TertiusMetherologorum

tinguitur incidens obtinuerit. hac buliens facit ſonum.¶ Iſtud eſt ſecūdum capitulum huius tractatus quarti. in quo Areſto. ponit opiniones aliorum ſue veritaticontrarias ⁊ improbat eas. Et diuiditur in duas ꝑtesẜm ꝙ ponit duas opiniones in genere. In prima parteprimo ponit primā opinionē Dicens ꝙ quidā ſcꝫ Empedocles et Anaxa. ponūt in nubibꝰ eſſe aliquē ignē interceptū. qui ſit cauſa tonitrui et coruſcatōnis Et illumignē dixit Empedocles intercipi ipſis a radijs ſolaribꝰdeſcendentibus deorſum quos opinabat̉ corpora SedAnaxagoras dixit illum ignem eſſe aliquā partē etherꝭid eſt ignis extruſam a ſuperiori. qꝛ opinabatur corporaſuperiora eſſe de natura ignis Et illi dixerūt illuſtrationem illius ignis eſſe coruſcationeꝫ. ſed ſonū et fixim. id ēſtridoreꝫ illius ignis extincti vocant tonitruū Et dicūtilli ꝙ ambo illa generet̉ ẜm illuꝫ ordine ẜm que apparēt.Tūc ibi (Irrationabilis aūt) Improbat illam opinionē et primo quātū ad dictū Anaxagore Dice̓s ꝙ vterqꝫ iſtorū modoꝝ ſit irrōnabilis. ſed tn̄ magis irronabilis modus Anaxagore. qui dixit ignem eſſe interceptumꝑ detractionē ab ethere ſuꝑiori. et hoc propter duo. pͥmūeſt. qꝛ de natura ignis eſt aſcendere et non deſcendere. iōirrōnabile eſt dicere illum ignē deſcendere a ſua ſphera.Secūdū qꝛ nō eſſet maior cā quare ille ignis magis deſcenderet tꝑe nubis qͣꝫ ſerenitate exiſtēte Scd̓o ibi (ſimiliter aūt) Reprobat principaliter opinionē Empedoclis duabꝰ rōnibꝰ. Prima qꝛ ẜm opinionē Empedoclis eodē modo deberet fieri tonitruū in qualibet ꝑte nubis. vel oporteret reponere in nube aliquod determinatūꝑ ſe exiſtens in actu qͦd ſit cā illorū et a qͦ ſeparent̉. ſꝫ hocmultuꝫ differt a veritate et eadē ratio eſt de pluuia. niueet grandine. qꝛ illa deſcendunt qn̄ generant̉ cū ſint actugrauia ⁊ non generantur ꝑ ſeparationē et ꝯtritōem ſubſtantie ſuperius repoſite. Scd̓a ratio. qꝛ ſi ignis exiſtēsin nube et agens in ipſam eſſet cauſa illorum effectuum.tunc a ſimili aqua calefacta a ſole vel igne pateret̉ idē ethaberet eoſdē effectus. qꝛ vbi eſt vna cauſa ibi erit vnuset idem effectus. ſed hoc nō videmꝰ. igit̉ ⁊c̄. Eſt tamēverū ꝙ ſpūs factus ab igne in aquam facit alique feruorem .i. ſonū ꝯſequētem ebulitionē. ſꝫ nō facit fixim. i ſtridorem cauſatum ab extinctione ignis Eſt aūt drn̄a inter ebulitōnem etfixim. quia ebulitio cauſat̉ in frigdo humido a calido euaporante reſoluente in ſpirituꝫ. ſed fixiscauſat̉ a frigido calidū extinguēte vel eſt ſonus ꝯn̄s ip̄mSunt aūt quidā qui coruſcationem ſicut etElydemus nō eſſe aiūt. ſed videri aſſimilantestanqͣꝫ paſſio ſimilis ſit. et quādo mare quis virga percuſſerit. videtur em̄ aqua effulgēs nocteſic in nube raptim mota. humido apparētiamfulgoris eſſe coruſcationeꝫ. Iſti quidem igiturnōdum cōſueti erāt his q̄ de refractione opinionibꝰ. quod quideꝫ videt̉ cauſa talis paſſioniseſſe Uidetur em̄ aqua fulgere percuſſa refractoab ipſa viſum ad aliquid fulgidorū ꝓpter qd̓ etmagis fit nocte. die em̄ nō videtur qꝛ ampliuslumen exiſtens quod diei exterminat Que qui

dem igitur dicūtur ab alijs et de tonitruo. ⁊ dicoruſcatione hec ſunt. His quidē qꝛ refractiocoruſcatio: his āt qꝛ ignis qͥdē pluſtratio coruſcatio. tonitruū āt extinctio nō intus facto ẜmvnāquāqꝫ paſſioneꝫ igne ſed inexiſtente. Nosaūt dicimus eſſe eandem naturā ſuper terramquidē ventū. in terra aūt terremotū. in nubibusaūt tonitruum. Omīa em̄ eſſe ẜm ſubſtantiamidem exalatiōem ſiccam. que fluēs quidē qualiter vētus ē. ſic āt facit terremotꝰ. In nubibusaūt diſgregata cōueniētibus et cōgregatis ipſis in aquā tonitruaqꝫ et coruſcationes et cumhis alia natura eiuſdeꝫ his exiſtentia. Et de tonitruo et coruſcatione dictum ſit.Iſta eſt fecūda pars huius capituli in qua ponit ſecūdam opinionē. ⁊ cū hͦ eā reprobat Dicens primo. ꝙ quidam fuerūt qui dixerūt coruſcatōnem non eſſe aliqd̓ reaale. ſed phantaſiam et apparentiam quandam (ſicut dixit Elydemus) qui probabant hoc per ſimile. de illo quiin nocte percutit ſupra mare tunc enim apparet in mari etaqua eleuata quidam fulgor ſine igne. Et ita ſimiliterẜm illū in nube velociter mota a vento vel aliquo hmōiapparet quidam fulgor quem dixerunt eſſe choruſcationē. Ex ꝑcuſſione em̄ nubis dixerūt cauſari tonitruumSed d̓t ph̓s ꝙ antiqui dixerūt hoc propter ignorantiāqꝛ nō erant inſtructi in opinionibꝰ de refractione radiorūque videt̉ eſſe cā īmutatōis apparētis in aqua ꝑcuſſa. ethmōi illuſtratio magis apparet de nocte qͣꝫ de die. qꝛ maius lumē obfuſcat et exterminat minus lumē factu ꝑ refractōem ¶ Finaliter ibi (Que quidē) recolligit dicta de tonitruo et coruſcatōne. et primo dicta ẜm opinionem aliorū. ſecūdo recolligit dicta ẜm opinionē propriaꝫEt addit ꝙ ſit idem ẜm rem et naturam qd̓ ſuꝑ terramfacit vētū. in terra terremotū. et in mibibꝰ tonitruū et coruſcatione Et hͦ vnū ē exalatio ficca q̄ qͥdē lateralit̓ motacirca terrā d̓r ventꝰ. ſꝫ ꝓpulſa infra terrā ⁊ anguſtiā paſſamouet ip̄am terrā In nubibꝰ āt ſubtiliata et propulſa afrigido qͦd eſt in ipſis (quādo ꝯgregantur in aquā) facittonitrua coruſcationes ⁊ alia que ſunt eiuſdem generis.De tonitruo quidē igit̉ et coruſcatiōe intantū determinatum ſit.F Utrū tonitruuꝫ et coruſcatio ſintQVI Il. impreſſiones metherologice. ab inuicem realiter diſtincte Pro reſponſione eſt ſcienduꝫẜm doctorē ſanctū in fine iſtius ſecūdi. ꝙ ſicut oīa q generantur ex vapore humido ꝑ coagulationem a frigidoſunt idem ẜm ſpēm. differētia ẜm magis et minus. ⁊ ẜmdiuerſas paſſiones. vel modos patiendi. Ita om̄ia q̄ generantur ex ſicca exalatione a calido inflammāte vl̓ frigido propellente ſunt idem ẜm ſpeciem. ſed differūt ẜm ꝙdiuerſimode patiuntur a calido ẜm plus et minus. ⁊ ẜmdiuerſam repulſionem a frigido. Ex iſto patet quid ſitdicendum ad queſitum. quia ſunt idem ẜm rem et naturam ſcꝫ exalatio calida et ſicca. Et iſta exalatio violēterpercuſſa cōtra latera nubis cauſat ſonū qui vocatur tonitruū. ſꝫ eadē exalatio in flāmata aūt ꝓpter violentā expulſionē a frigiditate nubis. aut ꝓpt̓ anthiperiſtheſim ⁊ fortificatōem caloris eius dicit̉ coruſcatio. Sꝫ lumē iltius