Areſtotelis

Folio xvi

Similiter autē de generatione fluuiorum.videtur quibuſdam habere eleuata enim a ſoleaqua iterū plura cōgregata ſub terra fluere exventre magno aut om̄es ex vno aut aliū ex alioEt non fieri aquā nullam. ſed collectaꝫ ex hyeme in talia ſuſceptacula terre hanc fieri multitudinem fluuioruꝫ propter qd̓ et maiores ſemperhyeme fluere qͣꝫ eſtate et hos quidem perpetuos. hos aūt non perpetuos. Quorūcūqꝫ qͥdemem̄ propter magnitudineꝫ ventris multa collecta aqua eſt vt ſufficiat et non prius conſumatur anteqͣꝫ ſuperueniat imber in hyeme iterumhos quidem perpetuos eſſe in finem. Quibuſcunqꝫ autem minora ſuſceptacula. hi propterpaucitatem aque exiccantur anteqͣꝫ ſuꝑueniatque de celo euacuato vaſe quāuis manifeſtumſi quis velit faciens velut ſuſceptaculū pre oculis quotidiane aque fluentis continue intelligere multitudinem excedit vtiqꝫ magnitudine terre molem vel non multum deficiet ſuſcepta oīsfluens aqua per annū ſꝫ palam ꝙ accidūt quidem ⁊ multa alia in multis locis terre¶ Iſte eſt tractatus quartus et vltimus huiꝰ pͥmi librimetherologorum in quo poſtqͣꝫ determīauit de his quegenerantur in alto ab exalatione humida Hic conſequēter determinat de his que generantur in terra ex eademmateria ſcꝫ de fontibus et fluminibus. Et diuiditur induo capitula. In primo determinat de cauſa generationis fluuiorū. In ſecūdo de duratione eorū. ibi (Non ſꝑautem) Primū capitulum diuiditur in duas partes Inprima determinat de generatione fontium ẜm opinionēantiquorum. In ſecūda idem ꝑtractat ẜm opinionē propriam ibi (Non ſolum) Dicens primo p̄ponendo intentum ꝙ nunc dicendū eſt de ventis. et omnibus ſpiritibꝰ.et de fluuijs. ⁊ de mari. hoc ordine. quia primo ponit dubitationes ad ſeip̄m. et ſecūdo determinat veritateꝫ nonmultum curando de opinionibꝰ antiquorū. qꝛ de his nihil dixerunt niſi qd̓ vulgo dicitur. Et ſtatim ſubiungitduas opiniones antiquorū. Prima eſt quia quidā dixerunt ꝙ vētus non eſſet aliud qͣꝫ aer dum fluit et mouet̉.ita ꝙ eandem rem dicunt ventum aerem et nubē. qͥa cuꝫfuerit quieſcens dicitur aer. ⁊ cū fuerit motus dicitur vētus. ſed cū fuerit ingroſſatus dicit̉ nubes. Et illi volentes multum ſapienter loqui dixerūt omnes ventos eſſevnū ventuꝫ. ⁊ om̄es fluuios vnū fluuiū. et ꝙ om̄is aquaeſſet vna ẜm ſpeciem. qd̓ manifeſte falſum eſt Et reprobando illam opinionē dicit. ꝙ multi homines vulgariteret ſine inquiſitione philoſophie loquentes de ventis melius dicunt qͣꝫ iſti antiqui cum inquiſitione. quia illa opinio eſt vnū bene dictū et mendactū. Sed de veritate quoventus generetur ⁊ quid ſit. ⁊ vnde ſumat originem ſuimotus. et vtrum fluat ex vno vaſe donec euacuetur abaliquo vtre vt fabulatur Homerus. aut nō ex vno principio ſed ex multis ſicut pictores pingunt diuerſos vētosemittentes ex ſeip̄is principium flatuuꝫ poſtea dicemusTunc ibi ¶Similiter autem) Inducit ſecundam oꝑi

nionem de generatione fluuiorum Dicēs ꝙ ſimiliter videtur quibuſdam ſe habere de generatione fluuioꝝ ſicutdictum eſt de generatione ventorum Dicūt em̄ ꝙ cumeleuatur aqua a terra per vaporationē et iteruꝫ pluit. tūccōgregatur ſub terra et fluit ad generationē fontium etfluuiorū ac ſi intelligeretur exire ex aliquo magno vētreid eſt ex aliqua voragine. vbi ſit aqua congregata multa.aqua autem nō de nouo genita. ſed ibi collecta. Et ꝓbāthoc duobus ſignis. primū qꝛ fluuij ſunt maiores in hyeme qͣꝫ in eſtate. quia ille cōcauitates ſunt plus in hyemereplete aquis pluuialibus Secūdum qͥa aliqui fluuij ſteperpetui ⁊ aliqui non. et hoc non eſt niſi propter ab ūdantiam aquarum pluuialium. Uel propter paruitatem receptaculi qd̓ in eſtate deſiccatur in aliquibus locis Sedph̓s hanc opinionē reprobando dicit ꝙ ſi hoc eſſet verūſequeret̉ ꝙ talis venter terre eſſꝫ maior tota terra. quiaſi tota aqua que fluit per annū congregaretur ex fluuijsipſa excederet totam quantitatem terre. vel parum ab eadeficeret. Etiam oporteret totam terram interius eſſecōcauā ad capiendū tantam multitudinem aquarū. ſedhoc eſt falſum cum ipſa terra naturaliter ſit in medio. licet non ſit inconueniens ꝙ in multis locis terre ſint aliqua receptacula aquarum.Non ſolum ſed ⁊ incōueniens ſi quis nō putet propter eandem cauſam aquam ex aere fieripropter quam quidem ſemper terram ⁊ in terraQuare ſiquidem et ibi propter frigiditatemconſtat vaporans aer in aquam et ab ea quein terra frigiditate idem hoc oportet putare accidere ⁊ fieri non ſolum ſegregatam aquam inipſa ⁊ hanc fluere ſed fieri continue. Adhuc ātnon ea que fit ſed exiſtente aqua quotidie nontale eſſe principium fluuiorum velut ſub terraſtagna quedam ſegregata ſicut quidā dicunt ſꝫſimiliter ſicut in eo qui ſuper terram loco parueconſiſtentes gutte et iterū ipſe cum alijs multis tandē cū multitudine deſcendit plura aquaſic et in terra ex paruis colligi primo et eſſe veut ſcaturigines in ymū terre principia fluuiorum manifeſtat autem ip̄m opus: qui em̄ aqueductus faciunt humilibus ⁊ de foſſis colligūtac ſi vtiqꝫ ſudante terra ab excelſis propter qd̓et rheumata fluuioruꝫ ex montibus videnturfluētia et plurimi ⁊ maximi fluuij fluunt ex maximis montibus. Similiter autē et fontes plurimi mōtibus et locis altis vicinantur in campeſtribus autem ſiue fluuijs pauciſunt omnino Montana autem et alta loca velut ſpongiaſpiſſa ſuſpenſa ẜm modica quidem in multisautem locis producunt et colligunt aquam.ſuſcipiunt em̄ aduenientes aque magnaꝫ multitudinem quid em̄ differt concauam et ſupinam aut conuexam periferiam eſſe et gibboſaꝫ