fomli ſuaiDeeitelatitriā
tunum componere tractatum in quo oſtenderetur natura entis ⁊ eſſentie. Iſtius rationis primo probat maioreꝫautoritate ph̓i in primo celi. ſecūdo probat minorem autoritate Auicēne Deinde ſecūdo cū. d̓t Ideoqꝫ ne ex eorum ignorantia. explicat intentum ⁊ intēti cauſam dicēsNe igitur talis error contingat determinandū eſt in hoclibello quid per nomen entis ⁊ eſſentie deſignetur. ⁊ quomodo ens ⁊ eſſentia reperiantur diuerſimode in ſubſtantijs ſimplicibꝰ. in ſubſtantijs compoſitis ⁊ in accidentibꝰetiam qualiter ens ⁊ eſſentia ſe habeant ad intentiones logicas Qeinde tercio cum dicit. Quia vero ex compoſitis. oſtendit ordinem procedendi. ⁊ ſubiūgit ordinis cauſam inſinuans talem ratōem. Noſtra cognitio procedit excompoſitioribꝰ ad ſimpliciora. ex poſterioribꝰ in pͥora. ⁊ exfacilioribꝰ ad difficiliora. ſed ens eſt compoſitius poſteriuset notius quo ad nos qͣꝫ eſſentia. ergo pͥmo determinādūeſt quid ꝑ nomen ens ẜcetur. ⁊ deinde qͥd importet̉ ꝑ eſſentiam. Circa pͥmā partē ꝓhemij eſtMprincipijs ſaltem virtualiter ꝯtinētur.¶Aduertendum ꝙ principiata in ſuisſcꝫ vel illatiue. ſicut ꝯcluſiones in premiſſis. vel effectiue.ſicut iſta inferiora in corporibꝰ celeſtibꝰ. vel poteſtatiue ẜmꝯmunitatem predicationis. ſicut minus vniuerſalia continentur in magis vniuerſalibꝰ. Et idcirco error qui ē circa pͥncipia includit quodāmodo errorem circa principiataet quia vnū principium eſt origo plurium pͥncipiatorum.ideo error in pͥncipio paruus in fine fit maximus. quia adplurima principiata diriuatur. ⁊ iſtud accidit nedum circa pͥncipia ꝯplexa. verūetiam circa pͥncipia incomplexa q̄ꝯcernūt pͥmam operationem intellectus. cuiuſmodi ſuntens ⁊ eſſentia. de quibꝰ ſingulariter intendit littera.¶ Sed diceret quis implicat errorem circa pͥncipiuꝫ eſſeparuum cum ꝯtineat errorem plurimoruꝫ. Reſponſiodicendum ꝙ error circa pͥncipium poteſt dici paruus Tūquia eſt tm̄ vnius actualiter quāuis ſit plurium virtualiter. Tum quia pͥncipium eſt paruum in quātitate licꝫ ſitmaximū in virtuteI¶ Aduertendū. ꝙ ſicut in cognitōeDDITN¶ O ſenſitiua pus apprehendimus ſingulare vniuerſalioris qͣꝫ minus vniuerſalis. vt prius hoccorpus qͣꝫ hoc animal. Et ſicut in generatione rei naturalis prius aduenit actus imꝑfectus qͣꝫ ꝑfectus. naꝫ embriopͥus viuit vita plante qͣꝫ vita animalis. ita etiam in generatione cognitōis intellectualis ꝓcedimus a magis vniuerſalibꝰ ad minus vniuerſalia. ⁊ ab imperfectioribus adperfectiora. ſcꝫ ab ente ad ſubſtantiā. a ſubſtantia ad corpus ⁊c̄. Unde ens eſt imꝑfectius qͣꝫ corpus ẜm actualeꝫꝯtinentiam. qͣꝫuis ẜm ꝯtinentiam poteſtatiuam ens ſit ꝑfectius. quia perfectiora continetur ſub ꝯmunitate entis.qͣꝫ ſub cōmunitate corporis. Ex quo patꝫ correlarie ꝙͣ licet ens quo ad confuſam eius apprehenſionem nobis ſitnotiſſimum. tamen quo ad diſtinctam cognitionem eorūque ſub ente continentur eſt difficillimum¶ Sed diceret quis. definitum eſt nobis notius qͣꝫ partes definientes. teſte phyloſopho primo phylicorum. vthomo qͣꝫ animal rōnale. ⁊ tamen animal eſt vniuerſaliusqͣꝫ homo. igitur ⁊c̄. Reſponſio dicendum ꝙ partes huius definitōis. animal rationale poſſunt cōſiderari dupliciter. vno modo ẜm abſolutam cognitōnem. ⁊ hoc modoſunt nobis prius note qͣꝫ ſuum definitum. Alio modo cōIiderantur ẜm diſtinctam rationem partium ſiue ẜm viaꝫ
reſolutiōis. ⁊ hoc modo definitū eſt nobis pͥus notū. Uerum eſt tamen ꝙ hoc definitum homo etiam abſoluta cōgnitōe ē nobis pͥus notū qͣꝫ ꝑtes definitōis eius phyſice.que ſunt materia ⁊ formari AOccurrit dubiuꝫ. an ens ſit obiectuꝫ noCM ſtri intellectus. ¶ Et arguitur ꝙ ſic exlittera. illud em̄ videtur eſſe obiectū alicuius potentie qd̓ſibi primo obijcitur. vel quod primo in eam cadit. ſed enspͥmo in conceptionem noſtri intellectus cadit. igitur ip̄meſt obiectum eius ¶ In oppoſituꝫ. videtur ꝙ obiectuꝫnoſtri intellectus ſit quidditas rei materialis. nam obietum alicuius potentie eſt illud cuius propriam ſimilitudiuem ipſa potentia ſuſcipit. ſicut color dicitur obiectū viſus. ſed noſter intellectus in ſe ſolum ſuſcipit ſpecies intelligibiles quidditatum materialiū quas abſtrahit intellectus agens a fantaſmatibꝰ. igitur ⁊c̄. Quintiam verū videtur eſſe obiectum noſtri intellectus. ſicut bonuꝫ diciturobiectum voluntatis Reſponſio dicendum. ꝙ obiectūpotentie tripliciter poteſt ſumiyno modo penes cōmunitatem predicationis. vt illud dicatur obiectum ſub quoomnia ꝯtinentur ad que quoquomodo talis potentia ſeextendit. ⁊ ſic ens poteſt dici obiectum noſtri intellectus.et viſibile obiectum viſus. nam viſibile ſe extendit taꝫ adviſibile proprium qͣꝫ cōmune. ⁊ peraccidens. Alio modopoteſt ſumi penes principalitatem vel primitatem appropriationis ſcꝫ vt illud dicatur obiectum alicuius potentiecuius ſimilitudo ꝓpria eſt in ipſa. ⁊ ſic quidditas rei materialis poteſt dici obiectum noſtri intellectus. ⁊ color obieotum ipſius viſus Nam noſter intellectus cognoſcit dumtaxat quidditates materiales per proprias earum ſimilitudines. non autē quidditates immateriales. has em̄ cognoſcit ſolum per ſpecularem relucentiam quam habet inſpeciebꝰ intelligibilibꝰ materialium quidditatuꝫ. ſicut potentia viſiua percipit colorem per ſuam ſimilitudinem ꝓpriam. ſed ſenſibilia cōmunia ⁊ ſenſibilia per accidens percipit per concomitantiam. Tercio obiectum alicuius poteſt ſumi penes formalitatem obiectiualis ratiōis. ⁊ ſic verum dicitur obiectum noſtri intellectus. ⁊ lumen obiectūviſus. Quicquid em̄ intelligitur. intelligitur ſub rationeYveri. ſicut quicquid appetitur. appetitur ſub ratione boni.et quicquid videtur. videtur ſub actualitate luminisEx iam dictis patet ꝙ quelibet ſupra tactarum rationūcontinet aliquid veritatis. verum tamen eſt ꝙ obiectumalicuius potentie ſumitur potiſſime penes ſecūdum modum preaſſignatum. nam licet viſus concomitanter percipiat ſenſibilia cōmunia ⁊ per accidens. color tamen ponitur eius obiectum proprium Unde prima ratio nōconcludit eus fore obiectum noſtri intellectus potiſſimū.Acum ipſum in ſua cōmunitate acceptum non cadat pͥmoin noſtrum intellectum per ſuam ſimilitudinem propriaꝫſed intellectus prehabens ſimilitudinem propriam quidditatis rei materialis fertur prius per eam in ens cōmuniter acceptuꝫ. ⁊ deinde in ens ꝯtractum. ſcꝫ in ens materiale animatū ſenſibile. ⁊ in ens rōnale.De EEctE. p̄terillas queſtiones quas¶Circa ſecūdā parteꝫ ꝓhemijponit ph̓us in ſecūdo poſteriorū. adhuc ponit̉ queſtio qͥdnominis. quā tn̄ ph̓us non ponit queſtionem. ſed potiusp̄cognitōem. qꝛ ip̄e ibidem aſſignat ſolū queſtiones vereſcibiles ⁊ demōſtratiue terminabiles. cuiijſmodi nō eſt qͥſtio qͥd noīs que eſt de ẜcatione impoſita ad placitū. Du