QuartusMetherologorum
Frigidum em̄ non ſolum coagulat ſed exiccatquidem aquā. ingroſſat autē aerē aquaꝫ faciēsCoagulatio autem dicta eſt quedam exiccatioexiſtens Quecūqꝫ quidē igitur non ingroſſantur a frigido ſed coagulantur aque ſunt magisvelud vinum vrina acetum et lixiuium et ſeruꝫQuecūqꝫ ingroſſantur nō euaporātia ab igne.Hec quidē terre. hec aūt cōmunia aque ⁊ aerismel qͥdē terre. oleū aūt aeris Sūt āt he lac ⁊ ſanguis amborū qͥdē cōmunia et aque et terre magis āt que multa terre quēadmodū et ex qͥbuſcunqꝫ humidis. vitrū fit. et ſales et lapides ātex quibuſdā ꝯſtat talibꝰ ꝓpter qd̓ et ſi nō ſeparet̉ ſerū et exurit̉ ab igne decoctū Qd̓ aūt terreſtre ꝯſtat et coagulo ſi aliqualiter decoquit qͥsſicut medici coagulū imponentes. ſic aūt ſeꝑat̉ſerū et caſeus Separatū aūt ſerū non adhuc ingroſſatur ſed exurit̉ ſicut aqua. Si āt aliqͥd lacnon habeat caſeū aut paucū. hoc āt magis aq̄.et ineſibile et ſanguis aūt ſimiliter. Coagulat̉em̄ eo ꝙ deſiccet̉ et infrigidet̉ Quicūqꝫ aūt nōcoagulant̉ velut qui terui tales aque magis etfrigidi: hi ꝓpter qd̓ et ſi habet vias. In eis em̄ſunt terre et ſolidū quare et extractis nō coagulatur. hoc āt eſt ꝙ nō deſiccatur aqua em̄ quorelinquit̉. vt lacͣ caſeo ablato Signū autē languoroſi em̄ ſanguines nolunt coagulari veluticor. neqꝫ hoc aūt flegma et aqua ꝓpter indigeſtum eſſe et in ſuꝑatum a natura.Ingoſſatio.Hic ꝯſequēter determinat de ingroſſatione ꝑ ꝯꝑationē ad coagulatōem et tria ſacit. qꝛ primo manifeſtat q̄ingroſſant̉ a calido. ſcd̓o q̄ a frigido. ⁊ tertioaſſignat cāmquorūdā dictoꝝ Dicit gͦ primo ꝙ illa ſolū ingroſſant̉ab igne que plus habēt de aqua qͣꝫ de terra. ſꝫ illa etiā coagulant̉ qͥ plus hn̄t de terra. ſicut ſunt vitrū ſales ⁊ qͥdaꝫlapides. ſed ꝙ oleū non coagulat̉ a calido aut frigido iōeſt qꝛ eſt nature aeree. in ſignū cuius ſuꝑnatat aque. ſedtn̄ ingroſſat̉ a frigido a qͦ etiā in aquā ꝯuertit̉. ſil̓r etiā ingroſſat̉ ab igne ẜm modū in littera expreſſum. Tūc ibiibi (q̄dā āūt) Oſtendit q̄ ingroſſant̉ a frigido et ſil̓r q̄ ingroſſant̉ et coagulant̉ ſil̓. Et etiam oſtendit cām aliqͦrūquare ſcꝫ lac et ſanguis cōgulantur.Aduc āt hec qͥdē ſolubilia ſunt velut vitruꝫhec aūt inſolubilia velut later et lapis Et horūeqͥdē mollificabilia velut cornu. hec āt nō mollificabilia. velut later et lapis cā aūt. qꝛ ꝯtrariaꝯtrariorū cauſe. Quare ſi coagulātur duobusfrigido et ſicco neceſſe ſoluit̉ calido ⁊ humidoꝓpter qd̓ igne et aqua Hec em̄ ꝯtraria aqͣ q̄cūqꝫ ſolo igne Ingne aūt q̄cūqꝫ frigido ſolo qͣre ſi
a duobꝰ accidat coagulari Hec inſolubilia maxime fiūt aūt talia q̄cūqꝫ calefacta deinde frigido coagulant̉. Accidit em̄ cū calidū exudauerit egrediens plurimū humidū cōprimi iterū aa frigido. vt nō humido det penetratiōem ⁊ ꝓpter hoc neqꝫ calidū ſoluit. q̄cūqꝫ em̄ a frigidocoagulant̉ ſolo. hec ſoluit neqꝫ ab aqua. Quecunqꝫ em̄ a frigido coagulant̉ non ſoluit ſed q̄cūqꝫ a calido ſiccō ſolū Ferrū aūt liq̄factū a calido frigefactum coagulat̉. Ligna aū ſunt terreet aeris ꝓpter qd̓ vſtibilia ⁊ nō liquabilia Neqꝫmollificabilia et in aqua ſuꝑnatāt p̄ter hebenūhec aūt nō Alia qͥdē em̄ aeris habent plus Exhebeno autē niger euaporat̉ aer. ⁊ eſt plus inipſa terre later āt terre ſolū: ꝓpter qd̓ deſiccatꝰcoagulatur ẜm modicū neqꝫ em̄ aqua introitꝰhabꝫ ꝑ que modicū ſolū ſpūs exiuit. neqꝫ igniscoagulauit eī ip̄e Quid qͥdē igit̉ eſt coagulatioet liq̄factio ⁊ ꝓpter qͥd ⁊ qͥbꝰ eſt dictū eſtDifferentia coagulatorūHic conſequenter ph̓us reddit cām quare quedā coagulata ſoluātur et quedā nō. Et d̓t ꝙ quedā coagulatorū ſoluunt̉ ſicut vitrū et ſales. et q̄dā no. ſicut lapis etlater Et int̓ illa inſolubilia q̄dā ſtꝭ mollificabilia vt ferꝝet cornu. alia aūt nō mollificūt̉. vt lapis qͥ coagulat̉ a natura. et lat̓ ab arte Rō diuerſitatꝭ eſt qꝛ illa q̄ coagulant̉a duobꝰ ſcꝫ a calido ⁊ frigido illla pn̄t ſic coagulari ꝙ ſintdiniſſolubilia. ſꝫ illa que coagulātur ſolo igne pn̄t ſolui afrigido. ſi autē coagulantur a ſolo frigido poſſunt ſoluia calido. Etiam determinat ph̓us de natura lignorumet laterū. vt appareat ꝙ non ſunt ſolubilia Et finaliterqd̓ dictuꝫ eſt de liq̄factōne et coagulatione epilogat Eſtaūt coagulatio ẜm doctorēſanctum conſiſtentia humididi aquoſi facta a frigido aut calido. aut vtroqꝫ Et ponitur ibi conſiſtentia loco generis. ſed cum dicitur humidiaquoſi tangitur materia. Et cum additur facta a frigido ⁊c̄. tangit̉ efficiens. Sed liquefactio eſt diſſolutio humidi conſtantis per calidum aut frigidū aut vtrūqꝫEx his āt manifeſtū ꝙ a calido frigido cōſtantcorꝑa. ⁊ hec āt ingroſſantia ⁊ coagulātia faciūtoꝑatōem ip̄oꝝ: ꝓpterea ꝙ q̄ ab his ꝯdita ſuntin oībꝰ ineſt caliditas. aliqͥbꝰ āt et frigiditas qͣdeficit. Quare qm̄ hec qͥdē exiſtūt ꝓpter facerehumidū aūt ⁊ ſiccū ꝓpter pati participāt ipſiscōmunia oībus Ex aqua qͥdē igit̉ et terra omiomera corpora cōſtant et in plantis ⁊ in aīalibuset que metallantur velut aurum et argentumquecunqꝫ alia talia ex ipſis et ex exalatione eaque vtriuſqꝫ incluſa ſicut dictum eſt in alijsHec autem differunt ab inuicem et his quead ſenſus proprios omnia et in poſſe aliquid facere. Album em̄ et bene odorans ⁊ ſonatiuum