Areſtotelis

Folio xxix

eorū vt ſcꝫ poſſint deſiſtere cū voluerint ē iſta. qꝛ ſieut accidit ꝓijcientibꝰ ꝙ poſtqͣꝫ mouerūt corpus ꝓiectū nō eſtamplius in eorum ptāte vt ſiſtat. ſic etiam reminiſcēs etquicūqꝫ inueſtigans organo corporali mouet corporaleorganū in quo eſt paſſio. et gͦ nō ſtatim motus ceſſat cuꝫhomo voluerit Tūc ibi. Maxime aūt Oſtendit in qͥbus maxime p̄dicta cauſa locū habeat Dicēs ꝙ illi marime turbant̉. id eſt ꝯmouentur in reminiſcendo in quibꝰabundat humiditas circa locū vbi ſunt organa ſenſuumputa circa cerebrum ⁊ circa cor. qꝛ humiditas mota nōde facili quieſcit quouſqꝫ occurrat illud qd̓ querit̉ ⁊ motus inquiſitōnis procedat recte vſqꝫ ad terminum.eNec eſt ꝯͣriū qd̓ ſupra hoc d̓t. maxime accidere in melancolicis quiſunt ſicce nature. qꝛ in ilis lꝯtingit ꝓpter violen⁊tam impreſſionem. in his aūt ꝓpter facilem ꝯmotionem:Unde et ire et timores cū contra mouerintet contra mouentibus. Iterum his nō ſedant̉ſed ad eadeꝫ cōtra mouent Et comparat̉ hecpaſſio noībus et melodijs et ratōibꝰ cuꝫ ꝑ hosfiat aliquod ipſorū valde. pauſantibus ei ⁊ nōvolentibꝰ. accidit iterū cātare aūt dicere.Hic ꝯſequēter manifeſtat qd̓ dixit ꝑ ſimile. et ponitduo ſimilia Quorū primū eſt de paſſionibꝰ aīe quibꝰ organū corꝑale quodāmodo ꝯmouetur Et d̓t ꝙ quādoira vel timor vel ꝯcupiſcentia vel aliqd̓ hmōi mouet̉ contra aliqd̓ obiectuꝫ etiā ſi hoīes velint in ꝯͣria mouere retrahēdo ſe ab ira vel a timore nō ſedat̉ paſſio ſꝫ adhuc cōtra mouet. qd̓ ideo ꝯtingit. qꝛ ꝯmotio corporalis organi nō ſtatim quietatur. ¶ Tūc ibi. Et ꝯparat̉. Ponitſcd̓m ſil̓e Dicēs ꝙ predicta paſſio q̄ accidit in reminiſcendo ꝯꝑatur noībꝰ et melodijs ⁊ rationationibꝰ cū aliqd̓ eorum cum aliqua intentione ꝓferat̉. Sicut accidithis qͥ cum magna intentione noīant vel cantant vel argumentantur. qꝛ qn̄ ipſi volunt deſiſtere adhuc acciditpreter eorū intentōnem ꝙ cantent vel aliquid ꝓferant ꝓpter hoc ꝙ motus priſtine imaginatōnis adhuc manetin organo corporali.Sunt āt et ſuperiora maiora habētes et nani peius memoratiui qͣꝫ contrarij propter id ꝙgrauitatem multam habent in ſenſibili et quianeqꝫ a principo motus poſſint īmanere ſed diſſoluti ſunt. neqꝫ in reminiſcendo facile recte ꝓcedunt. Penitus autem noui et multum ſenesimmemores ſunt propter motuꝫ hi quidem em̄in decremento illi vero in augmēto multo ſuntAmplius autē pueri gnanoſi ſunt vſqꝫ ad longā etatē De memoria quidē igitur ⁊ memorari que ſit natura ipſorū et qua eoꝝ q̄ ſunt aīe memorantur aīalia et de reminiſci quid eſt et qūofit et ꝓpter quā cauſam dictum eſt.¶ Hic conſequenter manifeſtat ꝓpoſitū ꝑ hoc ꝙ reminiſcentia impedit̉ ꝑ aliquā corporalē diſpoſitionē Et ponit duas diſpoſitiones corꝑales impedientes reminiſcētiam. quaꝝ pͥmā ponit Dicēs ꝙ illi qui hn̄t mēbra ſuꝑeriora maiora qͣꝫ inferiora que eſt diſpō gnanorū qui hn̄

curtas tibias et ſuperiorē ꝑtem improportōabiliter maiorem ſunt peius memoratiui qͣꝫ illi qͥ habēt ꝯtrariā diſpoſitōem. Propter hoc ꝙ organū ſenſitiuum in eis qd̓eſt in ſuperiori ꝑte eſt in eis aggrauatū multitudine materie. et ergo motus ſenſibilium non poſſunt in eis diuꝑmanere ſꝫ cito diſſoluunt̉ ꝓpter ꝯfuſionem humoꝝ qd̓ꝑtinet ad defectum memorie neqꝫ etiam poſſunt de facili recte ꝓcedere qꝛ nō pn̄t regulare motū materie qd̓ ꝑtinet ad defectū reminiſcentie Scd̓a diſpō impediens eſtqꝛ illi qui ſunt penitus noui ſicut pueri nuꝑ nati ⁊ multūRſenes ſunt īmemores ꝓpter motū augmēti qui eſt in pueris ⁊ decrementi qͥ eſt ſenibus. vt ſupra dictū ē. Et hecdiſpō ꝑtim ꝯuenit cū prima ſcꝫ qͣꝫtum ad pueros qͥ ſuntgnanoſi vſqꝫ ad longa etatem qͣſi habentes ſuperioremꝑtem maiorē Sic ergo patet ꝙ reminiſcētia eſt corꝑalispaſſio et nō eſt actꝰ ꝑtis intellectiue ſed ſenſitiue qͥ in homine eſt nobilior ⁊ virtuoſior qͣꝫ in alijs aīalibꝰ ꝓpter cōiūctōem ad intellectum Semꝑ em̄ qd̓ eſt inferioris ordinis ꝑfectius fit ſuo ſuperiori ꝯiunctum quaſi aliquid deeius ꝑfectione participans. Ultimo aūt epilogandoꝯcludit ꝙ dictum eſt de memoria et memorari q̄ ſit ipſorum natura et ꝑ quam ꝑtem aīe aīalia memorent̉ et ſil̓rde reminiſci quid ſit et qūo fiat ⁊ ꝓpter quā cauſami F Utrū ob naturalis memorie imbeQV. cillitatem. ꝯgruū ſit ponere memoriam artificialeꝫ Dd̓m ꝙ ſic qꝛ memoria noſtra naturalis multū labilis eſt et inſufficiens reſpectu eorū quedebent acquiriſtudio et etiam reſpectu iam acqͥſitorumvt quiſqꝫ in ſeip̄o facile experiri pōt Nam ea q̄ p̄cedentidie nō paruo ſtudio acquiſiuimꝰ hodie ꝓpter naturalismemorie labilitatem obliti ſumus Et gͦ ad ſuccurrēdūnoſtre labili memorie ⁊ vt in ſuis oꝑatōnibꝰ augeri poſſit ⁊ aucta ꝯſeruari p̄ſtantiſſimi quidā ph̓i inuenerūt qͣꝫdam artē quā memoratiuā appellant in qua tractant deartificiali memoria que īmemorē bn̄ memorē efficit Eſtaūt memoria naturalis illa que intus inſita ⁊ innata eſtnobis ſine multa ꝯcitatōne cuius obiectum determinatum eſt ipſum p̄teritū ea rōne quapteritum eſt. Et diſfert a reminiſcētia qꝛ memoria eſt velut immēſus liber inquo multa ſcribēda ſunt ſꝫ reminiſcētia eſt quaſi reuolutio illius libri Sed memoria artificialis eſt ars que conſtat ex locis ⁊ imaginibꝰ ordinatis quibus mouemur inres pͥus ſenſibiliter cognitas Et illam memoriam artificialem tangit ph̓s ſuperius ꝑ hec ꝙ dicit. ꝙ poſitio ſubordine et frequens meditatio ſaluant memoriā. Iſta ātmemoria artificialis eſt quaſi qͥdā liber mētalis ī quo loca charte ſimilia ſunt. imagines vero litteris Sūt auteꝫloca in quibus reꝝ imagines locari poſſunt ſiue ſint vera ſiue ficta ſed imagines ſunt note vel figmēta ſen ſimulachra illarū rerum quarū memorari volumꝰ Et de oībꝰillis magis in ſpeciali quo ad precepta ⁊ canones agiturin arte memoratiua que eſt apud diuerſos diuerſaUT Omnis memoria eſt naturalis. ergo male diY uiditur per naturalem et artificialem. An̄s ꝓbatur quia eſt quedam naturalis potentia anime.Dicendū eſt ꝙ memoria in ſupradicta diuiſione nondebet accipi pro potentia ſed habitu vel actu illius potētie qͥ diuiditur per naturale et artificiale ¶ Et quandodicitur. memoria accepta pro habitu eſt ſemper artificialis. quia nō eſt nobis cōnaturalis ſꝫ ꝑ artē acquiſitus