PrimusMetherologorum

Hic conſequenter ph̓s ſoluit ſecūdam q̄ſtionē ſuperius motā. qͣre ſcꝫ a corporibꝰ celeſtibꝰ nō calidis exiſtentibꝰ generet̉ calor in iſtis īferioribꝰ Et duo facit. qꝛ pͥmoponit ſolutionē queſtionis. Et ſecūdo probat verū eſſeqd̓ in queſtione ſupponebat̉. ibi (Signū aūt) Dicēs primo ꝙ dicere quomō generatur caliditas quā ſol facit iniſtis inferioribꝰ. magis ſpectat ẜm ſe et diligenter .i. ꝑfecte ad librū de ſenſu et ſenſato. Quia calidū eſt quedampaſſio ſenſus. eſt em̄ obiectū ſenſus tactus. Sed ſenſuset ſenſibile habēt eandē ſcīam. ſꝫ nūc dd̓m eſt ꝓpter quācauſam a corporibꝰ celeſtibꝰ in ſua natura nō calidis. cauſet̉ caliditas in iſtis inferioribꝰ Et illius rei aſſignat quatuor cauſas. Prima ſumit̉ ex parte motus tantū. qꝛ videmus ſenſibiliter ꝙ ſicut motus p̄t diſgregare aūt rarefacere aerem. ſic p̄t eū ignire. Quia raritas ⁊ igneitas ſeꝯſequūt̉. ſicut frigiditas et ſpiſſitudo Et hoc paret exēplariter Quia ſagitte velociter mote ſi habeant plūbumet ceram ſepe vidēt̉ ex motu liquefieri. et ergo nō eſt incōueniens ſi celū ſuo motu hec inferiora calefaciat. Tūcibi Eius quidē igit̉. Aſſignat ſecūdā cauſam q̄ ſpecialiter ſumitur ex motu ſolis Dicēs ꝙ ad hͦ ꝙ generetura motu calor eſtuans et ſenſibilis in iſtis inferioribꝰ duorequirūtur ſcꝫ velocitas motus. et ꝓpinquitas eiuſdemSed ille due cauſe ſufficienter ſunt in ſole. et nō in alijsaſtris. igit̉ ⁊c̄. Qinor ꝓbat̉ ꝙ motus ſtellarū fixarū etquinqꝫ errantium q̄ ẜm opinionē Areſto. ſunt ſupra ſolem eſt quidē velox. ſed nō eſt nobis propinquus Etmotus lune qͥ eſt ſub ſole eſt nobis ꝓpinquiꝰ. ſed nō velox. Deinde ibi (fieri aūt magis ſimul) aſſignat tertiam cām. quare ſcꝫ magis generat̉ ex motu corporis ſolaris qͣꝫ ex motu ſphere eius Dicens ꝙ corꝑa magis ſolida et ſpiſſa magis diſgregant et calefaciunt ſuis motibus. Sed corpus ſolare eſt magis ſolidum qͣꝫ alie ꝑteseiuſdem ſphere igit̉ ⁊c̄. Sicut in ſimili. aer vicinus rebꝰſpiſſis q̄ ferunt̉ per violentiā maxime fit calidus. gͦ etiaꝫſic erit in celeſtibꝰ Tūc ibi (Et qꝛ ambiens) Aſſignatcām particularem illius caloris Dicens. ꝙ ignis qͥ ambit inferiores partes mūdi ex motu corporū celeſtiū fert̉frequens deorſum ex quadam violentia. ⁊ tūc ſpargit etdiſgregat aerem ipſum calefaciendo vel igniendo Deinde ibi (Signū aūt ſufficiēs) Qanifeſtat qd̓ q̄ſtio ſuꝑponebat ſcꝫ ꝙ corpora celeſtia non ſunt calida aūt ignitaper duo ſigna. Primū qꝛ ibi nō apparet diſcurſus aſtrorū q̄ vident̉ cadentia et generant̉ in ſuperiori loco ex ignitōne qd̓ tn̄ oporteret ſi illa corpora eſſent calida ⁊ igneaQuia vbi eſt maior et violentior motus ibi citius aliqͥdignit̉. Secūdū ſignū eſt. qꝛ ſol qui maxime videt̉ eſſe calidus ex effectu videt̉ coloris albi ⁊ nō ignei.Cōtra primā rationem. Qotus nonAcalefacit niſi hͦ qd̓ tangit ſꝫ nulla ſphera niſi lune tangit corpus calefactibile. gͦ ſolum ſpheralune calefacit. Qaior patet. qꝛ hoc ſolum diſgregat.Qd̓m ꝙ nulla ſphera ſe ſola calefacit. ſed totum corpꝰceleſte aggregatum ex omnibꝰ ſpheris ſimul calefacit etetiā tangit ẜm vltimā ſui. Et quando dicit̉. totū corpus celeſte tangit ſolum ignē. gͦ nō poteſt calefacere iſtainferiora. Qd̓m ꝙ primo calefacit ignem et ꝑ ignemalia. qꝛ eius virtus diſgregans procedit vltra ignem.F Cōtra ſecūdam rōem luna velociſſime mo¶ I L. uet̉. ergo magis deberet calefacere iſta inferiora qͣꝫ ſol. An̄s probat̉. qꝛ ambit zodiacū in vno menſe

ſed ſol eūdē in anno ſolum perambulat Dd̓m ẜm ſanctum Thomā ꝙ luna motu proprio velociſſime mouerſed motu diurno mouet̉ tardiſſime. Quia quanto aliqͥdcorpus celeſte eſt propinquius centro tanto minorē circūferentiam circuit motu diurno et pro tanto tardiꝰ mouetur ſic aūt eſt de luna.Contra tertiam rōem luna eſt ſole ſolidior.¶ . magis calefacit iſta inferiora. An̄s probaturquia ſoliditas eiꝰ eſt cauſa qͣre in ea apparet macula. vtꝫſecūdo celi Dd̓m ꝙ ī luna ſunt alique partes groſſiores et alique minus groſſe quādo inter ſe cōparant̉. Sſi ꝯꝑent̉ ad ſolem partes ſolis ſunt groſſiores. Nec obſtat ꝙ totus ſol ſit luminoſus et nō luna. qꝛ ſol habet lumen ab intra innatum. Sed luna recipit illud a ſole.Et qn̄ dicit̉. luna non calefit a ſole. ergo nec alia inferiora. Lenet conſequentia. qꝛ luna mediat inter nos ⁊ſolem. ſed qd̓qd̓ nō agit in propinquius nec in diſtansDd̓m ẜm doctorem ſanctum ꝙ qͣꝫuis luna non calefiata ſole. tamē aliquo modo ab ip̄o īmutat̉. qꝛ ab eo illuminatur. vnde non ſemper eadem ſpē īmutatōis īmutaturmediū et extremū. Et ponit ſanctus Thomas fil̓e. qͥaradius ſolis non inflammat vas vitreū plenū aqua ſedſtuppam prope ipſum.jF Contra quartā rōem Ignis nō eſtVI AQ corpus celeſte. gͦ per hoc ꝙ ignis calefacit iſta inferiora nō poteſt cōcludi ꝙ ergo corporaceleſtia illud faciunt Qd̓m ꝙ ignis habet illam calefactionē a corporibus celeſtibꝰ q̄ ſpargūt ignem deorſuꝫ adiſta inferiora. et gͦ aer et ignis habent quēdam fluxum exmotū celi.j ¶ Utrū localis motus ſit per ſe calefaꝘVctiuus. Dd̓m ꝙ ſic Et probaturIẜm ſanctū Thomā. quia primū in vnoquoqꝫ genere ēcauſa oīm illorū q̄ ſunt poſt. ſꝫ motus localis ē pͥmꝰ oīmmotuū. ergo per ſe erit cā oīs motus et alterationis Maior fundatur in maxima metaphiſicali. Sed minor patꝫꝑ ph̓m octauo ph̓icorū Et qꝛ inter oēs qualitates interquas eſt alteratio per ſe. caliditas eſt pͥma et magis actiua. ideo bn̄ cōcludit̉ ꝙ motus localis ſit prima ca calefactōis ⁊ cuiuſcūqꝫ alteratōis Et p̄t hoc idē etiā ꝓbarimultis experimentis. Primū qꝛ ꝓpter velocem motūſagitte plūbie liquefiunt. Secūdum qͥa ex motu lapidiscontra ferrum fit ignis. Tertium quia fabri ſufflant adignem ad fortificandum ipſum. Quartum qꝛ currēteset agoniſantes fortiter calefiunt. Quintuꝫ qꝛ duo lignafortiter fricata calefiunt ⁊c̄. Sextum. quia ruſtici ad calefaciendū manus percutiunt ad humeros. Septimumquia per multam fricatōnem deponimus maculas exſanguine vel cera facta ſuꝑ pannū. Sed albertus aſſignat aliā cām videlicet iſtam. Quia motus localis diſtrahit partes mobilis et diſtrahendo rarefacit. ſed rarefaciendo calefacit. et ergo ẜm eundem motus localis eſt calefactiuus ⁊ diſtractiuus partium mobilis ſic habet ꝙſit calefactiuus. Sꝫ hoc dici nō poteſt. qꝛ raritas et denſitas ꝯſequūtur per ſe caliditatē et frigiditatem. ergo nōecōtra. vt ratio Alberti ſupponit.L. Si ratio ſancti Thome ſtaret ſequeretur ꝙI ſolus motus circularis celi eſſet calefactiuusSequela probat̉. qꝛ ille eſt primus oīm Dd̓m ꝙ molocalis cuiuſlibet alterius corporis eſt primus inter