Areſtotelis

Folio xi

diſcurrat. vel etiam per expulſionē mouetur. tūc apparētſtelle cadētes Sꝫ qn̄ illa materia ē multa et fortis. tūc videt̉ māſio et qͥes illiꝰ ſtelle. qꝛ tūc̄ illa materia nō defaciliꝯſumit̉ ꝓpt̓ debilitatē ignis. vel ꝓpt̓ aliā materiā ſuccedēteꝫ Et hͨ declarat ꝑ ſimile. de magno cumulo paleaꝝ. velſtraminū cui īmittit̉ titio aut aliud principium ignitum.tunc non ſtatim diſcurrit. qꝛ non ſtatim conſumit materiam. ⁊ tale quid eſt cometa Quia eſt ſtella apparēs ſubtracto motu diſcurſionis. Et generatur ſub globo lunari ſiue aliqua ſtella errante vel fixa. Secundus modus apparitionis comete tangitur ibi ( Quādo autemEt eſt qn̄ ſub aliquo aſtrorū errantiū vel nō errantiumadunatur aliqua exalatio per motū illius ſtelle. tunc illapars ꝓpter ꝓpinquitatem ad tale aſtrū inflāmatur ⁊ atparet cometa. non tamē ſic intelligendo ꝙ talis coma ſitin celo ſicut ſtella ſiue iſta ſit errās vl̓ nō errās. ſꝫ ſub celoin aere Et ponit exemplū de halo. id eſt de aere qͥ videt̉aliqn̄ circūſtare ſolem et lunam. qui non eſt in loco ſoliset lune. licet appareat ibi eſſe etiam luna et ſole motis Sꝫeſt iſta paſſio in aere ꝯdenſato ſub motu ſolis et lune vtinfra dicetur Uunc ibi (Qn̄ qͥdē igit̉) Oſtendit tertio drn̄am inter cometas ẜm duos dictos modos apparentes. Dicens ꝙ qn̄ cometa habet corpus de naturaceleſti ⁊ comā de natura elementi tunc mouetur ad motum aſtri cui adheret. Sed qn̄ corpus ⁊ coma ſunt denatura elementi tūc mouet̉ tardius. qꝛ mouet̉ circulariter ad motum ſupreme regionis. que tardius mouet̉ qͣꝫcelum vel firmamentum. Et ſic videtur habere motuꝫꝯtrariū firmamento. ſicut et planete ex ſola retardatōneqd̓ etiam quidā opinati ſunt circa planetas. Et ergo illi etiam poſuerunt cometas eſſe planetas. Ex hoc infertꝙ cōmeta nō eſt reꝑcuſſio viſus facta in exalatione (quāvocat hypercauma) ad ipſam ſtellā cui adheret coma. ſicut eſt in halo ad ſoleꝫ. quēadmodū dicūt ſequaces ypocratis. ſꝫ de halo poſterius dicetur Tunc ibi ¶De eoaūt) Manifeſtat quarto cometam eſſe igneum ad minꝰquantum ad coma duobꝰ ſignis et tribus experientijsPrimū eſt. qꝛ qn̄ eſt cōmeta tunc fiunt maxime ſiccitates. ita vt ꝓhibeantur pluuie. Secūdū qꝛ ꝓpter magnaꝫmultitudinem exalationis calide ⁊ ſicce. humidū in aerenō poteſt de facili euaporari ⁊ cōuerti in aquā. et ergo generantur venti qui generant̉ ex exalatiōibus ficcis vt infra dicetur. Prima experientia. qꝛ qn̄ cōmēte ſunt frequētes ⁊ multi. tūc anni ſunt notabiliter ſicci ⁊ ventoſiSꝫ qn̄ ſunt rari ⁊ nō magni. tūc anni nō ſunt ita notabiliter ſicci ⁊ ventoſi Secūda experientia. qꝛ aliqn̄ in qͥbuſdam fluuijs cecidit lapis ex aere ꝑ diē eleuatꝰ a vēto. ettunc ſtatim poſt fuit factus qͥdā cometa. et ſil̓r circa illuꝫmagnā cometam (de quo ſupra dixit) fuit hyems ſiccaet borealis. et ꝓpter ꝯtrarietatē ventorū factus fuit ſuꝑexceſſus fluctuū ita ꝙ deſtructe dicunt̉ magne ciuitatesqꝛ extra in pelago vīcebat magnꝰ auſter. ſꝫ ī ſinu vīcebatboreas. Tertia qꝛ ſub pͥncipe Nichomachio apparuitquidā cometa circa circulū equinoctialem. et tūc etiā fac̄tus fuit magnus ventus apud chorinthum Uūc ibi(Eius aūt) Quīto aſſignat cām de loco et tempore apparitionis Dicēs ꝙ cometa raro generat̉ inter tropicosid eſt in via ſolis. qꝛ tūc calor ſolis et aſtroꝝ oīno ꝯſumitexalationem eleuatam a terra. niſi talis exalatōis ſit ſuꝑabundans multiplicatio qd̓ raro ꝯtingit. Scd̓o raro generatur qn̄ materia ex qua generat̉ adunat̉ in regione lactei circuli. qꝛ tūc raro multiplicat̉ exalatio. qꝛ ſufficit ad

apparitōem comete et lactei circuli.ꝘVelementari Qd̓m ꝙ nō eſt de na¶ Utꝝ cometa ſit de natura celeſti veltura celeſti. ſꝫ eſt de natura elemētari Primū pꝫ ex reprobatione triū opinionū antiqͦꝝ. Sed ſcd̓m ptꝫ ex duplicimō generatōis comete ſuꝑius tācto Et poſſet etiā probari a ſigno. qꝛ cōiter tempore generatōnis comete ſuntmagni venti. ergo tꝑe gn̄atōis comete eleuant̉ multe imp̄ſſiones calide et ſicce inter quas quedā non ſunt inflāmabiles ⁊ reuerberant̉ ꝑ mediā regionē aeris frigidā etꝯuertunt̉ in ventos. Et ob hoc tꝑe generatiōis cometeanni ſunt ſicci propter ventos deſiccātes terrā et aerem.ſunt etiam calidi. qꝛ magnus calor requiritur ad eleuandum tantas exalationes ¶ Et hoc idem poſſet etiā ꝓbari ꝑ definitōem comete qꝛ Cometa eſt exalatio terreſtris calida et ſicca. groſſa pinguis. ⁊ viſcoſa hus partesmultum ꝯpactas eleuata vſqꝫ ad ſupremā regionē aerisvbi propter vicinitatem ignis et materie diſpoſitionē inflamimat̉ et mouet̉ circulariter ad motum ſupreme regionis aeris Sequit̉ corollarie pͥmo. ꝙ qn̄ materia talisex qua generat̉ cometa eſt circularis et in medio multuꝫꝯpacta. ſꝫ in extremitatibꝰ rara et diſcōtinua tūc fit ſtellacometa Sed qn̄ materia in vna ꝑte eſt multum ꝯpacta.et in alia ꝑte ꝓtēſa in longū. tūc fit ſtella caudata Et qn̄aliqua ꝑ̄s extremitatū eſt multū rara et diſcōtinua. tuncfit ſtella barbata. Sequit̉ ſcd̓o. ꝙ qn̄ materia cōmete eſtmultū rara tūc apparet color albus. ſꝫ qn̄ eſt mediocriterꝯpacta apparet color rubeus. et qū̄ eſt multū ꝯpacta tūcapparet color puniceus qͣſi carbonis ardentis Sequit̉tertio qn̄ materia cōmete eſt multuꝫ viſcoſꝝ ⁊ groſſa. ꝙnō cito ꝯſumit̉. vel qn̄ ꝯtinue noua materia eleuat̉ tūc cometa diu ꝑmanet. Et aliqn̄ exꝑtū eſt cometam duraſſe ꝑquadraginta dies Sequit̉ qͣrto ꝙ comete raro generāt̉in hyeme ꝓpt̓ magnā frigiditatē. Et raro in eſtate ꝓpt̓ nimiā caliditatē ꝯſumētem exalatōem Sꝫ cōiter generant̉in vere ⁊ autūno. adhuc tn̄ magis in autūno qͣꝫ in vere eoꝙ autūnus eſt magis ſiccus ⁊ calidus qͣꝫ ver. Sequit̉qͥnto ꝙ ſil̓ pn̄t apparere qͥnqꝫ comete. Primus ē de materia valde rara Scd̓s de materia valde ꝯpacta Tertiꝰ demateria equalit̓ ꝑticipante raritatē ⁊ denſitatē. Quartꝰde materia plus ꝑticipante raritatē. Et qͥntus de materia plus ꝑticipante denſitatem.Ꝙ cometabꝫ fieri tꝑe domi¶¶AOAnumatrꝭ ⁊ maxīe tꝑe ꝯiūctionis eiꝰ cū ſaturno. qꝛ tꝑe illo ē maxīa caliditas adurēs ⁊eleuās exalatōes groſſas ex qͥbꝰ gn̄at̉ cometa Et gͦ ꝑ cometā multa ꝯſueuerūt fieri ꝓgnoſtica ẜm ꝙ ē ſignūmultoꝝ. primo ē ſignū magne caliditatis et ſiccitatis Scd̓oeſt ſignū multitudinis ventoꝝ ⁊ inundatiōis aqͣꝝ. ⁊ illapatēt ex dictis. Tertio eſt ſignū ſeditionū belloꝝ ⁊ mortalitatis pͥncipū ptꝫ. qꝛ vt dictū eſt tꝑe eius dn̄at̉ marsqͥ calefacit humores et adurit ſanguinē. ad quā aduſtionē maxime diſpoſiti ſunt pͥncipes qͥ pr̄e ceteris hoībꝰ delicatiꝰ viuūt ⁊ meliora nutrimēta ſuſcipiūt Sꝫ aduſtioſanguinis eſt cā ire et ira pͥncipū eſt cā belloꝝ. idcirco tꝑeapparitōis comete maxime habent ꝓgnoſticari bella Etin illis magis notantur principes quādo moriunt̉ qͣꝫ ceteri. ideo d̓r cometa etiam ſignificare mortem principuꝫQuarto eſt ſignum cariſtie tꝑm. et defectus fructuiqꝛ vt dictum eſt tēpore eius maxime dominatur mars qeſt planeta calidus exurans et exiccans. et ſic terra pro-