De generationePrimus

agens dꝫ excedere ſuū patiēs. ſi gͦ repateret̉ agens a patiente. tūc̄ ſeq̄ret̉ incōueniēs illatū Qd̓m ꝙ hoc īcōueniens nō ſeqͥtur. qꝛ qͣlitates actiue ⁊ paſſiue ſtꝭ ſic diſpoſite ꝙ ille q̄ ſunt maioris actiuitatis ſunt minoris reſiſtentie. ⁊ iō poſſibile eſt aliqd̓ agens ẜm vnā formamexcedere in virtute actiua reſiſtentiā alteriꝰ. ita tn̄ ꝙ alteꝝ ꝑ aliā formā excedat reſiſtētiā illiꝰ. Et gͦ hoc dictūꝙ actio ſꝑ dꝫ fieri a ꝓportōe maioris ineqͣlitatis d̓ꝫ ītelligi cōꝑando actiuitatē agētis ad reſiſtētiam patiētis ⁊nō ad actiuitatē ip̄ius patientis quā habere p̄t ꝑ aliamformā. Et ꝓpter illā diuerſitatē agens nō ſꝑ patit̉ in eadem diſtātia in qua agit. ſicut pꝫ qn̄ ſumme calidū agitin minus calidū ¶ Et quādo d̓r ex illo ſequitur ꝙ idēſit in actu ⁊ potētia. nobiliꝰ ⁊ minꝰ nobile qd̓ ē incōueniens. pꝫ qꝛ agens agit ẜm ꝙ ē in actu ⁊ patit̉ ẜm ꝙ ē inpotentia. Qd̓m ꝙ hoc nō ē reſpectu eiuſdē. qꝛ ẜᵐ vnāqualitatē agit. ⁊ ẜm aliam patitur.Si ita eſſet ſeq̄ret̉ ꝙ agens nunqͣꝫ aſſimilaret¶ ſibi paſſum. ⁊ ſic fruſtraret̉ ſuo fine. ꝓbat̉ quiaexquo pateret̉ tunc ſemꝑ aliqͥd deꝑderet de ſua virtute. qua ſemꝑ diminuta nō poſſet paſſum aſſimilare ſibiDd̓m ꝙ qͣꝫuis agens in agendo pͥmo debilitet̉ tn̄ finaliter p̄ualet ita ꝙ in ſe vnit̉ ⁊ fortificat̉ reſumendo priores vires qͣs ꝑdiderat ex actōe ip̄ius paſſi. Et ſic illd̓qd̓ ē maioris actiuitatis tandē cōuertit aliud in ſui naturam. quo facto ceſſat actio.T Si ita eſſet ſeq̄ret̉ ꝙ ꝯtraria eſſent ſimul in eodem. ꝓbatur. qꝛ ſi agens ageret in patiens ꝑmediū tunc etiā ageret in ip̄m mediū. et eſſet par rō depatiente ſi rurſum ageret in illud qd̓ pͥus fuit agēs. quopoſito ſequeret̉ incōueniens illatū. ſcꝫ ꝙ in eodē aere ſitcaliditas ⁊ frigiditas ſi ignis agat ī aquā ꝑ aerē mediūQd̓m ꝙ in tali caſu eſt acqͥſitio caliditatis ⁊ frigiditatis in tali medio. ſꝫ tn̄ ille forme nō ſunt ibi ẜm eē intēſum. qꝛ ſꝑ vna p̄ualet aduerſus aliam. ⁊ ſic vna intenſaalia remittit̉. et hoc nullū eſt inconueniensDe modo agendi 4.gAQuomō āt ꝯtingat hoc accidere. rurſus dicamꝰ His igit̉ videt̉ pati vnūquodqꝫ ꝑ quoſdā poros ingrediēte faciēte vltimo ⁊ principaliet hoc mō videre: ⁊ audire nos inquiūt: ⁊ ẜm alios ſenſꝰ ſentire oēs. Ampliꝰ videre per aerē ⁊aquā ⁊ ꝑ trāſparētia qꝛ poros habēt inuiſibilesquidem ꝓpter paruitatē. Spiſſos aūt ⁊ ẜm ordinē ⁊ magis habēt trāſparētia magisIſta eſt ſcd̓a ꝑs p̓ncipalis huiꝰ capituli in qua ph̓sdeterminat de modo agendi et patiendi. ſcꝫ quo contingat agere vel pati. Et pͥmo ẜᵐ opiniones alioꝝ qͣs etiāreprobat. Scd̓o ẜᵐ opinione ꝓpriam. ibi. Quō aūt exiſtat. Et pͥmo ponit opiniones antiquoꝝ in generaliDicens ꝙ iteꝝ dd̓m eſt quō ꝯtingat agere et pati Etd̓t textꝰ (rurſus) qꝛ pͥus poſuit aliquos modos actōisin genere. nūc aūt deſcendit ad ſpeciales modos ſumptos ex ꝑte actiuoꝝ ⁊ paſſiuoꝝ. ſcꝫ qualiter agens veniatad patiens vt impͥmat ei ſuam formam ꝑ quā intendittranſmutare ip̄m patiēs. Et circa hoc ſunt diuerſe opiniones. qꝛ quibuſdā fuit viſum ꝙ vnūqd̓qꝫ qd̓ patitur

patitur ꝑ quoſdā poros qͥ ſunt in ip̄o patiente ꝑ qd̓ ipſum agens qd̓ eſt ꝓximū patienti ingreditur ad patiēsEt illi etiā dicunt ꝙ per hunc modū nos videmus audimus ⁊ ſentimus ẜm omēs ſenſus. qꝛ ẜm eos viſus ⁊auditus effundunt̉ ad ſenſibilia ꝑ media. q̄ dixerūt eſſecorꝑa poroſa. Et gͦ dicunt ꝙ meliꝰ videmus per aereꝫet aquā qͣꝫ per alia corpora poroſa ſicut ſunt vitrū ⁊ criſtallum. qꝛ illa corꝑa hn̄t plures poros alijs. Et illi pori ſunt inuiſibiles ꝓpter paruitatē. ſunt etiā ſpiſſi ⁊ ordinati mō debito. Et quanto magis corpora ſunt tranſparentia tanto magis habent tales pͥoros. Qd̓ aūt dictum eſt de viſu. hoc intelligendū eſt de om̄i ſenſu et ſimiliter de actōne et paſſione. quia antiqͥ ſaluabant omnia talia per porosHi quidē igit̉ in qͥbuſdā determinaueruntita quēadmodum ⁊ Empedocles nō ſolū in patientibꝰ ⁊ faciētibꝰ ſed ⁊ miſceri ea inqͥunt. quoꝝpori adinuicē ſunt cōmēſurabiles Cōpendioſe āt maxime ⁊ de omnibꝰ vno ſermone determinauerūt. Leucippꝰ ⁊ democritꝰ principiū facientes ẜm natura qd̓ eſt Quibuſdāem̄ antiquoꝝviſum ē ex neceſſitate ens vnū eē ⁊ immobile. vacuū em̄ eſſe nō ens moueri aūt nō poſſe nō entevacuo ſeꝑato. Neqꝫ rurſus multa eē nō ente ſegregātes Hoc eī nihil differt. vt ſi qͥs exiſtimetnon cōtinuū eē omne ſed tāgere Diuiſuꝫ ⁊ foremulta ⁊ nō vnum eē vacuū Si em̄ vbiqꝫ diuiſibile nihil fore vnū qua ꝓpter nec multa. ſed vacuū oē Si aūt tuꝫ diuiſibile quidētū autē nonficticiū aliqͥd hoc vtiqꝫ videbit̉. vſqꝫ quātū. em̄ ēꝓpter qͥd hoc qͥdem habet ita eē totiꝰ. ⁊ plenū ēhoc aūt diuiſum Ampliꝰ ſic fore neceſſariū ē nōeē motionē. Ex his qͥdem igit̉ vtiqꝫ ſermonibꝰtrāſcendētes ſenſuꝫ ⁊ deſpiciētes eū enūciāt ac ſicōſequens rationē ſequi vnuꝫ ens. ⁊ immobileomne eſſe dicunt ⁊ infinitū quoddā. finē em̄ finire vſqꝫ ad vacuū. Hi ergo ita ⁊ ꝓpter has cauſas enūtiauerūt de veritate Ampliꝰ āt inſermone qͥdem videt̉ hoc ꝯtingere In rebꝰ āt dementie ſimile ē opinari ita. nulluꝫ em̄ demētiū egredi in tātum vt ignē vnū exiſtimet ⁊ glaciē. ſꝫ ſolum bona ⁊ apparētia ꝓpter aſſuetudinē hec. qͥbuſdā ꝓpter demētiā nihil vident̉ differreHic ꝯſequenter ponit opiniones antiquoꝝ in ſpeciali. Et diuidit̉ in tres ꝑtes ẜm tres opiniones. Et primo ponit opinionē Empedoclis. Dicens ꝙ aliqui magis deſcendentes ad ſpēm. ſicut Empedocles dicūt ipſos poros nō ſolū eſſe in actiuis ⁊ paſſiuis. ſꝫ etiam illadicuntur adinuicē cōmiſceri quoꝝ pori ſunt cōmenſurabiles. vt vnum poſſet ingredi in aliud. ¶ Uunc ibi.Cōpendioſe aūt. Ponit opinionē Leucippi ⁊ Democriti. Dicens ꝙ Democritus et Leucippus breuiteret cōpendioſe vno et ſimili ſermone dixerunt et deter-