SecundusDe generatione
¶ Secundū capitulum.De elemētis aūt ex qͥbus corpora cōſtitutaſunt. in qͥbus quidē videt̉ eſſe aliquod cōmuneaut trāſmutari inuicē. neceſſe em̄ ſi alterū horūet alterum cōtingere Quicunqꝫ em̄ non faciunt ex adinuicē generatōem neqꝫ ex vnoquoqꝫniſi ſicut ex pariete lateres. incōueniens. q̄modo em̄ ex illis erūt carnes ⁊ oſſa ⁊ alioꝝ quodcūqꝫ Habet āt qd̓ d̓r queſtionē ⁊ ex alterutrꝭgenerantibꝰ. quomō generat̉ ex eis aliud aliqͥdp̄ter hoc. Dico auteꝫ (verbi gratia) ex igne eſtaqͣ ⁊ ex hac generari ignē. eſt em̄ aliqd̓ cōmuneſubiectum. ſed vtiqꝫ ⁊ caro ex eis generat̉ ⁊ medulla. hec aūt vtiqꝫ generant̉ qūoIſtud ſcd̓m capl̓m tractatus ſcd̓i. in qͦ ph̓us determīatde generatiōe ꝯpoſitoꝝ ex elemētis. Et diuidit̉ in duas ꝑtes. in pͥma facit hͦ qd̓ dcm̄ ē. in ſcd̓a on̄dit ꝙ ad generatonē mixti ꝯcurrūt oīa elemēta. ibi (Qm̄ aūt) Circa primuꝫduo facit. qꝛ pͥmo arguit ꝯtra ātiqͦs on̄dēdo ꝙ ẜm eos nōpoſſet eē verus modꝰ generatōis mixtoꝝ. ſcd̓o determīatveritatē. ibi (Quapropt̓) Circa pͥᵐ ponit duas opiniōesde elemētis Dicēs ꝙ de elemētis ex qͥbꝰ ſtꝭ corꝑa ꝯſtitutaeſt q̄dā vera opinio .ſ. ꝙ hn̄t aliqͦd cōe qd̓ eſt vna materia.et ab illa hn̄t ꝙ tranſmutant̉ adinuicē. qꝛ nccāriū eſt dicereꝙ ſi elemēta trāſmutēt̉ adīuicē ꝙ habeāt etꝭ vnā materiācōem q̄ d̓r vna ab vnitate potētie. q̄ eſt in ea. ⁊ eſt in potentia ad formā. ſꝫ cuꝫ habeat potētiā ad oēs formas. ncc̄e eſtip̄am trāſmutari ꝑ ſucceſſionē motꝰ in oēs formas. ⁊ ſic neceſſe ē ꝙ de vna forma ī aliā trāſmutet̉ Sꝫ alia fuit opinioEmpe. qͥ dixit elemēta eē intrāſmutabilia Tūc ibi (Quicūqꝫ em̄) on̄dit ꝙ ẜm opinionē Empe. non p̄t dari verusmodꝰ generatiōis mixtoꝝ. nec etiā p̄t dici ẜm illā opinionē ꝙ vnūqd̓qꝫ elemētū fiat ex qͣlibet ꝑte mixti corporis. qͥaiſti dicūt ꝙ elemēta fiāt ex corꝑe. ſicut lapides ⁊ lateres expariete. Sꝫ d̓t Areſto. ꝙ hͦ ſit incōueniēs. qꝛ iſti nō pn̄t dicere qūo ex elemētis ſic ꝯpoſitis generet̉ mixtū. ſicut carnes ⁊ oſſa. ⁊ vnūqd̓qꝫ alioꝝ corpoꝝ mixtoꝝ Et hͦ ſ. Tho.ſic on̄dit. qꝛ ſi ꝯpouerent̉ ⁊ ꝯgregarent̉ elemēta in vnuꝫ reꝯmanētibꝰ formis ⁊ oꝑationibꝰ ſuis. tūc ignis in vna partemixti eēt adurens ⁊ aqͣ fluēs ⁊ cijs. Sil̓r ignis nō ligatusaſcēderet ⁊ terra deſcēderet. ⁊ ſic elemēta nūqͣꝫ ꝯſtarēt necfacerēt oſſa ⁊ carnes Tūc ibi (Hꝫ aūt) On̄dit ꝙ ꝯcedētes elemētoꝝ trāſmutatōem iuxta pͥmā opinionē difficulter pn̄t ſaluare generatōeꝫ mixtoꝝ. Dicēs ꝙ qͣꝫuis trāſmutatio elemētoꝝ fiat ex ſeinuicē tn̄ hꝫ q̄ſtōem ⁊ difficultatē qūo ex elemētis generet̉ mixtū qd̓ eſt aliud p̄ter elemēta. Sicut (exēpli gr̄a) Ex igne generat̉ aqͣ. ⁊ ecōtra. ex acignis. ⁊ hoc iō. qꝛ habēt vnā cōem materiā ⁊ cōe ſubiectuſed vtrum ex eis generet̉ cato vel medulla. et qūo generentur hec mixta habet difficultatemIllis em̄ qͥ dicunt vt Empedocles qͥs eritmodus. neceſſe em̄ eſt ꝯpoſitiōem eſſe. ſicut exlapidibꝰ ⁊ lateribꝰ paries mixtura vtiqꝫ hec etſaluatis vtiqꝫ elemētis erit ẜm parua autē adinuicē cōpoſitis. ita vtiqꝫ caro ⁊ aliorū vnūquodqꝫ. Cōtingit vtiqꝫ nō ex quacūqꝫ parte carnis
generari ignē ⁊ aquā. quēadmodū ſi ex cera generat̉ vtiqꝫ ex hac qͥdem ꝑte ſphera: piramidaaūt ex alia aliqua. ſed contingebat ex alterutrogenerari. hec qͥdē igit̉ hoc generant̉ mō ex carne ex qͦlibet ambo: eis aūt qͥ illo mō dicūt nō cōtingūt. ſed vt ex pariete lapis ⁊ lateres alterutrū ex alio loco ⁊ ꝑte. Sil̓iter aūt ⁊ faciētibꝰvnā eorum materiā habꝫ aliquā queſtionē qūoerit aliqͥd ex ambobꝰ (Uerbi gratia) ex calidoet frigido aut igne ⁊ aqua. ſi em̄ eſt caro ex ambobus. ⁊ neutruꝫ eorum. nec rurſus cōpoſitioſaluatorū. quid relinquitur niſi materiam eſſe.quod ex illis. alterius enim corruptio. aut alterum facit. aut materiam.Hic ꝯn̄r ph̓s iteꝝ redit ſupͣ ſcd̓am opinionē. vt meliuson̄dat qūo ex ip̄a nō poſſet ſumi verus modꝰ generatōisDicēs ꝙ Empe. nō potuit aſſignare modū qͦ corꝑa mixtaꝯponant̉ ex elemētis. qꝛ ncc̄e eſt ẜm eū mixturā eē ꝯpōemelemētoꝝ. ſicut paries ē ꝯpoſitus ex lapidibꝰ ⁊ lateribꝰ ſaluatis elemētis ⁊ ꝯpoſitis ip̄is ẜm mīma. Sꝫ hͦ eſt incōueniēs. qꝛ qd̓ vni eſt mixtū ẜm hūc modū .ſ. male vidēti qͥ nōdiſcernit inter ꝑtē ⁊ ꝑtē erit alteri .i. bn̄ vidēti. nō mixtū. etſic idē eſſet mixtū ⁊ nō mixtū. Seqͥtur etiā aliud incōueniens. qꝛ ẜm iſtos nō ex qͣcūqꝫ ꝑte carnis generabit̉ qd̓ libetelemētū. ſꝫ ex vna ꝑte vnū. ⁊ ex alia ꝑte aliud. ſicut ſi ex vnaꝑte cere fiat ſphera. ⁊ ex alia fiat figura piramis. Sed illaſtꝭ falſa. vt pꝫ ꝑ ea q̄ dicta ſunt in capl̓o de mixtiōe. qꝛ ſicutex vna ꝑte cere p̄t formari q̄libet figura. ita ex qͣlibet partemixti ꝑ reſolutiōem p̄t qd̓libet elementū generari. ⁊ gͦ hecambo elemēta .ſ. ignis ⁊ terra. ⁊ etiā alia generant̉ ex qͣlibꝫcarne .i. ex qͣlibet ꝑte carnis. Sed Empe. cogebat̉ dicere qilla generatio fieret ex diuerſis ꝑtibꝰ ⁊ ex diuerſis locis ipſius mixti. Tūc ibi ¶Sil̓r aūt) Areſto. opponit ꝯtra pͥmā opinionē. Dicēs ꝙ etiā ponētibꝰ elemēta habere vnāmateriā ⁊ eē trāſmutabilia ſequētur incōuenientia. qꝛ hꝫdifficultatē qūo fiat mixtio ex calido ⁊ frigido. aut ex igne ⁊aq̄. Si em̄ caro ſit ex ābobꝰ ⁊ ſit neutꝝ eoꝝ. qꝛ nec eſt ignisnec aqͣ. nec rurſus eſt ꝯpō ſaluatoꝝ. qꝛ nō manēt elementain mixto ſub ꝓpria forma. tūc vt videt̉ nihil relinqͥtur niſi ſola materia. pꝫ. qꝛ corruptio alteriꝰ elemēti vel facit alteꝝ elementū. vt qn̄ vnū corrūpit̉ in aliud. aut facit materiā ſi nōcorrūpat̉ vnū in alterū. qꝛ tūc corruptio eſt in aliqd̓ cōe. ſꝫnihil ē eis cōe niſi materia. ſola āt materia relicta no fit mixtio. gͦ relinqͥt̉ dubiū qūo ex elemētis fiat generatio mixtoꝝQuapropter qm̄ eſt ⁊ magis ⁊ minꝰ calidūet frigidū. qn̄ qͥdē ſimpl̓ eſt alterū actu potētia.alterū erit. qn̄ aūt nō oīo. ſed vt qͥdē ens calidūet frigidū. vt aūt frigidū ⁊ caliduꝫ. qꝛ q̄ miſcēturcorrupunt̉ intēſiōes adinuicē: tūc neqꝫ materiaerit. nec illoꝝ ꝯͣrioꝝ alterutrū actu ſimpl̓r. ſꝫ mediū. Scd̓m vero qd̓ eſt potētia magis caliduꝫvel frigidū vel cōtrarie ẜm hanc ratōeꝫ. ⁊ ratōedupliciter calidum potentia qͣꝫ frigidū vel tripliciter. vel ẜm alium taleꝫ modum erunt vtiqꝫmixta. alia ex cōtrarijs elemētis. aut ex elemen