictum ē. rixa importat quandā ꝯtradictionē vſqꝫ ad factaꝑuenientē dū vnus alterū ledere molit̉. duplicit̓ autemvnus aliū ledere intēdit. Uno mō qͣſi intēdens abſolutemalū ipſius. ⁊ talis leſio pertinet ad odiū. cuius intentioeſt ad ledendū inimicū vel ī māifeſto vel in occulto. Aliomodo aliqͥs intendit alium ledere eo ſciente ⁊ repugnante qd̓ importatur noīe rixe. ⁊ hoc ꝓprie pertinet ad iraꝫ q̄eſt appetitus vindicte. nō enī ſufficit irato ꝙ latent̓ noceat

ei ꝯtra quē iraſcitur. ſed vult ꝙ ipſe ſentiat. ⁊ ꝙ ꝯͣtra voluntatē ſuā aliqͥd patiat̉ in vindictā eiuſ quod fecit: vt patet per ea que ſupͣ dicta ſunt de paſſiōe ire. ⁊ ideo rixa ꝓprie oritur ex ira. ¶ Ad .i. ergo dd̓m ꝙ ſicut ſupͣ dictuꝫ ē.oēs paſſiōes iraſcibilis ex paſſiōibus ꝯcupiſcibilis oriūt̉.et ẜm hoc illud qd̓ ꝓxime oritur ex ira. oritur etiā ex ꝯcupiſcētia ſicut ex prima radice. ¶Ad. ij. dd̓m ꝙ iactatīo ⁊dilatatio ſui que fit ꝑ ſuꝑbiā vel inanē gloriā. non directe ꝯcitat iurgiū aut rixā. ſed occaſionalit̓. inquantū .ſ. exhoc ꝯcitatur ira dū aliqͦs ſibi ad iniuriā reputat qd̓ alterei ſe p̄ferat. ⁊ ſic ex ira ſequunt̉ iurgia ⁊ rixe. ¶ Ad. iij.dd̓m ꝙ ira ſicut ſupͣ dictū eſt impedit iudiciūˡ rōnis. vnde habet ſimilitudinē cū ſtulticia. ⁊ ex hoc ſequit̉ ꝙ habeant cōem effectū. ex defectu enī ratiōis ꝯtingit ꝙ aliqͥs inordinate aliū ledere molit̉ ¶ Ad. iiij. dd̓m ꝙ rixa ⁊ ſi qn̄qꝫex odio oriat̉. non tamē eſt ꝓprius effectꝰ odij qꝛ preter intentionē odiētis eſt ꝙ rixoſe ⁊ manifeſte inimicuꝫ ledat.qn̄qꝫ enī etiā occulte ledere querit. ſed qn̄ videt ſe p̄ualere curixa ⁊ iurgio leſionē intēdit. ſed rixoſe aliquē ledereeſt ꝓprius effectꝰ ire. ratione iam dicta. ¶ Ad. v. dd̓m ꝙex rixis ſequit̉ odiū ⁊ diſcordia in cordibꝰ rixantiū. ⁊ iō ille qͥ meditat̉. id eſt. q̄ intendit inter aliqͦs ſeminare diſcordias. ꝓcurat ꝙ adinuicē rixent̉. ſicut quodlibet pctm̄ pōtimportare actu alterius peccati ordinādo illū in ſuū fineꝫ.ſed ex hoc non ſequitur ꝙ rixa ſit filia inanis glorie ꝓprie¶ Queſtio XLIIet directe.Einde ꝯſiderandūeſt de ſeditiōe que opponit̉ paci. Et circa hocquerūtur duo. primo vtrū ſit ſpeciale peccatum. ſecūdo vtrū ſit mortale peccatum.Ad primū ſic procediturUidetur ꝙ ſeditio non eſt ſpeciale pctm̄ ab alijs diſtin.ctum. Quia vt Iſidorus dicit in li. etymol̓. ſeditioſus eſtqui diſſenſionē aīoꝝ facit ⁊ diſcordias gignit. ſꝫ ex hoc ꝙaliqͥs aliquod pctm̄ ꝓcurat non peccat alio peccati genere niſi illo qͦ ꝓcurat ergo videt̉ ꝙ ſeditio nō ſit ſpāle peccatū a diſcordia diſtinctū. ¶ Pre. Seditio diuiſionemquandam importat. ſed nomē etiā ſciſmatis ſumit̉ a ſciſſura. vt ſupͣ dictū eſt. ergo pctm̄ ſeditiōis non videt̉ eſſe diſtinctū a peccato ſciſmatis. ¶ Pre. Omē ſpāle pctm̄ abalijs diſtinctū vel ē viciū capitale. aut ex aliqͦ vicio capitali oritur. ſed ſeditio neqꝫ computat̉ inter vicia capitalianeqꝫ inter vicia q̄ ex capitalibꝰ oriunt̉. vt patet in. xxi. moral̓. vbi vtraqꝫ vicia numerant̉. ergo ſeditio nō eſt ſpālepctm̄ ab alijs diſtinctū. ¶ Sꝫ ꝯͣ eſt ꝙ. ij. ad Corinth. xij.ſeditiōes ab alijs pctīs diſtinguūt̉. ¶ Rn̄. dd̓m̄ ꝙ ſeditioeſt quoddā ſpāle pctm̄ qd̓ qͣꝫtū ad aliqͥd ꝯuenit cū bello ⁊rixa. qͣꝫtū aūt ad aliqͥd differt ab eiſ. ꝯuenit q̄deꝫ cū eis inhoc ꝙ importat quandam ꝯͣdictione. differt aūt ab eis induobꝰ. Primo ꝗdē qꝛ bellū ⁊ rixa importāt mutuā impugnationē in actu. ſed ſeditio nō pōt dici ſiue fiat hmōiimpugnatio in actu. ſiue ſit preꝑatio ad talē impugnationem. vnde glo. ij. ad Corinth. xij. dicit ꝙ ſeditiones ſunttumultus ad pugnam. cum .ſ. aliqͥ ſe preꝑant ⁊ intendunt pugnare. Secūdo differūt. qꝛ bellū ꝓprie eſt ꝯͣ extraneos ⁊ hoſtes qͣſi multitudinis ad multitudinē. rixa autem eſt vnius ad vnū. vel paucorum ad paucos. ſeditioautem ꝓprie eſt inter partes vnius multitudinis inter ſediſſentientes. puta cum vna pars ciuitatꝭ excitatur in tumultum contra aliam. ⁊ ideo quia ſeditio habet ſpeciale