Folio xxviijIOME. ilberri

le et AlberriFolio xxviij

Rima ꝯtrarietas quā tractatus narrat ē ꝙ ſanctus Thomas dicat logicā ⁊ alias ſcīas triuiales eſſe practicas. quas venerabilis Albertꝰ d̓teſſe ſpeculatiuas. ſꝫ aſſertio iſta tractatus ipſius nō ē vera. nam etiam ſcūs Thomas manifeſte ponit logicamet alias ſciētias triuiales eſſe ſpeculatiuas. d̓t em̄ primaſcd̓e q̄ſti. qͥnquageſima pͥma. ar. pͥmo duplex ē opus. ſcꝫexterius ⁊ interius. practicū ergo vel operatiuum qd̓ diuiditur ꝯtra ſpeculatiuuꝫ ſumit̉ ab oꝑe exteriori ad qd̓nō habet ordinē habitus ſpeculatiuus. ſꝫ tamē hꝫ ordinem ad opus interius intellectus qd̓ eſt ſpeculari veruꝫet ẜm hoc habitus ſpeculatiuus eſt habitus oꝑatiuus.DPreterea eadē qͣſti. ar. tertio arguit ſic. artes liberalesſunt excellentiores qͣꝫ artes mechanice. ſꝫ ſicut artes mechanice ſunt practice. ita artes liberales ſpeculatiue. gͦ ſiars eſſet virtus intellectualis deberet ꝟtutibꝰ ſpeculatiuis annumerari. Et ſoluendo d̓t ꝙ etiam in ipſis ſpeculatiuis eſt aliqͥd ꝑ modū cuiuſdam operis. puta ꝯſtructio ſyllogiſmi aut orationis ꝯgrue. aut opus numerādivel mēſurandi. et ideo q̄cūqꝫ ad hmōi operatōnes habitus ſpeculatiui ordinantur dicūtur ꝑquandam ſil̓itudinem artes. Sꝫ liberales dicūt̉ ad dr̄nam illaꝝ artiū queordinant̉ ad oꝑa ꝑ corpora exercita q̄ ſunt quodāmodoſeruiles inqͣꝫtum corpus ſeruiliter ſubdit̉ aīe. ⁊ hō ẜmaīam eſt liber. Ille vero ſcīe q̄ ad nullū hmōi opus ordinant̉. ſimpliciter ſcīe dicuntur. nō aūt artes. nec oportetſi liberales artes ſint nobiliores ꝙ magis eis conueniatratio artis. Et in eadem queſtione. artic̄. quarto arguitſic. prudentia magis cōuenit cū arte qͣꝫ habitus ſpeculatiui. ſed qͥdam habitus ſpeculatiui dicuntur artes. ergomulto magis prudentia dicetur ars. Et ſoluendo dicitꝙ prudentia magis conuenit cum arte qͣꝫ habitus ſpeculatiui qͣꝫtum ad ſubiectum et materiam vtrūqꝫ em̄ eſtin opinatiua ꝑte anime. et circa ꝯtingēs aliter ſe habereſed ars magis cōuenit cū habitibus ſpeculatiuis in ratione ꝟtutis qͣꝫ cū prudentia vt ex dictis patet. ⁊ ſecūdaſecūde queſtione. xlvij. ar. ijº. arguit ſic. in eadem ꝑte anime ponūtur a ph̓o prudētia et ars. vt patet ex ſexto ethicorū. ſed ars nō ſolū inuenit̉ practica ſed etiam ſpeculatiua vt ptꝫ in artibus liberalibꝰ. gͦ prudētia etiā inuenituret practica et ſpeculatiua Et ſoluendo d̓t ꝙ om̄is applicatio rōnis recte ad aliqͥd factibile ꝑtinet ad artem. ſꝫ adprudentiam nō ꝑtinet niſi applicatio ratōis recte ad eade qͥbꝰ eſt cōſilium et hmōi ſunt in quibus non ſunt viedeterminate veniendi ad finē. vt dicit̉ tertio ethicoꝝ. qͥaergo ratio ſpeculatiua quedam facit. puta ſyllogiſmū ꝓpoſitionē et hmōi in qͥbꝰ ꝓceditur ẜm certas et determinatas vias inde eſt ꝙ reſpectu illorū poteſt ſaluari ratōartis. nō aūt rō prudentie. et ideo inuenit̉ aliqͣ ars ſpeculatiua. ſed nō prudentia ſpeculatiua Et queſti. li. ar. iiijin reſponſione ad ſecūdum argumētum d̓r. ꝙ etiā in ſpeculatiuis dialectica q̄ eſt inquiſitiua ꝓcedit ex cōibꝰ. demōſtratiua āt que eſt iudicatiua ꝓcedit ex ꝓprijsꝘ ẜm ſanctum Thomā vniuerſale anterē et in reſint eadē cū vl̓i poſt remEcūdam cōtrarietatem tractatus ponit. ꝙ ſanctus Thomas dicat vniuerſale ante rem et inre non eſſe eadeꝫ cuꝫ vniuerſali poſt rem. ſed venerabilis Albertus dicat eadē eſſe. et tamen tractatusdicit in deciſione ꝙ eſſe humanitatis vt eſt ante rem. et

inre eſt de genere ſubſtantie. et vt eſt poſt rem eſt de genere accidetꝭ. hec ꝟba magis ſonāt diuerſitatē maximāqͣꝫ idētitatem Et ſubditur in tractatu ꝙ albedo vt eſt intentio ſiue ſpecies notionalis eſt de prima ſpē qualitatiset vt natura eſt de tertia ſpē qualitatis. conſideret ſtudioſus an cōueniat dicere ꝙ intētio luminis ⁊ albedinis ſitſpēi alterius qͣꝫ lumē et albedo. cū diſtinctio ſpecifica ſiteſſentialis. Et in fine deciſionis dicit ꝙ venerabilis Albertus dicat ſubſcripta verba vniuerſale poſt rem eſt duplex habens eſſe. ſcꝫ materiale quo habitualiter īformatintellectum poſſibilem ad actum intelligendi Et formale quo eſt natura de pluribus predicabilis. ⁊ primo modo eſt accidens intentionale de prima ſpecie qualitatis.ſcd̓o modo eſt in pluribꝰ generibꝰ predicamētalibꝰ iuxtaexigentiam eorum de quibꝰ eſſentialiter predicat̉. Ubiaūt hec verba venerabilis Albertus dicat nō narrat. ſꝫquicquid ſit ex dicendis patebit ꝙ in hac materia nō eſtilla quam pretendit diſcrepantia tractatus. Non em̄ ſanctus Thomas ſentit ꝙ ſpecies intelligibilis habitualiter informans intellectum ad intelligendū ſit vniuerſale poſt rem ⁊ predicabile de indiuiduis ſꝫ ꝙ vniuerſalepoſt rem ſit terminus obiectalis primarius ip̄ius intellectionis cui termino cōuenit magis idētificari cū re ad extra qͣꝫ ip̄i habituali ſpēi ītelligibili Unde ſanctus Thomas in ſuo tractatu de qͥdditatibus entium dicit ꝙ ratōgeneris et ſpeciei ꝯuenit eſſentie ẜm ꝙ ſignatur ꝑ modūtotius. vt nomine hoīs vel aīalis ꝓut implicite ⁊ indiſtincte ꝯtinet totuꝫ illud quod in indiuiduis eſt. Undedeprehenditur ex his que in eodem tractatu paucis interpoſitis ſequūtur ꝙ ſnīa ſancti Thome eſt ꝙ hominiaccepto ẜm ſe quo modo eſt vniuerſale ante rem conueniunt eēntialia predicata pͥmi et ſecūdi modi per ſe. ſꝫ homini vt ſuſcepto in ſingularibus quo modo eſt vniuerſale in re ꝯueniūt p̄dicata accidētalia realia. vt currere ⁊ ſedere. hoī vero vt concepto ⁊ obiectaliter intellecto quomodo eſt vniuerſale poſt rem cōuenit ꝙ ſit prima intentio cui attribuunt̉ intentōnes ſecūde. vt eſſe ſpeciem et eēin predicamento Huic correſpondenter d̓t ſanctꝰ Thomas primo perihermeniarū. ꝙ cum dicitur rerum quedam ſunt vniuerſalia quedam vero ſingularia Diuidūtur res quēadmodum ẜcant̉ per nomina que ſubijciuntur in enunciationibus. et ꝙ intentiones generis et ſpeciei intellectus attribuit nature intellecte Preterea in pͥma parte queſtio. lxxxv. articulo ſcd̓o dicit. ſicut ſpeciesſenſibilis non eſt illud quod ſentitur. ſꝫ magis id quo ſenſus ſentit. ita ſpecies intelligibilis non eſt id quod intelligitur. ſed quod. primo et principaliter intelligitur eſtres cuius ſpecies intelligibilis eſt ſimilitudo.¶ Et ſubdit ꝙ humanitas apprehendatur ſine indiuidualibus conditionibus quod eſt abſtrahi ipſam ad quodſequitur intentio vniuerſalitatis accidit humanitati ẜmꝙ ꝑcipitur ab intellecū in qͦ eſt ſimilitudo nature ſpēi ⁊nō indiuidualiū pͥncipiorū. Et ar. iij. ꝙ vl̓e p̄t ꝯſiderarivnoº ẜm ꝙ natura vl̓is ꝯſideretur ſimul cum intētōnevniuerſalitatꝭ ⁊ ꝙ voces nō ſignēt ſpēs intelligibiles ſꝫea q̄ intellectus ſibi format ad iudicandū de rebꝰ exterioribꝰ. Et in ꝑuo quodā tractatu de verbo dicit. hoc noʸlapis non ſignat ſubſtantiam intellectus nec ſignat ſpeciem quo intellectus intelligit. nec ſignat ipſuꝫ intelligere ſed ſignificat verbū interius expreſſum et formatuꝫ inaīa quod cōparat̉ ad intellectum nō ſicut id quod intel

e iii