Secūdusethero logorum

tum ſignū. qꝛ ſi qͥs īmerſerit in ſtagnuꝫ Paleſtine (qd̓ eſtſalſuꝫ) hoīem vel aſinū nō ſubmergit̉. ⁊ veſtimenta ibi ꝓfuſa ſordidant̉ ꝓper terreſtreitates. Sextū ſignū de quodam fonte aque late. id eſt ſalſe in ꝓuincia Coauie q̄ effluit in quēdā fluuiū dulcē. ſed nō habenteꝫ piſces. Et in illofluuio ſunt qn̄qꝫ inuenti ſales ꝓ piſcibꝰ. ꝓpter admixtionēilliꝰ fontis ꝑ decoctōem illius aque a calido euaporāte. ⁊hmōi ſales nō ſunt ſpiſſi ſed ſubtiles ſicut nix. ⁊ ſunt debiliores alijs. ⁊ iūcti cibarijs magis delectant Septimū ſignū. qꝛ ī qͦd ā loco calamī ⁊ ſcirpꝰ ꝯburūtur. ⁊ eoꝝ cinis dūin aqua decoqͥtut poſt infrigidatiōem efficit̉ ſal. Sed qͥaAreſtoteles dixit terreſtre ꝯbuſtuꝫ eſſe cām ſalſedinis. hͦergo finaliter manifeſtat Dicēs ꝙ quelibet aqua ſalſa fluens ſiue ſit fontiuꝫ ſiue fluuioꝝ fuit aliqn̄ calida. qꝛ ꝓceſſitex terra ignita. ſed poſtea ignis qui eſt ſulphureꝰ vel alicuius hmōi extinguit̉ ⁊ terra remanet adhuc ꝯbuſta ad modum calcis vel cineris. Et gͦ aquā trāſiēs ꝑ illā terraꝫ fitſalſa. vel recipit aliū ſaporē ẜm diſpōnem illius terre. Ethoc manifeſtat ꝑ quoddā exēplū poſitū in littera. ⁊ planaeſt. Ultimo etiam recapitulat que dicta ſunt in littera ethoc eſt planum.¶Utrū mare totuꝫ ſit rōnabiliterAl̓Iſalſum ¶ Dd̓m ꝙ ſic. qꝛ ītoto mari eſt cāſalſedinis. ſcꝫ admixtio ficci terreſtris aduſti cū humido. ⁊ illa admixtio fit vno modo cū pluuia anteqͣꝫ deſcendat ad ipſum mare. Alio mō fit cū pluuia poſtdeſcenſum. qꝛ terreſtre derelictuꝫ in mari eſt cā quare aqpluuialis deſcendens ad ip̄m mare fit ſalſa. ¶ Et ſi q̄ratur vtrū fluuij ⁊ aliqͥ fontes ſint ex eadē cā ſalſi qua mareRn̄det̉ ꝙ nō. ſed ſunt ſalſi ꝓpter naturā terre ꝑ quā tranſeūt. Et ſil̓iter ita dd̓m eſt de alijs diſpōnibꝰ aquaruꝫ. ſcꝫde colore ⁊ calore. quos recipiunt vel a diuerſis diſpoſitionibꝰ terrarum ꝑ quas fluūt. vel a diuerſis influentijs celeſtibꝰ ꝯcurrentibꝰ ſuper tales aquas. aut ſuper loca a quibꝰet per que fluūt tales aque. vel etiam habēt illas diuerſasdiſpoſitiones ex ꝯmixtione quatuor qualitatum. aut ex diuerſa diſpōne bibentis. qd̓ em̄ vni bibēti eſt ſanum hoc poteſt alteri eſſe mortiferū. ¶ Unde refert Iſidorus ꝙ ſit qͥdam fons cuius potus abbreuiat vitam. alius ꝯmouet libidinem. alius prodeſt oculis. aliꝰ ſanat antiquas infirmitates. alius reddit capillos aureos. Refert etiam Seneca. ꝙ ſunt quedam aque infectiue. ita ꝙ ſi quis ex eis biberit moritur. cuiuſmodi eſt aqua cuiuſdam fontis qui facit herbas creſcere ſi ſuper ipſos ſpergantur. Refert etiaꝫꝙ ſit quoddam ſtagnū in quo ſi homines proſpiciant moriuntur Et ſimiliter eſt quidam fons qui mutat lignumin lapidem. ⁊ ſi homo ex eo biberit eius viſcera erunt lapidea. Etiam refert ꝙ ſit quidam fons de quo bibentes recipiūt famem. ⁊ alius quo bibentes inebriantur. Eſt etiāalius fons de quo ſi quis bibat redditur bone memorie.Et eſt alius de quo bibentes reddūtur obliuioſi. Eſt inſuper alius mulieres ſteriles fecūdans ⁊ ſanans freneticosEt alius vt quidam refert (licet nō ſit veriſimile) de quoſi latro bibat. manifeſtabitur eius malicia. Aliquorū iſtorum autem effectuū ſuperius aſſignate ſunt alique cauſenaturales. Refert etiaꝫ Plinius ꝙ ſunt quedaꝫ aque quein earum origine ſunt calide. ⁊ in recedendo fiunt frigideſicut aque exiſtentes in Sicilia. Et cauſa illius eſt iſta. qꝛtales aque tranſeunt per aliquos meatus terre qͥ ſtꝭ ſulphurei ⁊ valde calidi. et ergo tales aque habent conſequēter ſaporem ſulphuris. ⁊ ſunt valde penetratiue ⁊ exicca-

tiue. quare ſanant infirmitates cauſatas ex abūdātia humidi ſi in eis fiat balneum. Narrat etiam Seneca ꝙ eſtquoddam ſtagnum in quo natant lapides. ⁊ cauſa illiuseſt grauitas aque iſtius. que ꝓpter eius terreſtreitatē excedit grauitatem lapidis. ¶ De coloribꝰ autem refertSeneca ꝙ alique ſunt aque rubee. alique albe. ⁊ alique nigre. Cauſa naturalis eſt color terre in qua reperiūtur tales aque. Unde tuxta mare rubrum terra in tipis eſt rubea. Refert etiaꝫ Iſidorus ꝙ in Idumea eſt quidaꝫ fonsqui quater in anno mutat colorem Aliquando eſt ſanguineus. aliquando eſt albus. aliquando viridis. aliquādo luculētus. et illius varietatis cauſa poteſt eſſe diuerſa ꝑmixtio qualitatum primarum cum corpore fontis. ¶ Deſaporibus fontium refert Iſidorus ꝙ aliquādo aque puteales ⁊ fontales ſunt ſalſe. cauſa fuit ſuperius aſſignata.quia tranſeūt per venas terre ſulphureas ⁊ aduſtas. Refert etiam Seneca ꝙ eſt quidam fons qui habet ſaporeꝫvini. ⁊ quidam aliꝰ qui hꝫ ſaporeꝫ aceti. Cauſa naturaliseſt diuerſitas naturarum terre ꝑ quā tranſit talis aqua.vel etiā eſt diuerſa ꝯmixtio vapoꝝ ⁊ exalationū.¶Qꝭ diuerſe aque ſunt di7¶ ¶A NOuerſarum valitudinū. Pacet multipliciter Primo quia currentes ſunt meliores nōcurrentibꝰ. eo ꝙ magis purgantur ⁊ depurantur a terreſtreitatibus. Patet ſecūdo quia aque currentes ſuper lutum non corruptum ſunt aque meliores qͣꝫ currentes ſuper arenam vel zabulonem. quia lutum magis purificatPatet tercio. quia aque currentes ad oriētem ſunt bonepoſtea aque currentes ad aquilonem. deiue currētes adoccidentem. ſed peſſime ſunt que currunt ad meridiē Cauſa naturalis eſt. quia aque currentes verſus meridiem ꝓcedunt a locis frigidiſſimis. ſcilꝫ ab aquilone. et ideo ſuntgrauiſſime ⁊ peſſime. ¶ Eſt em̄ documentum infallibileꝙ quanto aqua eſt leuior tanto eſt melior. In ſignum cuius reuerendus in chriſto pater Georgius heſeler cardinalis tituli ſancte Lucie in Silice ex Francia orientali genitus. ſed in Italia pluribus educatus annis. ſolitꝰ eratvinum lymphatum. id eſt aqua permixtum bibere. eo etam tempore quo erat in Almania. hic cum quadam viceColonie ſciſcitaretur de aquarum valitudine varias ſibi iuſſit afferri aquas diuerſis ex puteis attractas. quarūcomparationem in grauitate ⁊ leuitate per libram quodam ſenſibili inuenit experimento. moxqꝫ elicuit aquaꝫ exputeo illo hauſtam qui primo occurrit ambulanti in Colonia de monte Calpharie verſus eccleſiaꝫ corporis chriſti eſſe ceteris meliorem. quia illam reperit pondere leuiorem. Et ergo aque que fluūt ad aquilonem veniūt a meridie per regiones calidas ſunt bone. quia ſunt rarioreset leuiores ⁊ ſubtiliores. Deinde que fluunt ad occidentem ſunt meliores. Sed ille que fluunt ad orientem ſuntoptime. quia ſol ſemper opponitur eis. ⁊ omnes purificatur a radijs ſolaribus. Et etiam inter aquas in quibusreperiuntur mineralia. illa in qua inuenitur auruꝫ eſt melior. deinde illa in qua inuenitur ferrum peſſima autem iila in qua inuenitur cuprum ⁊ plumbum. et ideo talis aqͣinterficit animalia propter virtutem quam retinet ex cupro vel plumboOmne ſalſum eſt caliduꝫ ⁊ ficNl̓ IMIIIL Ium ſed mare non eſicaldumet ſiccum. vt patet ad ſenſum. ergo mare non eſt ſalſum.Maior probatur. quia ſalſedo fit ex ſicco terreſtri adu-