xviii.oLd

auit extra terram et continue generatur infra terram perinfrigidationem vaporis. nō ſic tamen intelligēdo quaſi illa aqua colligatur in aliquibus receptaculis ex quibus fluuij fluant quod eſſet ſimile poſitioni predicte.ſed oportet intelligere aquam ſic fieri infra terram. ſicutfit ſupra terram. Supra autem terram primo condenſatur vapor et fiunt parue gutte aquarum que adunantur cum alijs. et ſic aqua fluens deſcendit faciliter cumquadam multitudine Sic ſimiliter infra terrā primo generantur parue gutte aquarum que congregate in imoterre faciunt paulatim ſcaturigines aquarū. et ſic generātur fontes et fluuij. Et hoc manifeſtatur per duo fignaPrimū ſumitur ex opere artificiali. quia videmus ꝙ facientes puteos colligunt aquā in locis baſſis ⁊ imis vbiſit guttatim q̄dā reſudatio terre a locis excelſis ad infina ad generationē fontiū ⁊ fluuiorū quare nō oꝑtet poere aliqͣ ſtagna aquarū actu exiſtentiū. Secūdū ſignūimitur ex naturali fluxū aquarū. quia propter eandemauſam ſunt rheumata. id eſt fluxus fluuiorū ex montibus et maximi fluuij fluunt ex maximis montibus. Sꝫin locis cāpeſtribus ſunt pauci fontes ſeparati a fluuijsquia loca montana ⁊ alta ſunt quedam ſpongia ſpiſſaꝓpter ſoliditatem lapidis que in ſe colligit aquā deplutaꝫẜm modicas ꝑtes. ſed tamē ẜm magna multitudineꝫ adquam cooperatur figura rotunda gibboſa montium queeſt capaciſma. et etiam vapores a terra reſoluti aſcendentes propter frigiditatem montibus incluſam condenſantur in aquam Et hoc probat multis experimentis. quemanifeſta ſunt ſi quis conſideret circularem deſcriptionem terre. quia illi qui deſcripſerunt terram vel viderūtflumina. et regiones. vel ab alijs inquifierunt Primo exgo ponit exemplū in Aſia de pernaſo qui eſt ad ortū hyemalem. et de caucaſo qui eſt ad ortum eſtiualem ex quibus (cuꝫ ſint maximi montes multi) ⁊ magni fluuij oriuntur. Secundo in Curopa de monte pyreneo qui eſtad occidentem equinoctialem. et de quibuſdam montibus qui ſunt ad ſeptentrionem. Tertio in Scithia. etquarto in Affrica ſiue in libia de quibuſdam alijs magnis montibus. Et ſimiliter dicitur eſſe de alijs montibꝰex quibus fluunt magna flumina. Et ſi aliqua fluminagenerentur ex paludibus oportet paludes iſtas eſſe poſitas ſub montibus. et ſic redit in idem Et tunc ſtatim repetit primo id qd̓ dictum eſt de generatione fontium ſcꝫꝙ non generantur ex aqua actu exiſtente in ventribꝰ terre. ſed fit ibi aqua continue a frigido coagulante. Secūdo recolligit modum generationis fluuiorū ẜm opinionem prima et ſecūdam qͣꝫtum ad id qd̓ habet veritatis.Dicens ꝙ non eſt incōueniens ꝙ ſub terra inueniāturaliqua loca habentia actu multitudinem aque ac ſi eſſentſtagna. ſed tamen illa nō ſunt ſufficiens cauſa fluxus fluuioruꝫ. quia circa Archadiam aliqui fluuij abſorbentura terra. Et etiam in Aſia ſub monte caucaſo eſt ſtagnūqͦd indigene vocant mare in quod ingrediuntur magniet plures fluuij. non habens ſuperius locum manifeſtūper quem ingrediantur. et non habet effluxuꝫ. ideo intratſub terram. et egreditur aqua dulcis et potabilis in maxima diſtantia forte per trecenta ſtadia in loco qui eſt iuxta coraxos qui vocatur profunda ponti. et eſt nomencuiuſdā inſule. Et huiuſmodi ſtagnum eſt profundiſſimum. Et etiam in europa circa liguſticam abſorbetur quidam fluuius non minor Rodano et egrediturin Gallijs qui Rodanus pre magnitudine difficulter

tranſmeabilis eſt nauibus.¶ Utrum fontium ⁊ fluuiorū aque. geu nerētur in viſceribus terre Nd̓mꝙ fontes et fluuij generantur infra terram per conuerſionem aeris in aquam. et non ex aquis pluuialibus in concauitatibus terre receptis. Primum patet. quia ex aereexiſtente infra terram ingroſſata per frigiditatem generantur multe guttule. que per poros terre deſcēdunt invnū locum et cauſant originem fontium et fluuiorū Etillum modum generationis qui eſt ceteris rationabiliorphyloſophus probat in littera per duo ſigna ⁊ multasexperientias. Secūdum patet ex reprobatione ſecundeopinionis antiquorum. Et ſimiliter poſſet patere ex tribus ſignis. Primū eſt aquam pluuialem non deſcēdereintra terram ad decem pedes. Secūdum. quia ſub magnis rupibus ⁊ lapidibus reperiuntur magni fontes etfluuij. et tamē per illos nō poteſt aqua pluuialis deſcendere. Tertiū quia in cacuminibus montiū reperiunturfontes. et tamen aqua pluuialis illuc aſcendere non poteſt. Eſt tamen verum ꝙ aque pluuiales aliquid faciunt ad generationem fontium et fluuiorum. ſed tamē adeorum generationem non ſufficiunt.¶ Qꝭ aqua naturaliter aſcendit¶EOI ALOQ ad orificium fontis. Patet qͥaprima origo fontium ⁊ fluuiorum cōmuniter eſt in altismontibus. ⁊ illi loco naturaliter deſiderat equari. ergonaturaliter aſcendit quouſqꝫ adequetur ſuo naturali loco. Et ergo orificia fontium artificialium non debent fieri altiora qͣꝫ ſit locus originis ipſius fontis Eſt etiaꝫconſiderandum ꝙ in quatuor caſibus aqua naturaliteraſcendit. Primus ſi in aliquo pleno aqua ponatur aliquid grauius aqua. tunc aqua em̄ illi graui naturalitercedit et aſcendit ſupra illud. Secundus. quando aquaeſt calefacta et virtute calefactionis ex aqua generaturvapor vel fumus qui aſcendit Tertius quando in locoſupra aquam eſt vacuuꝫ tunc aqua mouetur ſurſuꝫ ad replendū vacuū qd̓ natura abhorret Quartus eſt propterequalitatem quia quelibet pars aque naturaliter ad hoctendit. vt ſit eque alta. vel eque baſſa cuꝫ alia. ergo ſi fiatforamen in naui nunquā ceſſabit aſcēdere quouſqꝫ ſit itaalta. ſicut aqua que eſt in fluuio.¶ Aqua pluuialis oīno imbibitur terreNL A nec videret̉ vbi tanta multitudo permaneret niſi iteruꝫ egrederet̉ per fontes et flumina. ergofontes et fluuij generant̉ ex pluuia in ventribus terre recepta Dicendū ꝙ poſt pluuiam vna pars aque euaporatur per calorem ſolis ⁊ ſurſum aſcendit. Alia veroper ſiccitatem terre corrūpitur et in materiam terre conuertitur. Tertia autem per quādam calefactionem conuertitur in aerem. et illa aliquid facit ad generatōnem fontium. Et quando dicitur. Tempore pluuiali fonteset fluuij ſunt maiores qͣꝫ tempore eſtiuali. ergo videturꝙ aqua pluuialis ſit totalis cauſa Dicendum ꝙ pluuia aliquo modo auget fluuios ſed non principaliter generat. Et quando queritur. Utruꝫ aqua fontium etfluuiorum. ſit naturaliter maior in hyeme qͣꝫ in eſtateDicendum ꝙ eſt naturaliter maior in eſtate Quiacalor exiſtens extra terram facit terram per antiperiſtaſim magis frigidam et ſic facilius reſoluit vaporem in