QueſtioXXII
peccato ſed preſumptio excuſat a peccato Dicit eniꝫ magiſter. .xxij. di ſtinctione ſcd̓i libri ſnīarum ꝙ Adā minuspeccauit. qꝛ ſub ſpe venie peccauit qd̓ videt̉ ad p̄ſumptionem ꝑtinere. ergo p̄ſumptio non eſt peccatū. ¶ Sed ꝯtraeſt ꝙ ponit̉ ſpecies pctī in ſpm̄ſanctū. ¶ Rn̄ſio dicenduꝫꝙ ſicut ſupra dictū eſt circa deſꝑationē. oīs motus appet̓itiuus qui ꝯformiter ſe hꝫ ad intellectum falſū ẜm ſe malꝰeſt ⁊ pctm̄. p̄ſumptio aūt eſt motus appetitiuus. qꝛ importat quandā ſpem inordinatā. habet aūt ſe ꝯformiter intellectui falſo. ſicut ⁊ deſꝑatio. ſicut enī falſū eſt ꝙ deus penitentibus non indulgeat. vel ꝙ peccantes ad pnīam nōcōuertat. ita falſum eſt ꝙ in pctō ꝑſenerantibꝰ veniā cōcedat. ⁊ a bono ceſſantibꝰ oꝑe gloriam largiat̉. cui exiſtimationi cōformiter ſe habet p̄ſumptionis motꝰ. ⁊ ideo p̄ſumptio eſt pct̄m minus tn̄ qͣꝫ deſꝑatio. qm̄ magis ꝓpriū ē deomiſereri ⁊ parcere qͣꝫ punire ꝓpter eius infinita bonitaterIſtud enī ẜm ſe deo ꝯuenit. hoc aūt ẜm noſtra pct̄a Adprimū ergo dicendū ꝙ p̄ſumere ponit̉ aliqn̄ pro ſꝑare.qꝛ ipſa ſpes recta que habet̉ de deo p̄ſumptio videt̉. ſi mēſuret̉ ẜm conditionē humanā. non aūt eſt p̄ſumptio ſi attendat̉ immēſitas diuine bonitatis. Ad ſcd̓m dicendū ꝙp̄ſumptio nō importat ſuꝑexceſſum ſpei ex hoc ꝙ aliquisminus ſperat de deo. ſed ex hoc ꝙ ſꝑat de deo aliquid qd̓deo non ꝯuenit. qd̓ etiam eſt minus ſꝑare de deo. qꝛ hoceſt eius virtutem quodāmodo diminuere. vt dictum eſtAd tertiū dicendū ꝙ peccare cum ꝓpoſito ꝑſeuerandi īpet̄o ſub ſpe venie ad p̄ſumptionē ꝑtinet. ⁊ hoc non diminuit. ſed auget pctm̄. Peccare aūt ſub ſpe venie qn̄qꝫ ꝑcipiende cum ꝓpoſito abſtinendi a peccato ⁊ penitēdi de peccato. hoc nō eſt p̄ſumptionis. ſed hoc pctm̄ diminuit. qꝛ ꝑhoc videtur habere voluntatem minus firmatam ad peccandum.Ad tertiū ſic procediturUidet̉ ꝙ p̄ſumptio magis opponat̉ timori qͣꝫ ſpei. Inordinatio enī timoris opponit̉ recte timori ſed p̄ſumptio videt̉ ad inordinationē timoris ꝑtinere. Dicit̉ enim Sap̄.xvij. Semꝑ p̄ſumit ſeua ꝑturbata ꝯſciētia. ⁊ ibideꝫ. ꝙ timor eſt p̄ſumptionis adiutoriū. ergo p̄ſumptio opponit̉timori magis qͣꝫ ſpei. ¶ Preterea ꝯtraria ſūt que maxime diſtāt. ſed p̄ſumptio magis diſtat a timore qͣꝫ a ſpe. qꝛp̄ſumptio importat motū ad rem. ſicut ⁊ ſpes. timor autēmotū a re ergo p̄ſumptio magis cōtrariat̉ timori qͣꝫ ſpei.¶ Preterea p̄ſumptio totaliter excludit timorē. nō autētotaliter excludit ſpem. ſed ſolū certitudinē ſpei. Cū ergooppoſita ſint que ſe interimūt. videt̉ ꝙ preſumptio magisopponat̉ timori qͣꝫ ſpei. ¶ Sed contra eſt ꝙ duo inuiceꝫoppoſita vitia ꝯtrariant̉ vni virtuti ſicut timiditas ⁊ audacia fortitudini. ſed pct̄m p̄ſumptionis ꝯtrariat̉ peccatodeſꝑationis. qd̓ directe opponitur ſpei. ergo videt̉ ꝙ etiaꝫpreſumptio directius ſpei opponat̉. ¶ Rn̄ſio dicendumꝙ ſicut Augꝰ dicit in. iiij. ꝯtra Iulianū. oībus virtutibꝰnon ſolū ſunt vitia manifeſta diſcretione ꝯtraria. ſic̄ prudentie temeritas. verū ⁊ vitia quodāmodo nō veritati ſꝫquadā ſpecie fallēte ſimilia. ſicut prudētie aſtutia. Et hocetiā philoſo. dicit in. iij. ethic̄. ꝙ virtꝰ maiorē ꝯuenientiaꝫvidet̉ habere cū vno oppoſitoꝝ vitioꝝ qͣꝫ cum alio. ſicuttꝑantia cum inſenſibilitate. ⁊ fortitudo cū audacia. Preſumptio ergo manifeſtā opinionē videt̉ habere ad timorem p̄cipue ſeruilē. q̄ reſpicit penā ex dei iuſticia ꝓueniētem. cuius p̄ſumptio remiſſionē ſꝑat. ſed ẜm falſam ſimilitudinē magis ꝯtrariat̉ ſpei. qꝛ importat quandā inordi
natam ſpem de deo. ⁊ qꝛ directius aliqua opponunt̉ quēſunt vnius generis. qͣꝫ que ſunt gͣenerū diuerſoꝝ. nā contraria ſunt in eodē genere ideo directiꝰ p̄ſumptio opponit̉ſpei qͣꝫ timori. vtrūqꝫ enī reſpicit idē obiectū cui innititur.ſed ſpes ordinate. p̄ſūptio inordinate. ¶Ad primū ergodicendū ꝙ ſicut ſpes abuſiue d̓r de malo. ꝓprie aūt de bono. ita etiā p̄ſumptio. ⁊ ẜm hunc modū inordinatio timoris p̄ſumptio dicit̉. Ad ſcd̓m dicendū ꝙ ꝯtraria ſunt quemaxime diſtāt in eodē genere. Preſūptio aūt ⁊ ſpes importāt motū eiuſdē generis. qui pōt eſſe vel ordinatꝰ velinordinatus: ⁊ ideo p̄ſumptio directiꝰ ꝯtrariat̉ ſpei qͣꝫ timori. nā ſpei cōtrariat̉ ratione ꝓprie differētie. ſicut inordinatū ordinato. timori aūt cōtrariat̉ rōne differētie ſui generis .ſ. motus ſpei. ¶ Ad tertiū dicendū ꝙ p̄ſūptio contrariat̉ timori ꝯtrarietate generis. virtuti aūt ſpei ꝯtrarietate differētie. iō p̄ſumptō totaliter excludit timorē. ⁊ ẜmgenus. ſpem aūt non excludit niſi rōne differētie excludēdo eius ordinationem.Ad quartum ſic procedit̉Uidet̉ ꝙ p̄ſumptio nō cauſet̉ ex inani gl̓ia. Preſūptō eīmaxime videtur inniti diuīe miſcd̓ie. miſcd̓ia aūt reſpicitmiſeriā que opponitur glorie. ergo p̄ſumptio nō oritur exinani gl̓ia. ¶ Preterea p̄ſūptio opponitur deſꝑationi. ſꝫdeſꝑatio oritur ex triſtitia. vt dictū eſt. cū ergo oppoſitoꝝoppoſite ſint cauſe. videt̉ ꝙ oriatur ex delectatōe. ⁊ ita videtur ꝙ oriatur ex vitijs carnalibꝰ quoꝝ delectatōes ſuntvehemētiores. ¶ Preterea vitiū p̄ſūptiōis ꝯſiſtit in hocꝙ aliquis tēdit in aliqd̓ bonū qḋ nō eſt poſſibile qͣſi poſſibile. ſed ꝙ aliqͥs eſtimet poſſibile qd̓ eſt impoſſibile. prouenit ex ignorātia. ergo p̄ſūptio magis ꝓuenit ex ignorātia qͣꝫ ex inani gl̓ia. ¶ Sed ꝯtra eſt qd̓ Gregꝰ dicit. xxxi.moral̓. ꝙ p̄ſūptio nouitatū eſt filia īanis gl̓ie. ¶ Rn̄ſiodicendū ꝙ ſicut ſupͣ dictū eſt duplex eſt p̄ſūptio. Una qͦdem q̄ innititur ꝓprie virtuti attēptās .ſ. aliqͥd vt ſibi poſſibile qd̓ ꝓpriā virtutē excedit. ⁊ talis p̄ſūptio manifeſteex inani gl̓ia ꝓcedit. Ex hoc enī ꝙ aliquis multū deſiderat gl̓iam. ſeqͥtur ꝙ attēdet ad gl̓iam quādā ſuꝑ vires ſuas. ⁊ hmōi p̄cipue ſūt noua q̄ maiorē admiratōeꝫ habēt.Et ideo ſignant̓ Gregꝰ p̄ſūptionē nouitatū poſuit filiaminanis gl̓ie. ¶ Alia ꝟo ē p̄ſumptio q̄ innititur inordīatediuine miſcd̓ie vel potētie ꝑquā ſꝑat ſe obtinere gl̓iam ſine meritis vel veniā ſine pnīa. ⁊ talis p̄ſumptio videturoriri directe ex ſuꝑbia. ac ſi ip̄e tanti ſe eſtimet. qꝛ etiā eūpeccātē deus nō puniat vel a gloria excludat. Et per hocpatet reſponſio ad obiecta. ¶ Queſtio. XXII.Einde ꝯſideranduꝫI O eſt de p̄ceptis ꝑtinentibꝰ ad ſpem ⁊ timorem.Et circa hoc queruntur duo. primo de p̄ceptisꝑtinētibꝰ ad ſpem. ſcd̓o de p̄ceptis ꝑtinetibꝰ ad timorem.Ad primū ſic procediturUidetur ꝙ nullū p̄ceptū ſit dandū ꝑtinēs ad ꝟtutē ſpeiQd̓ enī ſufficient̓ pōt fieri ꝑ vnū. nō oꝑtet ꝙ ꝑ aliqd̓ aliud inducatur. ſed ad ſꝑandū bonū. ſufficienter hō inducitur ex ipſa naturali inclinatiōe. ergo nō oꝑtet ꝙ ad hoc inducatur hō ꝑ legis p̄ceptū. ¶ Preterea cū p̄cepta dentur de actibꝰ virtutū. principalia p̄cepta etiam debēt dari de actibꝰ principaliū virtutū. ſed inter oēs virtutes prīcipaliores ſūt tres virtutes theologice .ſ. ſpes fides ⁊ charitas. cū ergo prīcipalia legis p̄cepta ſint p̄cepta decalogi
d 2