Areſtotelis

Folioxlj.

nem per ſomnia. Sed ꝙ eius nō ſit aliqua cauſa rōnabilis ſic declarat. qꝛ deū eſſe īmittētē cām talis cognitōniseſt incōueniens qꝛ hmōi cognitōem nō īmittit bonis etprudentiſſimus ſed quibuſlibet et fatuis qd̓ eſt incōueniens. Sꝫ ſi iſta cauſa que eſt a deo auferat̉ nō videt̉ eē aliqua cauſa cōueniens huius diuinationis. qꝛ talis nō videtur eſſe in nobis. ſomniamus em̄ aliqn̄ de his que fiūtcirca gades ſiue colūnas herculis. et de his etiam q̄ fiūtin horiſtene hoc eſt in principio orientis ſꝫ illorū aliquaoriginem inuenire. et aliqua futura p̄uidere de talibꝰ eſtſuper prudentiam noſtram. ergo videtur ꝙ nulla ſit caudiuinatōis que fit ꝑ ſomnia. cū nō ſit a deo neqꝫ a nobisNeceſſe igitur ſomnia vel cauſas eſſe vel ſigna eorum que fiunt aut accidentia. vel omniavel aliqua eorū vel vnum ſolum. Dico aūt cauſam quidē vt lunam defectus ſolis vel laboreꝫfebris. ſignum vero defectus ſtellam ſubintrare. aſperitatem vere ligue febriendi accidēs vero aliqͦ ambulāte deficere ſolē Neqꝫ em̄ ſignūdeficiēdi hoc eſt neqꝫ cā neqꝫ defectus ambulādi. Ideo accidētiū nullū neqꝫ ſꝑ fit neqꝫ vt multū Sunt ergo ſomniorū hec quidem cauſe ⁊ſigna velut eorum que circa corpus accidunt.Dicunt quidē ⁊ medicorum gratioſi qm̄ oportet valde intendere ſomnijs. Conueniēs autēſic exiſtimare ⁊ artificibus autē conſiderantibꝰaliquod et philoſophantibus.Hic ꝯſequenter exequit̉ de diuinatōe q̄ fit ꝑ ſomniaet diuiditur in duas ꝑtes principales. in prima determinat de diuinatōne q̄ fit per ſomnia ex nobis originem accipientia In ſcd̓a determinat de diuinatōe q̄ fit per ſomnia nō accipientia origineꝫ ex nobis ſed ab extrinſeco. ibiEx his vero ſomnijs. Dicit ergo primo. ꝙ oīa ſomnia.vel aliqua dl vnū ſolum ſcꝫ eorum q̄ ex nobis originant̉neceſſe eſt eſſe ſicut cauſas. vel ſigna vel accidētia eoꝝēfiūt et q̄ futura ſunt. et iſtud declarat per exemplū extraneū. qꝛ aliqͥd eſt cā alicuius vt luna eſt cauſa eclipſis ſoliset ſimiliter labor acuens calorem eſt cauſa febris. ſed ſignum eclipſis ſolis eſt aliquā ſtellam ſubintrare et aſcedere orizontem vel ſub intrare aliam ſtellam q̄ qͥdē hꝫ determinatum aſpectum ad eclipſes ſolis Signū vero febricitandi eſt aſperitas lingue Accidēs vero febris et eclipſisſolis ꝙ aliquo āmbulante ſol ip̄e deficiat. qꝛ hoc ſcꝫ ambulare aliquē nō eſt cā neqꝫ ſignū defettus ſolis. nec econtra ſed eſt accūs qd̓ neqꝫ ſemꝑ neqꝫ frequēter accidit.Tūc ibi Sūt gͦ ſomniorū. Declarat in proprijs qūo aliqua ſomnia ſunt ſicut cauſe ſigna et accidentia futuroruꝫet primo declarat qūo q̄dā ſomnia ſunt ſigna futurorumDicēs ꝙ ſomnia q̄ accidūt circa corpus ſomniantis ſtꝭſicut ſigna. et ergo ꝗdā medicorū dicūt ꝙ oportet valdeintendere ſomnijs qꝛ ex ipſis ꝯtingit ꝯiecturare de ꝯplexione ſomniātis ſicut per ſigna. ſicut colericus ſomniatignem. et flegmaticus aquā. et ſicut eſt in iſtis. ita ꝯueniens eſt eſtimare eē in artificibꝰ āt ꝯſiderātibꝰ aliqͥd ⁊ philoſophantibꝰ ſcꝫ ꝙ ſomniant aliqͥ in nocte. circa qd̓ multum afficiebantur in vigilia.Nam qui in die motus niſi magni valde fue

rint ⁊ fortes latent ſecus maiores qui in vigilādo ſunt motus. in dormiēdo aūt cōtrariū etem̄parui magni vident̉ eē Manifeſtū aūt ex his q̄in ſomnijs accidūt. frequenter arbitramur em̄fulgura cadere. ac tonitrua fieri paruis ſonis inauribus factis. ⁊ melle et dulcibus ſaporibusꝑfrui tenui fleumate defluente ⁊ ambulare perignem et calefieri vehementer paruo calore circa quaſdā partes facto. Expergefactis aūt manifeſta hoc modo ſe habentia. Quare qm̄ parua oīm principia manifeūum qm̄ ⁊ egritudinūet aliarū paſſionum que in corporibus dicunt̉fieri. Manifeſtum ergo qm̄ neceſſarium hec inſomnijs eē potētia magis qͣꝫ in vigilandoHic ꝯſequenter remouet quādā obiectiōem dcm̄ eſtem̄ ꝙ in ſomnio apparent motus phantaſmatū nō aūt invigilia. ideo poſſit aliqͥs q̄rere vnde hoc ꝯtingit. Reſpōdet ph̓s ꝙ motꝰ phātaſmatū qͥ fiunt in die nō apparēt niſi fuerint multū magni. eo ꝙ motus ſenſibiliū in vigilando ſunt maiores. Sꝫ motꝰ maiores depellūt ab aīa minores iuxta ip̄os poſitos. ſꝫ in ſomno nō ſunt aliqͥ motꝰip̄os impedientes. et ergo parui motus in ſomno vident̉eſſe magni. et iſtud eſt manifeſtū ex his q̄ accidūt freq̄nt̓in ſomnijs qꝛ aliqn̄ arbitramur cadere fulgura aut fieritonitrua cuꝫ dormimꝰ factis paruis ſonis in auribꝰ. ſil̓retiam putamus aliqn̄ melle ꝑfrui et dulcibus ſaporibꝰdeſcendente a capite ad liguā tenui ⁊ paruo phleumate.Sil̓r etiā putamus aliqn̄ ambulare ꝑ ignē et vehementer calefieri facto paruo calore circa aliqͥs ꝑtes corporiset hoībꝰ exꝑgefactis iſta apparent manifeſte ſic ſe habereſcꝫ ꝙ ſint parua ẜm veritate et ergo principia oīm ſtꝭ parua ſcꝫ in qͣꝫtitate. tūc manifeſtū eſt ꝙ principia egritudinū et aliarū paſſionū que dicuntur fieri in corporibꝰ magis apparent nobis de nocte qͣꝫ in die impedientibꝰ motibus diurnis. manifeſtuꝫ eſt. ergo ꝙ neceſſe eſt ꝙ hmōimotus et hec phātaſmata neceſſario magis patimur inqͣꝫ in ſomnijs in vigilia ꝓpter cauſam iam dictam.Atuero quēadmodū que in ſomnijs phātaſmata cauſas eē ꝓpriorū cuiuſqꝫ actuū nō eſt irrationabile. quēadmoduꝫ em̄ debētes agere etin actibus exiſtētes aut olim agētes ſepe rectaHis ſomnia intuemur ⁊ agimus. Cauſa aūtqm̄ preparatus exiſtit motus a diurnis inchoationibus. ſic rurſum neceſſarium eſt eos qͥ inſomnio ſunt motus frequēter principiū eē diurnoꝝ actuū. eo ꝙ p̄parata ſit rurſus ⁊ hoꝝ ītelligētia in phantaſmatibꝰ nocturnis. ſic ergo cōtingit ſomniorū quedā ſigna et cauſas eſſe.Hic ꝯſequēter declarat qūo quedā ſomnia ſunt cauſe eoꝝ q̄ debet ficri. Dicens ꝙ aliqͣ phantaſmata q̄ accidūt in ſomnijs non eſt irrationabile eſſe cauſas propriorum actuum vniuſcuiſqꝫ. quia ſicut nos debentes aliqͥdagere in ip̄a vigilia ⁊ actu exiſtentes in actibus aut olimagentes ita ꝙ prius egimus aliquid ſepe his recta ſomnia intuemur et agimus. Quorum actus facti