Druckschrift 
Opera, lat. Mit Expositiones textuales dubiorum.
Seite
XIIv
Einzelbild herunterladen
 

et ſenſatōGelentū

Amplius aūt cōmunibus ſenſuū omniū vtūtur quaſi proprijs magnitudinem em̄ et figurāet aſperum et lene amplius aūt acutum et obtuſum qd̓ in glebis cōmunia ſunt ſenſuum ſioīm ſꝫ viſus et tactus. Quare et de his decipiuntur de proprijs aūt non decipiuntur velutviſus de colore et auditus de ſonis. Hic ꝯſequenter excludit falſas opiniones aliorū denatura ſaporū. et primo in generali qͣꝫtum ad om̄ia ſenſibilia. ſecūdo in ſpeciali qͣꝫtum ad ſapores. ibi. q̄dam autēꝓpria. Circa primū duo facit. qꝛ primo improbat opinionem antiquorū qͣꝫtum ad hoc reducebant om̄ia ſenſibilia ad qualitates tangibiles. Secūdo qͣꝫtum ad hocqꝛ reducebant ſenſibilia propria ad ſenſibilia communiaDicens primo. Democritus et plurimi naturaliumph̓oꝝ quicūqꝫ intromittūt ſe ad loquēdū de ſenſibus faciunt qd̓dā incōgruiſſimū. qͥa om̄ia ſcꝫ ſenſibilia dicunteſſe tangibilia. qd̓ ſi eſſet verum ſequeret̉ quilibet ſenſus eſſet tactus potentie diſtinguant̉ ẜm obiecta. āthoc falſum ſit eſt facile videre. qꝛ alij ſentiunt per mediūextraneū non aūt tactus. Uunc ibi. Amplius aūt Arguit antiquos in hoc vtebantur ſenſibilibꝰ cōibꝰ quaſi ꝓprijs. qꝛ ipſi reducebant colores et ſapores alia ſenſibilia ad magnitudines figuras. ſcꝫ ad aſperū lene.ẜm ad figuram ꝑtinent ſimiliter ad acutum obtuſum que ſunt diſpōnes figurarum habentium angulosẜm ſunt in glebis. vel ẜm aliam tranſlationem in corporibꝰ ad drn̄am acuti ẜm recipitur in vocibꝰ ſaporibꝰ. ſed hoc non poteſt dici. qꝛ oīa iſta ſunt ſenſibiliamunia qͣꝫuis etiam non ꝑcipiantur ab oībꝰ ſenſibꝰ. ꝑcipiuntur tamē a tactu viſu et ita ſunt ꝓpria ſenſibilia aūt ſint ſenſibilia cōmunia manifeſtat per quoddaꝫſignū. qꝛ circa illud decipitur ſenſus qui tamē non decipiuntur circa propria ſenſibilia. ſicut viſus non decipiturde colore nec auditus de ſonisQuidā autem propria ad iſta reducūt quēadmodum Democritus album quidē nigrūhoc qͥdem aſperū dicit eſſe. hoc vero lene eſſead figuras aut reducit ſapores: qͣꝫuis aūt nullius vel magis viſus eſt cōmunia cognoſcere.Si ergo guſtus magis minima qͥdē certiſſimi(ſenſus eſt diſcernere circa vnūqd̓qꝫ genꝰ. Quare oportebat guſtuꝫ et alia cōmunia ſentire maxime figurarū eſſe diſcernentiſſimū. Amplius ſenſibilia quidem omnia habent contrarietatem velut in colore nigro albū. in ſapore dulci amarū: figure ad figurā non putatur eſſetrarium Cui em̄ poligoniarū circūferens contrarium. Amplius et figuris exiſtentibus infinitis neceſſe et ſapores eſſe infinitos Quarehic quidē faciet ſenſum. hic vero faciet. Deſapore et guſtabili quidem igitur dictuꝫ ſit. alienamqꝫ paſſiones ſaporū propriam habēt conſiderationem in philoſophia de plantis

Hic conſequēter excludit opiniones predictas in ſpeciali. Et primo narrat eas. Secūdo īprobat. ibi. qͣꝫuisaūt. Dicit ergo primo quidam reducūt ſenſibiliapria ad iſta cōmunia ſicut Democritus qui dicit nigrūeſſe aſperū. quia eſtimat obſcuritatem nigri cauſaripter hoc ꝑtes que ſuꝑeminēt in aſpero occultāt aliosſed albū dixit eſſe lene eſtimans claritatem albi ꝓuenireex hoc lene totaliter illuſtretur propter hoc parteseius equaliter iacent Sed ſapores reduxit ad figurāpter hoc ineāt acutū obtuſum in ſaporibus ſicut infiguris eqͥuocatiōe deceptus. vt dicit ſanctus ThomasAunc ibi. qͣꝫuis aūt nullius Improbat predictā opinionē de ſaporibꝰ tribus rōnibꝰ. Quarū prima eſt. quianullus ſenſus ꝯgnoſcit figuras quaſi propria ſenſibilia.et ſi eſſent alicui ſenſui proprie maxime ꝑtinerent ad viſum. quia viſus eſt potentior in diſcernendo figuras ſꝫ ſiſapores eſſent figure ſequeretur guſtus magis eas cognoſceret. Et etiam cum guſtus eſſet certiſſimus. qꝛ diſcerneret minima in vnoquoqꝫ genere qd̓ patet eſſe falſum. qꝛ viſus in hoc eſt potentior. Secūda ratio. qꝛ oīaſenſibilia habent contrarietatem. vt ph̓s probat exēplariter. ſed figura videtur contraria figure ſicut (exēpligrā) figura circūferens .i. circulus nullū habet angulūnon eſt contraria poligonijs. id eſt figuris habentibꝰmultos angulos. quia contraria maxime diſtant. ſed ē dare aliquā figurā qua non ſit inuenire aliam plures angulos habentem. ſapores non ſunt figure Tertia ratioquia figure ſunt infinite ſicut numeri. quia multiplicāturẜm numerū angulorum et linearum. vt patꝫ in triangulo et quadrangulo. ſi ergo ſapores eſſent figureſequeretur eſſent infinite ſpēs ſaporis qd̓ patet eſſe falſumqꝛ nulla eſt ratio quare vnus ſapor ſentiretur et non aliꝰſed ſenſus non diſcernit infinitos ſapores. ſaporesſunt figure. Tunc ibi. de ſapore Epilogādo concluditqd̓ dictū eſt de ſapore guſtabili. Quedam aūt alieprietates ſapoꝝ ꝓpriā habent conſideratōem in libro deplantis quē tamē Areſto. non fecit ſꝫ Theofraſtus vt allexāder hic dicit in cōmento.Lumen eſt qd̓dā ſenſibile. et tamē ẜm ſe non . habet cōtrarietatem Tum primo qꝛ eſt qualitas ꝓpria ſupremi corporis cōtrarietate carentis. tumſecūdo. qꝛ tenebra opponitur ei vt pͥuatio Dd̓m ẜmdoctorē ſanctum. quāuis lumē ẜm ſe habeat ꝯtrarietatem habet tamen cōtrarietatem ẜm ꝑticipatur incoloribus quod ſufficitEodē vero modo oportet ītelligere et circaodores. Qd̓ em̄ facit in humido ſiccum hocfacit in genere enchimū humidum in aere inaqua ſimiliter. Commune aūt de his nunc quidem dicimus ꝑſpicuū Eſt āt odorabile ẜm ꝑſpicuū ſꝫ ẜm lauabile vel mūdabile enchime ſiccitatis. Non em̄ ſolum in aere. ſꝫ inaqua quod odorans eſt manifeſtum aūt in piſcibus oſtracodermijs vident̉ em̄ odorare necaere exiſtente in aqua ſupernatat em̄ aer infuerit nec ipſa reſpirant. Si quis ergo poneret.aerem aquam vtraqꝫ humida erit vtiqꝫ que in