QuartusMetherologorum
frigidi magis qͣꝫ calidi ⁊ ineſibiles ⁊ impotabiles. Dicitur ⁊ hometes ſicut ⁊ pepāſis multismodis vnde ⁊ vrine ⁊ ſeceſſiones ⁊ cacom honij dicūtur propter eandem cauſaꝫ. ea em̄ ꝙ nōſunt obtenta a caliditate. Neqꝫ conſtat homoom̄ia appellātur. longe autē procedentibꝰ ⁊ later homus. ⁊ lac homū ⁊ alia multa dicūtur. ſipoſſibilia ꝑmutari ⁊ cōſtari a caliditate nō paſſa ſint. propter qd̓ aqua epteſim paſſa dicit̉. homo autem non. quia non ingroſſatur. pepanſisquidē igitur ⁊ homētes dictū eſt quid eſt ⁊ propter quid vtrumqꝫ ipſorū eſt.¶ De Pepanſi⁊ Homete¶ Iſta eſt ſecūda pars huius capituli. in qua ph̓us determinat de ſpeciebꝰ digeſtionis ⁊ indigeſtionis. Et primo de pepanſi ⁊ homete ſibi oppoſita. Eſt em̄ pepanſisdigeſtio in pericarpijs. id eſt in plantis fructiferis. vel inillo cortice qd̓ cooperit fructū. ⁊ tunc eſt perfecta quandoſemina in pericarpijs poſſunt facere tale quale ipſa ſunt.Addit tamen ph̓s ꝙ multa alia dicūtur pepanſim paſſametaphorice. ſicut patꝫ in naſcentijs. id eſt in paruis apoſtematibꝰ ⁊ flegmatibꝰ Et fit pepanſis ex aliquibꝰ ſpūmoſis ꝯuerſis in ſpiſſum ⁊ terreū per actōem caloris adducētem a materia humiditatē. Sed illa que ducit ad ſpeciemdicitur pepanſis ꝓprie. ſed illa que ſolum digerit ⁊ preparat vt eijciantur inutilia dicitur pepanſis metaphorice¶ Deinde ibi (Hometes autem) Determinat dehomete oppoſita pepanſi. Et dicit ꝙ eſt indigeſtio in pericarpio. vt quando ſemina nō poſſunt efficere tale quale ipſa ſunt. Et habet fieri circa humidū interminatum. qꝛ illaque patiūtur hometem ſunt ſpumoſa aut aquoſa vel mixta ex his Et accidit hometes quando calidum eſt paucum ⁊ humidū multum. ⁊ ergo que patiūtur hometeꝫ ſtꝭmagis ſubtilia qͣꝫ groſſa. ⁊ ſimiliter ſunt magis frigida ꝓpter defectum caloris. Et ſicut pepanſis dicit̉ quandoqꝫmetaphorice. ita ſimiliter hometes. qꝛ vrine ſeceſſiones ⁊catarri (id ē reuma fluens) dicūtur hometes metaphorice. Sed lac magis remote eſt hometes qͣꝫ vrina eſt. qꝛ inlacte ẜm Auicennam ſunt tres ſubſtantie. ſcꝫ ſerum. caſeet butirū. Finaliter recapitulat. vt in littera patꝫEpteſis aūtē ẜm totuꝫ quidem digeſtio a caliditate humida inexiſtentis interminati in humido. Dicitur aūt nomen ſolū in elixatis. hocautem vtiqꝫ erit ſicut dictum eſt ſpumoſuꝫ autaquoſum: Digeſtio autem fit ab eo qui in humido igne. que em̄ in frixuris aſſant̉ ab extrinſeco em̄ calido patiūtur. In quo autē eſt humido facit illud magis ſiccum in ipſum aſſumēsquod autem elixatur contrarium facit: Segregatur em̄ ex hoc ipſo humiduꝫ a caliditate quein extrinſeco humido. propter quod ſicciora q̄epteſim paſſa ſunt qͣꝫ aſſa. non em̄ attrahunt in
ſeipſa humidum que epteſim patiuntur. preualet em̄ que de foris caliditas ei que intus. Siautem vinceret que intus traheret vtiqꝫ in ſeipſam. Eſt autem non omne corpus epteſim paſſibile. neqꝫ in hoc nullum eſt humidum velutin lapidibus. neqꝫ in quibus īeſt quidē. ſed impoſſibile obtineri propter ſpiſſitudinem velutin lignis. ſed quecūqꝫ corporum habent humiditatem paſſibilem ab ea que in humido ignitione. Dicitur autem ⁊ aurum epteſim pati ⁊ lignum ⁊ multa alia. ẜm ſpeciem quidem nō eandem: metaphorice autem Non em̄ iacet nomēdifferentijs ⁊ humida autem epteſim pati dicimus. velut lac ⁊ muſtum. cum qui in humidohumor in ſpeciem aliquam permutatur ab eo qͥin circuitu ⁊ deforis igne calefaciente. Quaremodo quodaꝫ ſimile dicte epteſi facit. finis autem non idem omnibus. neqꝫ elixatis. neqꝫ digeſtis. ſed his quidem ad eſum. his autem adſorbitionem. his vero ad aliam oportunitateꝫ.quoniam ⁊ farmaca elixari dicimus. Quare q̄cunqꝫ groſſiora poſſunt fieri. aut minora. autgrauiora. aut hec quidem ipſoruꝫ talia: hec autem contraria propter id qd̓ diſgregata. hec qͥdem ingroſſari. hec autem ſubtiliari. ſicut lacinſerum ⁊ coagulatum. omnia elixabilia ſuntOleum autem non elixabitur ipſum ẜm ſeipſum. quia horum nullum patitur. ẜm epteſimquidē igitur dicta digeſtio hec eſt. ⁊ nihil differt in organis artificialibus et naturalibus ſiquid fiat. propter eandem cauſam omnia erūt¶ Molinſis aūt indigeſtio quidem. contrariaautem epteſim. Erit autem vtiqꝫ contraria pͥma dicta indigeſtio eius qd̓ in corpore interminati. propter defectum caliditatis que in humido quod in circuitu. Defectus autem cum frigiditate quid eſt dictum eſt. Fit autem aut propter motum animalium. expellitur em̄ digerēset defectus autem aut propter multitudinemfrigiditatis in humido. aut propter multitudinem in epteſim patiente. Tūc em̄ accidit eamque in humido caliditatem ampliorem quidemeſſe qͣꝫ vt non moueat. minorem autem qͣꝫ vt regulet ⁊ contingeret. propter quod duriora quidem que molinſim patiuntur fiunt qͣꝫ epteſim paſſa. Humida autem determinata magis. Epteſis autem ⁊ quidem igitur ⁊ molinſis dictum eſt. ⁊ quid eſt. et propter quid eſt.¶ Epteſis autem eſt digeſtio a caliditate ſicca