Folio xxxiiij

aūt vt tertium adhuc exiſtere non em̄ ſufficientia ad generandū duo quēadmodum et in primis. vt materia quideꝫ generabilibꝰ qd̓ poſſibile eſſe et non eſſe cauſa eſt Hec quideꝫ em̄ ex neceſſitate ſunt vt eterna Horum aūt hoc quidemimpoſſibile nō eſſe hoc aūt impoſſibile eſſe. qd̓non contingit circa neceſſarium aliter ſe habereQuedam vero eſſe et non eſſe poſſibile. quod ēgenerabile et corruptibile quādoqꝫ quidem em̄eſt hoc quādoqꝫ an̄t nō eſt Quapropter neceſſarium generationē et corruptionē eſſe circa poſſibile eſſe et nō eſſe Ideoqꝫ vt materia quidemhec eſt cauſa generabilibꝰ vt aūt cuius gratia forma et ſpecies. hec aūt eſt ratio vniuſcuiuſqꝫ ſubſtantie Oportet aūt adeſſe et tertium. quod omnes quidē ſomniant. dicit aūt nullus.Hic ꝯſequēter ꝓſequitur intentum. et diuiditur iſtetractatus in duo capitula pͥncipalia. In pͥmo oſtendittria eſſe pͥncipia generatōnis et corruptōis. ſcꝫ materiāformā et efficiens. In ſcd̓o ſpecialiter incipit tractare depͥncipio mouente. ibi Nobis aūt vl̓r. Circa pͥmum duofacit. qꝛ pͥmo ponit opinionē ſuam de pͥncipijs Secūdoopiniones alioꝝ. ibi. Sed hi quidem ſufficientem. Dicit ergo pͥmo ꝙ corpora generabilia ⁊ corruptibilia ẜmquandā analogiam habent eadem pͥncipia cum corporibus celeſtibꝰ ⁊ pͥmis. et ergo pͥncipia in illis ſcꝫ corruptibilibꝰ et ſempiternis ſunt eadem genere et numero eqͥlia. Et horum pͥncipioꝝ hoc quidem eſt vt materia. hocvt forma. oportet etiā tercium exiſtere ſcꝫ efficiens. quiaduo pͥncipia ſcꝫ materia et forma nō ſunt ſufficientia adgenerandum. Sed oportet eſſe tercium ſcꝫ efficiens. ſicut nec in pͥmis. id eſt in celeſtibus ſufficiunt materia ⁊forma ſine motore. materia em̄ cum ſit ens in potentiaeſt cauſa quare iſta inferiora poſſunt eſſe ⁊ nō eſſe. formavero eſt cauſa eſſe tm̄. ſed efficiens mouet materiam vttranſmutetur de potentia in actum ¶ Deinde ph̓sad declaratōem dictoꝝ ponit quandam diuiſionē. Dicens ꝙ quedam ſunt ex neceſſitate ſicut ſunt eterna. vtcorpora celeſtia que in ſua ſubſtantia et ſuis motibusſunt neceſſaria et ſimiliter ſubſtantie ſeꝑate. Et his opponuntur poſſibilia eſſe. et nō eſſe. que ſunt generabilia et corruptibilia. q̄ quādoqꝫ ſunt ⁊ quandoqꝫ nō ſuntEt ideo neceſſe eſt in eis eſſe materiam. Sed cauſa finalis in phiſicis gratia cuius mouens mouet eſt formaet ſpecies que eſt ratio vniuſcuiuſqꝫ ſubſtantie. Et cūhis duobus oportet eſſe tercium pͥncipiū quod eſt efficiens qd̓ om̄es antiqui ſomniauerūt. ſed nullus de ip̄oaliquid veritatis dixit expreſſe.F Utrum tm̄ tria ſint generatōnis ⁊QV corruptōnis pͥncipia. ſcꝫ materia forma et efficiens. ¶ Pro reſponſione notandū ẜm doctorem ſanctum ꝙ rerum corruptibilium quedam ſuntpͥncipia extrinſeca et quedam intrinſeca. pͥncipia extrinſeca ſunt agentia et mouentia. Et iſta habent ſe in quodam ordine. quia quedam ſunt remota et quedam ꝓxima Remota ſunt ſubſtantie ſeꝑate et deus. et illa ſunt

eadem oīm corporaliū. propter quod dicit ph̓us ꝙ corruptibiliū et ſempiternoꝝ ſunt eadem pͥncipia numeroSed pͥncipia ꝓxima rerum corruptibiliū ſunt ip̄a corpora celeſtia. vt dicitur pͥmo metherologoꝝ. Sed principia intrinſeca ſunt materia et forma et iſta non ſunt eadem numero corruptibiliū et incorruptibiliuꝫ. ſed ſunteadem genere ſiue ẜm analogiam. quia nec materia necforma corruptibiliū corrumpitur per ſe. ſed ſolum ꝑ accidens. vt pͥmo phyſicoꝝ dicitur. ¶ Tunc dicendū adqueſitum q ſic. probatur pͥmo. quia inferiora imitaturſuperiora ẜm quandam analogiam et ꝓportionem. Sꝫin celeſtibus inuenitur materia celeſtis forma et actuseiuſdem materie quo diſponitur materia ad recipiendūmotum ab intelligentia. et cum illis duobus inueniturintelligentia que influit orbi vim motiuam Ergo multo fortius hec pͥncipia concurrunt ad generatōem corporum generabiliū et corruptibiliū. Et vis huius ratōnis in hoc conſiſtit om̄es motus inferiores reducunturin motum localem celeſtem ſicut in pͥmum regulans etcauſans alios motus. Sed ad motum localem celi illatria concurrunt. Ergo oportebit equalia et eadem genera eſſe pͥncipia alioꝝ motuum inferioꝝ. Scd̓o probatur. quia quicquid poteſt eſſe et nō eſſe habet materiaꝫſed generabilia et corruptibilia ſunt huiuſmodi. igit̉ ⁊c.Et ſi habeant materiam oportet ꝙ in eis etiam ſit forma. quia materia ſe habet ad formam ſicut potentia adactum. Si vero materia et forma ſint. oportꝫ terciū ſcꝫefficiens eſſe. quia materia cum ſit in potentia nō poteſtſe ducere ad actum niſi tangatur ab efficiente. Et ergopreter duo pͥncipia intrinſeca oportet ponere tercium .ſ.efficiens. quod eſt extrinſecum. Sed quō de illo effectiuo principio ſomniarunt antiqui. patebit clare ex textu ſequentiPlura ſunt pͥncipia tribꝰ. ꝓbatur tripliciter:¶ pͥmo quia pͥuatio eſt pͥncipium generatōnis ⁊corruptōnis. vt patet pͥmo phyſicoꝝ. Secundo. quiafinis eſt pͥncipium et cauſa entis naturalis. vt d̓t Areſtoteles ſcd̓o phyſicoꝝ. Tercio. quia ſcd̓o phyſicorumenumerantur quatuor cauſe. Sed ꝙ ſint pauciora probatur. quia ad eſſe et fieri rerum videtur ſufficere actuset potentia. ergo videtur ꝙ tm̄ materia ⁊ forma ſint pͥncipia generatōnis et corruptōnis. Dicendū ad oīaſimul ꝙ pͥncipia generatōnis ⁊ corruptōnis poſſunt diuerſimode numerari. ſunt em̄ duo ſi ſolum numerenturprincipia intrinſeca que concurrunt ad eſſe rei genite.ſcilicꝫ materia et forma que ſunt pͥncipia per ſe manentia et ſic facta. Sunt tria dupliciter. Primo ſi ſolū enumerentur principia intrinſeca ad eſſe vel fieri requiſita .ſ.materia forma et priuatio. quoꝝ duo ſunt per ſe et tercium eſt per accidens. Secundo ſunt tria ſi enumerēturpͥncipia intrinſeca per ſe et extrinſeca realiter ⁊ ꝓprie admotum concurrentia. ſcꝫ materia forma et efficiens. Ethoc modo loquiturꝭ ph̓us de pͥncipijs in preſenti littera. Et dicitur realiter ad excludendū finem. qui ſolummouet metaphorice. ſcꝫ ẜm ꝙ eſt in ratōne. Sunt inſuꝑquatuor ſi enumerentur pͥncipia intrinſeca ꝑ ſe ⁊ extrinſeca per ſe. ſiue ſint ꝓprie ſiue metaphorice mouentia. ſcꝫmateria forma efficiens et finis. Et hoc modo enumerātur in ſcd̓o phyſicoꝝ. Sunt finaliter quinqꝫ enumerādo tam pͥncipia intrinſeca ꝑ ſe qͣꝫ per accidens. et etiamenumerando extrinſeca realiter vel metaphorice mouē

ꝗq1