et mundo
Folio I.
qꝫ ipſe ip̄i. Nos aūt totius extremum ſurſuꝫ dicimus quod et ẜm poſitōem ⁊ ſurſum ⁊ nō primum. Quoniā aūt eſt aliquid celi extremum etmediū. palā quia erit et ſurſuꝫ et deorſuꝫ Quodquidem et multi aiunt. verūtamē nō ſufficiēterHuius aūt cauſa quia putāt nō ſimile eſſe vndiqꝫ celum. ſed vnū eſſe ſolū quod ſuꝑ nos hemiſperiū. Quoniā qͥdē exiſtimātes ⁊ in circuitu tale et mediū ſimiliter habere ad omne hoc quidēſurſuꝫ dicunt eſſe. Qd̓ aūt ad medium deorſumSimpliciter quidē igitur leue dicimꝰ quodſurſuꝫ fertur et ad extremū Graue aūt quod ſimpliciter eſt deorſum et ad mediū ad aliud aūt leue et leuius aut duobꝰ habentibꝰ grauitatem ⁊molem equalem deorſum fertur alterum natura velocius.Hic ꝯn̄r Areſto. ꝓſeqͥtur ſuū ꝓpoſitū. Et quatuorfacit. qꝛ pͥmo diſtinguit de graui et leui. Dicēs ꝙ graueet leue dicunt̉ dupl̓r. vnoº ſimpl̓r. qꝛ graue ſimpl̓r d̓r qd̓nihil hꝫ leuitatꝭ. et leue ſimpl̓r d̓r qd̓ nihil hꝫ gͣuitatis.Alioº d̓r aliqͥd gͣue vl̓ leue in reſpectu ad alteꝝ. ſicut lignum dicimus eſſe leuius ere hoc aūt dicimus eſſe grauius. Et ſubdit ꝙ ab antiqͥs nihil dictū eſt de graui etleui ſimpl̓r. ſed bene aliqͥd dictum eſt de graui et leui inreſpectu. qꝛ ip̄i nō definiunt qͥd ſit graue ⁊ qͥd leue. ſꝫ qͥdgrauius ⁊ qͥd leuius in habentibꝰ grauitatē. ¶ Tūc ibiMagis aūt. Areſtoteles ſcd̓o ꝓponit quaſdam ſuppoſitōes. Dicens ꝙ dicta diſtinctio magis erit manifeſtaſupponendo ea q̄ dicent̉. qꝛ eoꝝ que mouent̉ q̄dā mouetur ſemꝑ a medio. alia aūt ſemꝑ ad medium. Et ſcd̓oſupponit ꝙ ea q̄ mouent̉ a medio dicimus ſurſum ferriilla aūt que ad medium deorſum. ¶ Tunc ibi. Inconueniens aūt. Ph̓us tercio ꝓponit vnū errorē quē remouet. Dicens primo ꝙ incōueniens eſt putare ꝙ in celonō ſit aliqͥd ſurſum ſimpl̓r ⁊ aliqͥd deorſum. ſicut tn̄ crediderunt aliqui hoc nō eſſe inconueniens. ſed magꝭ accipiunt hoc vt quandā dignitatē. quia aliqui ponūt vniuerſum eſſe infinitum. ſed in infinito nihil eſt ſurſum neqꝫ deorſum. Alij vero. qꝛ vniuerſum habet ſe ſimiliterin om̄ibus ſuis ꝑtibus cuius fignum dicebant. qꝛ quilibet ambulans per circuitū poteſt ſibi fieri antipos ſedſurſum et deorſum cum ſint contraria non habent ſe fimiliter. igitur. Reſpondet ph̓us ꝙ illud extremum celiquod eſt ad nos eſt ſurſum ẜm poſitōem et ẜm naturaꝫet cauſalitatē eſt pͥmum. ſed illud extremum quod eſt anobis et eſt medium et quod eſt vltimum ẜm poſitōemeſt deorſum. Et hoc etiam multi antiqui dixerunt. ſedinſufficienter. qꝛ nō putauerunt celum vndiqꝫ eſſe ſphericum. ſed ſolum ẜm vnum hemiſperiū quod ſcꝫ eſt ſupra capita noſtra et nobis ſꝑ apparet. et illi exiſtimanttale hemiſperiū eſſe circulare et ſimiliter tale medium inquo nos ſumus. et ſic dicunt celum eſſe ſurſum ⁊ mediūdeorſum. Sed dicit Areſtoteles ꝙ illi nō intelligūt ꝑfecte quid ſit medium et quid extremū. quia ip̄i imaginantur deorſum illud quod eſt ſub pedibus noſtris vſqꝫ ad concauū celi. Nos autē ſic nō dicimus. ſed dicimus ſurſum vltimum celi vndiqꝫ ẜm concauum. med
autē mundi vndiqꝫ deorſum. ¶ Tunc ibi. Simpliciterquidem. Ph̓us quarto infert definitōnes grauis ⁊ leuis ſimpliciter et in reſpectu. Dicens ꝙ illud dicimusleue ſimpliciter quod fertur ſurſum et ad extremū. Graue aūt ſiupl̓r quod fertur deorſum ⁊ ad medium. Leuius aūt dicit̉ quod de duobus habentibꝰ leuitatē differentē ẜm plus ⁊ minus et habentibꝰ eandē quantitatē velocius mouetur ſurſum ẜm naturam. Grauiusvero quod de duobus habentibꝰ grauitatē differentēẜm plus ⁊ minus ⁊ habentibꝰ eandē molem natura velocius mouetur deorſumIV graue. et aliud ſimpliciter leue. ⁊ aliUtrum aliquod elementū ſit ſimpl̓rquod graue in reſpectu. aliud vero leue in reſpectu.Dicendū ad om̄es illas partes queſiti affirmatiueꝙ ſic patet. qꝛ eſt aliquod elementū quod poſitū in tribus elementis deſcendit. aut natum eſt deſcendere ⁊ eſtaliquod qd̓ poſitum in tribus natum eſt aſcendere Etſimiliter eſt aliquod elementū quod poſitū in duobꝰ ſuperioribus natum eſt deſcendere. Et aliqd̓ quod poſitum in duobus inferioribꝰ natum eſt aſcendere. Ergo eſt aliquod graue ſimpl̓r et aliquod leue ſimpl̓r. ⁊ ſimiliter eſt aliquod graue in reſpectu ⁊ aliquod leue inreſpectu. Sunt autē grauitas et leuitas virtutes motiue elementoꝝ ꝯſequentes eſſe completū ip̄orum. quarum virtutū operatōnes ꝓprie nō ſunt nobis nominatenominibꝰ ſimplicibꝰ quo modo operatio calidi diciturcalefactio. ſed tamē per quandam circūloquutōem aliquo mō nominari poſſunt. vt patuit ſuꝑius circa textūN ¶ Qe aliquid dicitur graue velAAlleue dupliciter. Uno modo aptitudinaliter ſiue habitualiter ⁊ quaſi in actu pͥmo quiaſcꝫ habet grauitatem vel leuitate per quam tenderet deorſum vel ſurſum ſi eſſet extra locum ſuum. Et ſic elementum in ſuo loco naturali eſt graue aut leue. Aliomodo dicitur aliquid graue aūt leue actualiter ⁊ in actuſcd̓o quod ſcꝫ per ſuam virtutem motiuam actu mouetur ad ſuum locum. Et ſic elementum in ſuo loco naturali non dicitur graue neqꝫ leueVF Eſt aliquid grauius pura terra et aliquid leuius puro igne. ergo iſta duo elementa nō ſtꝭſimpliciter grauia vel leuia. Antecedens ꝓbatur. quiapars terre nō eſt ita grauis ſicut tota terra. Et ſimiliter minor pars ignis non eſt ita leuis ſicut maior pars.Dicendū ꝙ aliquod corpus eſſe graue ſimpl̓r poteſtintelligi quatuor modis. Uno modo. qꝛ nihil eſt eo grauius et ſic aliqua pars terre vt eſt ſimplex elementū nōeſt grauis ſimpl̓r. Alio modo. qꝛ nihil leuitatis admixtum habet ⁊ ſic quodlibet graue ſimplex ſicut terra etaqua dicit̉ graue ſimpl̓r. Tercio dicitur graue ſimpliciter quod eſt graue ſine addito. Et de iſtis tribus modis nō eſt hic ad ꝓpoſitum. Quarto dicitur graue ſimpliciter quod natum eſt deſcendere in om̄ibus elementis preterqͣꝫ in vno. et iſto modo pars terre eſt ita beneſimpliciter grauis ſicut tota terra. Et eſt eadem diſtinctio de leui.T Illud dicitur graue in reſpectu cuius grauitati eſt aliqua leuitas admixta. Sed aque noneſt aliqua leuitas admixta. ergo nō eſt grauis in reſpequectu. Minor probatur. quia forma ſubſtantialis.
aq̄ii iij