Areſtotelis

xiijolto

ctiaꝫ in illa ꝑte magis apparet. ⁊ tale lumen vocat̉ galaxia.Et ẜm illos galaxia eſt circulus quidā lacteus in celo apparens. ꝓtenſus a pedibꝰ geminoꝝ ꝑ pͥncipiū ſagittarij. ⁊iterum rediens in ſignū geminoruꝫ Et d̓r a galas qd̓ eſtlac. ⁊ xias circulus. quaſi lacteus circulus. Ex hoc ſequitur ẜm dictā opinioneꝫ ꝙ cā materialis galaxie eſt illa ꝑsceli ſupra qua ſic refrangit̉ lumen aſtroꝝ. eſt cā formalis ēlumen ſic refractū. ¶ Alia eſt opinio ſancti Thome ⁊ aliorū qui nouā ſequūtur trāſlatōem. quam ſanctus Thomas fideliter exponit. ⁊ cū ea finaliter cōcludit ꝙ ſit de natura elementari ſicut etiā cometā ⁊ halo Et iſta opinio eſtcirca declaratōem textus ad longū declarata rōne ⁊ ſigno. Et ꝙ ſit de mente noue trāſlatōis pꝫ multipl̓r Primoqꝛ in ea d̓r ꝙ cometa ⁊ galaxia fiunt ex eadem materia. ſꝫcometa eſt de natura elementari. ergo ⁊ galaxia. Secūdoqꝛ d̓t ꝙ galaxia ſit coma maximi circuli in celo facta ꝓpterſegregatōem exalatōis eleuate ſuꝑius ſub illo circulo magno. Tercio qꝛ d̓t ꝙ galaxia nō ſit inter circulos tropicosqꝛ ibi exalatio cito cōſumit̉ ⁊ diſgregatur. Q.uarto qꝛ d̓tꝙ non fiunt multe comete nec ſepe. qꝛ materia ex qua debent fieri ꝯtinue trahit̉ ad locū in quo fit galaxiaExalatio q̄libet ſtatim eua¶IIIIII IINI. neſcit ⁊ corrūpit̉. ſed galaxiaſemper mouet ⁊ eſt ſemꝑ in eodem loco quo ad ſitū partium celi. ergo nō erit de natura elementali. ¶ Dicendum ꝙ licet eadem exalatio in numero nō ſemꝑ maneattamen bene in ſpecie manente eadem cauſa exalatōis. ⁊ illa ſemꝑ manet in generatōe galaxie. qꝛ ꝯſumpta vna exalatione ꝯtinue alia generaturSi galaxia eſſet de natura elemencari poſſemusTaliquando ſenſibiliter percipere talem exalatōemeleuatā eſſe maiorem ⁊ aliquādo minorem. ⁊ ſic poſſet galaxia quādoqꝫ apparere maior ⁊ quādoqꝫ minor. Et cōfirmatur. qꝛ ſi galaxia generaret̉ exalatione. ſequeretur ꝙhominibꝰ exiſtentibꝰ in diuerſis regionibꝰ appareret eē indiuerſis locis. Sequela probatur ꝑ perſpectiuam protrahendo lineam a pūcto galaxie vſqꝫ ad viſum noſtrum¶ Dd̓m ꝙ illa ſunt motiua alterius opinionis. Etad pͥmum d̓r ꝙ ad generatōnem galaxie exalatio eleuatanon deficit ꝓpter virtutam aſtrorum ad eius generationēꝯcurrentiū. Ad ſecūdum d̓r ꝙ non minus probat cōtrapͥmā opinionem qͣꝫ ꝯtra ſecūdam¶ De loco autē poſitione ſecūdo poſt hūc pͥmo autē circa terram dicamus: iſte em̄ locꝰ cōmunis aque ⁊ aeris ⁊ accidentiū circa eaꝫ queſurſum generationem ipſius. Sumendū autēet horum pͥncipia ⁊ cauſas omniū ſimiliter Ꝙquidem igitur vt principale ⁊ mouens ⁊ pͥmūpͥncipiorū circulus eſt in quo eſt manifeſte ſolis latio diſgregans ⁊ ꝯgregans in fieri: ꝓprieaūt longius cauſa generatōis ⁊ corruptōis eſtManente aūt terra qd̓ circa ipſum humidū aradijs ⁊ ab alia que deſuꝑ caliditate vaporāsfertur ſurſum. Caliditate aūt que duxit ſurſuꝫrelinquente ⁊ hac quidē direpta ad ſuperioreꝫlocum. hac aūt ⁊ extincta ꝓpter ſuſpendi lōgi-

us in aerem qui ſuꝑ terram ꝯſtat. Iterū vaporinfrigidatus ⁊ propter derelictōem caloris ⁊ ꝓpter locum. ⁊ fit aqua ex aere. facta aut iterumfertur ad terram. Eſt aūt que qͥdem ex aquaexalatio vapor. que aūt ex aere in aquā nubescaligo aūt nebule de cidentia eius que in aquāꝯcretionis. ꝓpter qd̓ ſignū magis eſt ſerenitatis qͣꝫ aqͣꝝ Eſt em̄ caligo velut nebula ſterilis.¶ Fit aūt circulus iſte imitās ſolis circulū Simul em̄ ille ad plagas ꝑmutatur. ⁊ iſte ſurſumet deorſuꝫ. Oportꝫ aūt intelligere hūc velut fluuiū fluentē circulum ſurſum et deorſum ꝯmunem aeris et aque. prope quidē em̄ exiſtente ſole vapores ſurſum fluit fluuius. elongato autēaque deorſum. et hoc indeſinēs velut fieri ẜmordinem. Quare ſiqͥdem enigmatizabāt oceanum pͥores. forte vtiqꝫ hūc fluuiū dicebat circulariter fluentem circa terram¶ Tercius tractatus.¶ Iſte eſt tractatus tercius huius pͥmi libri. in quo determinat de his que cauſant̉ ab exalatione humida ſuperterram. Et diuiditur in quinqꝫ capitula In pͥmo ꝓponitquedam ꝯmunia que ꝯmuniter pertinent ad cauſaꝫ omniū horū accidentiū ſeu paſſionū In ſecūdo determinat inſpeciali de generatione illorum que habent cauſam manifeſtiorem. ſcꝫ de pluuia In tercio de rore ⁊ pruina. ibi (Eleleuato autem) In quarto de niue. ib Ipſa autem aquaEt in quinto determinat de generatione grandinis. ibiGrando autem) Primuꝫ capitulum diuiditur in trespartes. In pͥma ponit cauſas ⁊ modū generationis horūde quibꝰ intendit. In ſecūda oſtendit quid ſit mediuꝫ in p̄dictis tranſmutatōibꝰ. ibi (Eſt autē) In tercia ponit quadam ſil̓itudinem inter generatōem circularem illarū impreſſionū ⁊ motum circularem ſolis ibi (Fit aūt) Dicitergo pͥmo ꝙ ꝯſequenter dd̓m eſt de ſecundo loco poſt ſupremam regionem aeris. Et de loco qui eſt circa terrā. ſcꝫde infima regione aeris. qꝛ iſte locus eſt cōmunis aque etaeri. qꝛ in eo eſt aer ẜm naturalem ordinem elementorumet etiam ibi eſt aqua ex vaporibꝰ illic eleuatis. Et nō ſoluꝫeſt ꝯmunis illis. ſed etiam illis que accidūt circa generationem ipſius aque vel aeris. que fiunt ſuperius dum acreſoluitur in vapores qui ꝑtinent ad naturam aeris. ⁊ vapores ꝯgregant̉ in aquam. Oſtendit etiam modū de terminandi de iſtis que debemus ſumere vt pͥncipia ꝯmunſaet cauſas omniū hoꝝ accidentium. Dicens ꝙ illud qd̓ eſtſicut cauſa mouens pͥncipale ⁊ pͥmum pͥncipium omniuꝫharum paſſionū eſt motꝰ ſolis in obliquo circulo. qui habet ꝯgregare ⁊ diſgregare materiā eleuatam. qꝛ ꝯgregat̉per abſentiam ſolis frigore ꝯualeſcente. et diſgregat reſoluendo vapores a terra. Et ille motus ꝓpter ꝓpinquitateꝫad nos vel receſſum eſt cauſa generatōis ⁊ corruptōis. ſꝫcauſa materialis ipſarum eſt vapor eleuatus ab humidoaqueo qd̓ eſt circa terram in medio quieſcentem a radijsſolis vel ab aliquo cauſante inferius caliditatem ⁊ eleuāte vaporem. Sed modus generatōis illarum imp̄ſſionūin generali eſt calis. quia a caliditate celeſti eleuatur vapor

c l