Druckschrift 
Opera, lat. Mit Expositiones textuales dubiorum.
Seite
XXIv
Einzelbild herunterladen
 

Deſenſiet ſenſatō

nis ad ſenſus ꝓprios operationes eoruꝫ. ſicut vnū punctum ad diuerſas lineas que in ipſis ꝯcurrūt. ſed pūctuꝫqd̓ eſt terminus diuerſarū linearum ẜm in ſe cōſiderat̉eſt vnum indiuiſibile. hoc modo ſenſus ꝯmunis ẜᵐeſt in ſe indiuiſibilis eſt vnum ſenſitiuū actu dulcis albidulcis per guſtum. albi per viſum. Si vero conſideraturpūctum ſeorſum vt eſt terminus huius linee. ſeorſuꝫ vteſt terminus alterius linee. ſic quodāmodo eſt diuiſibile.qꝛ vtimur vno pūcto vt duobꝰ. et ſimilit̓ ſenſus ꝯmunisquādo accipitur vt diuiſibile quoddā. puta ſeorſuꝫ iudicat differentias ſenſibiliū. Et per hoc ſoluūtur rationes ſupra inducte. qꝛ quodāmodo eſt vnū quodāmodo vnū illud quod ſentit diuerſa ſenſibilia. Secundus modus eſt. qꝛ ſicut eſt in rebꝰ interioribꝰ ita poteſt dici in anima. ſed videmus corpus vnum idem numero eſt album dulce multa alia hmōi. que accidētaliterde eo predicantur. Et hmōi paſſiones qͣꝫdiu non ſeparantur remanent vnū idem ſubiecto. licet differant ẜm eſſeergo ſimiliter poteſt poni de anima vnū idem ſubiectum eſt ſuſceptiuū omniū ſenſibiliū. tam eorū que differūtgenere. ſicut album dulce. qͣꝫ eorum que differunt ſpecieſicut album nigrum. Et ẜm hoc dicendū erit anima ſentit diuerſa ſenſibilia quodāmodo ẜm vnū idemſcꝫ ſubiecto quodāmō vnum ẜm om̄ia idem inquantumratione differt. Utruꝫ ꝯtingat eūdem ſenſumQuIVIIUT ſimul in eodeꝫ indiuſibili tempore plura ſentire. Dd̓m ſic. qꝛ ſenſus ꝯmunis p̄tſimul ſentire ea que ſunt eiuſdem generis. ea que ſunt diuerſoꝝ generum iuxta duplicem modum nūc ſtatim in textu expreſſum. Eſt tamen verum ſenſus ꝯmunis capit̉dupliciter ẜm doctorem ſanctū. Uno modo vt quoddādiuiſibile inqͣꝫtum ſcꝫ terminat diuerſas immutationesdiuerſorum ſenſuū particulariū. ſic eſt quodāmodo plures ſenſus. ſentit plura per modum plurium. Alio modo capitur ſenſus cōmunis ẜm in ſe eſt indiuiſibilis. ſcꝫinqͣꝫtum eſt vnū primum ꝯmune pͥncipium omniū ſenſuū particulariū. ſic ꝑcipit plura modū pluriū ſꝫmodū vnius. inqͣꝫtū ſcꝫ ꝯparat ſenſibilia diuerſoꝝ ſenſuūẜm ꝯuenientiam vel differentiamF Una operatio vnius virtutis potentie nonI ſimul terminatur ad diuerſa. ſed operatio ſenſus ꝯmunis eſt vna vnius potētie. ergo ⁊c̄. Qd̓mẜm doctorem ſanctū operatio vna ſubiecto ẜm eſſe ſimul non poteſt ad diuerſa terminari. ſed operatio ſenſusꝯmunis licet ſit vna quando comparat̉ ad eſſentiam potentie pͥmi ſenſitiui. eſt tamen quodāmodo plures inqͣꝫtūad diuerſos ſenſus ꝓprios. ſic etiā terminatur ad diuerſa. Et eſt ſimile de pūcto qd̓ eſt vnum ẜm eſſentiam. tamen ẜm eſſe terminat vel etiam pͥncipiat diuerſas lineasque egrediūtur ex ipſo pūcto. Et quando d̓r. motusvnius ſenſibilis impedit motum alterius quādo ꝯparātur ad eandem potentiam ſenſitiuam. Qd̓m verū eſtquādo capiūtur vt ſimpliciter diuerſi. ſed hic plures motus reducūtur ad vnū. ſicut etiā ip̄a ſenſibilia. qꝛ tūc neutꝝmouet ẜm veritatem ꝓpriamF Non ꝯtingit ſimul plura intelligere. vt d̓r ſecūZ do thopicorū. ergo non ꝯtingit ſimul plura ſentire. Tenet ꝯſequentia. qꝛ potētia intellectiua eſt altior qͣꝫſenſitiua ad plura ſe extendit. Qd̓m intellect p̄t plura intelligere modū pluriū. tamen bene per mo

dum vnius. Et hoc ẜm tres oꝑatōes intellectus. qꝛ inma oꝑatione intelligit ſimul determinatōem determinabile inqͣꝫtum vniūtur in vna definitōne. In ſecūda intelligit plura inqͣꝫtum vniūtur in vna ꝓpōne. Et in tercia inqͣꝫtum plura ſunt vnita in vno ſyllogiſmo. vel etiā ī vnomedio ſyllogiſmi. Sic etiam in ꝓpoſito vnus ſenſus ꝯmunis p̄t plura ſentire inqͣꝫtum ſunt vnita in ꝯuenientia veldrn̄tia iuxta modū ſuperius dictum.IF Contra ſecūdum modū in textu poſitum. qꝛ inyrebꝰ que ſunt extra animā licꝫ idem poſſit dulce albū. poteſt tn̄ idem eſſe albū nigrū. ergo etiā videtur aīa poſſit ſimul ſentire ſenſibilia vnius generis. ſint ꝯtraria. Qd̓m ẜm doctorem ſcm̄.oīno ita ſe habet in ſenſu in intelligentia. ſicut in corporibus naturalibꝰ. qꝛ corpus naturale recipit formaꝫ ẜm eſſenaturale materiale ẜm hꝫ ꝯtrarietatē. ideo non pōtidem corpus ſimul ſemel reciꝑe albedinem nigredinēſed ſenſus intellectus recipiūt formas rerum ſpiritual̓ret immaterialiter ẜm eſſe quoddā intentōale ꝓut habent ꝯtrarietateꝫ. ergo ſenſus intellectus ſimul pn̄t recipere ſpēs ſenſibiliū ꝯtrarioꝝ. Cuius ſimile ponit doctor in dyaphano qd̓ in vna eadem ſui parte immutaturab albo nigro. qꝛ illa īmutatio eſt materialis nec ẜmeſſe naturale. Ec qn̄ querit̉. qūo ꝯtingit magis ſimul poſſunt ſentiri ſenſibilia vnius generis. tn̄ magisrepugnēt ẜm eſſe naturale qͣꝫ ſenſibilia diuerſoꝝ generuꝫReſpondet doctor. hoc ideo fit. qꝛ ſenſus intellectus ſolum recipiūt formas rerū. ſed etiā habent iudiciū deipſis. Iudiciū aūt de ꝯtrarijs eſt ꝯtrariū ſed vnum etidem. qꝛ per vnū ꝯtrariorū ſumitur iudiciū de alio. et ratione illius magis ſimul ſentiri poſſunt ſenſibilia vnius generis (qꝛ de vno iudicat̉ alterum) qͣꝫ ſenſibilia diuerſorum ſenſuum.F Si aīa ẜm ſeipſam cognoſceret oīa ſenſibilia4 differēs niſi rōne. videret̉ opinio ſtoycoꝝ eſſꝫvera. qui poſuerūt non diuerſis potentijs ſentit̉ coloresodor alia ſenſibilia. ſic erūt diuerſe potentie ſenſuum Qd̓m ẜm doctorem ſcm̄ aīa. id eſt ſenſus ꝯmunis vnus numero exiſtens. ſola aūt rōne differens cognoſcit diuerſa genera ſenſibiliū. que tn̄ referuntur ad ipſumẜm diuerſas potentias ſenſuū ꝓprioꝝ. Et per hūc intellectum ſolum ſaluatur potentia ſenſitiua. ſed etiā ſaluat̉diuerſitas potentiarumMM Induiaſ Qm̄ aūt ſenſibile om̄e magnitudo ē. eſtindiuiſibile ſenſibile. Manifeſtū eſt em̄ vnūdem em̄ videbat̉ infinita diſtātia. vnū autēvidet̉ finita. ſil̓iter aūt audibile odorabilequecūqꝫ ita tāgentes ſentiūt. Eſt itaqꝫ aliqd̓ vltimū diſtātie vnū videt̉ pͥmo Undevidet̉ hoc itaqꝫ neceſſe indiuiſibile qd̓ in vlteriori qͥdē ꝯtingit ſentire exiſtēs. In exteriori aūt ncc̄e ſentire. ſi itaqꝫ aliqͥd erit indiuiſibile ſenſibile ꝯponat̉ in vltimo vn̄ ē. vltimo qͥdeꝫ ſenſibile. pͥmo āt ſenſibile ſil̓ accidet viſibile inuiſibile. hoc āt īpoſſibile. De ſenſitiuisqͥdē igit̉ ſenſibilibꝰ qūo hn̄t cōiter ẜm vnūqd̓qꝫ ſenſitiuū dictū ē Reliqͦꝝ aūt pͥmo ꝯſiderā