SecundusDe celo
Quidam aūt ⁊ poſitā in centro dicūt ipſamreuolui ⁊ moueri circa eū qui ſemꝑ ſtatutuꝫ polum. quemadmodū in Thimeo dictū eſt.Hic Areſtoteles ponit ſcd̓am opinionē. Dicēs ꝙ aliqui poſuerūt terrā eſſe poſitā in centro. ſed tamē dicunt ipſam moueri circa polum ſemꝑ ſtatutū .i. circa axem mūdi.Et hoc d̓t ſcriptum eſſe in Thimeo.Plato in libro phedronis aſſerit terrā eſſe quieſI Teentē ⁊ quaſi ligataꝫ. Et ſil̓iter in Thimeo dicitPlato terrā eſſe ẜm linguā illomenam. qd̓ vocabulū illomenā fi ſcribat̉ ꝑ iotam ẜcat illigatōem. ſi vero ꝑ dipthōgon ẜcat ꝓhibitōem. gͦ videtur ꝙ Areſto. cōtra intentionē Platōnis aſſumpſit verba eius. Dd̓m ẜm Alexandrū ꝙ Plato in phedrone motus eſt alia rōne qͣꝫ in Thimeo. Uel dd̓m ꝙ Plato in Thimeo inducit illam opinionem non tanqͣꝫ ꝓpriam. ſed tanqͣꝫ opinionē Thimei. quare d̓t Areſto. quemadmodū in Thimeo ſcriptuꝫ eſt. Ueldd̓m tercio ꝙ fuit poſſibile aliquos ſic intelligere Platonem. ſcꝫ ꝙ terra reuolueret̉ ⁊ moueret̉ ⁊ hūc falſum intelletum Areſto. reprobat. Etiā d̓r quarto ꝙ hoc qd̓ d̓r moueri fuit ab aliquo alio appoſitū. ſꝫ in greco d̓r illecto pro ēhic eſt tranſlatū remoueri. Et illud qd̓ in greco poſitū eſtpoteſt ſignificare alligatōeꝫ ⁊ motū. ⁊ ſic ille textus poſſetexponi de quiete terre ẜm opinionē Platōnis. Poſſumautē breuius dicere vt inqͥt ſanctus Thomas ꝙ quidamEraclitus ponticus poſuit terrā in medio moueri ⁊ celuꝫquieſcere. cuius opinionē Areſtoteles hic ponit. Qꝭ autēhic addit̉ quemadmodū in Thimeo ſcriptuꝫ eſt. referendum eſt non ad id quod dictum eſt reuolui ⁊ remoueri. ſꝫad id quod ſeqͥtur ꝙ ſemꝑ ſtatutum polum.Similiter aūt ⁊ de figura dubitat̉. his qͥdeꝫem̄ videt̉ eſſe ſpherica. his aūt lata ⁊ figura timpanilis. Faciunt aūt argumentū. qꝛ occidēs etoriens ſol rectā ⁊ non circularē occultationē videtur faciens a terra tanqͣꝫ oportunū. ſiqͥdē eētſpherica circularē fieri a terra abciſionē nō attendētes elongatōnem ſolis ad terrā ⁊ rotūditatis magnitudinē. qūo iam apparentibꝰ paruiscirculis recta videt̉ alonge. ꝓpter hāc qͥdē igit̉phantaſiā nihil ip̄os diſcredere oꝑtet nō rotūdam molē eſſe terre. Sed adhuc opponūt ⁊ dicunt ꝓpter qͥetem neceſſariū figurā hanc habere ip̄am. Etenim de manſione et de motu dictimodi multi exiſtuntſIſta eſt tercia ꝑs huius pͥmi capl̓i in qua Areſto. ponitopiniones de figura terre. Dicens ꝙ ſil̓r dubitat̉ de figura terre ſicut de motu ⁊ ſitu. qꝛ qͥbuſdam videt̉ ꝙ terra ſitſpherica. qͥbuſdā aūt videtur ꝙ ſit lata habens figurā tympani. Et illam ſcd̓am opinionē antiqui ꝓbant duabꝰ rōnibus. Prima qꝛ ſol in oriente ⁊ occidēte qn̄ ſcꝫ vna ꝑs eſtapparens ⁊ alia occulta videt̉ habere deciſionē ẜm lineamrectā. et hec deciſio fit a terra. gͦ terra eſt recte figure. Hācrōem ſoluit Areſtoteles dicens. ꝙ videmus alonge ſolemet ꝓpter illam elongatōem ſolis a terra nō diſcernimꝰ roxunditatē vtriuſqꝫ. Etiā parui circuli alonge apparentes
vident̉ẜm modū linee recte. ergo multo magis portōnesmagnoꝝ circuloꝝ videntur alonge recte qͣꝫuis ſint curue.Scd̓a ro. qꝛ illi de ſecūda opinione dicebant terram quieſcere. ⁊ gͦ habet figura latā que ẜm ſe tota tangit ſuꝑficiemet ideo eſt apta ad qͥetem. ſed figura ſpherica eſt facile mobilis. qꝛ in modico tangit ſuꝑficiem. Subiūgit ph̓us ſoluendo hanc rōnem ꝙ de motu ⁊ quiete terre ſunt multialij modi dicendi. vt patet ex inferius dicēdis.Fͣ Sol ⁊ luna interſecant ſe ẜm lineā circularem.¶ L. ergo etiā ſol ⁊ terra. An̄s ꝓbatur. qͥa luna recipit lumen a ſole circulariter. vt ptꝫ ex dictis. Dd̓m ẜmdoctorē ꝙ dictū Areſtotelis hic eſt intelligendū qn̄ circulus eſt in eadē ſuperficie cum viſu. ſed ſecatio ſolis et lunnō eſt in eadē ſuꝑficie cū viſu noſtro. gͦ non videt̉ recta ſedcircularis. vt ſupra dictū eit cū ageret̉ de figura ſtellarum.Heſitare qͥdem igitur om̄ibus neceſſariū ſuperuenire. forſitan em̄ irrōnabilioris mētis nōmirari qūo quādoqꝫ parua particula terre qͥdēſi eleuata dimittatur fertur ⁊ manere nō vult. ⁊plus ſemꝑ velocius. totam aūt terrā ſi quis dimittat cū eleuauerit. nō vtiqꝫ fert̉ Nunc autemquieſcere totā grauitatem. Sed adhuc vtiqꝫ ſiqͥs latis ꝑticulis ip̄ius an̄ cadere amoueat terram. ferent̉ deorſum nullo reſiſtēte. Quare ſtupere qͥdem merito factū eſt philoſophiſma omnibus. Solutiones aūt de hoc non magisincōueniētes eſt videri dubitatione mirabiturvtiqꝫ aliquis.Iſta eſt quarta pars huius capl̓i in qua Areſto. ponitopiniones eoꝝ qͥ habuerūt verā opinionē circa qͥetem terre. ſed tn̄ aſſignabāt incōueniētes rōnes illius qͥetis. Etpͥmo mouet dubitatōem. ſcd̓o ꝓponit ſolutionū inſufficientiā. ibi. Solutōes aūt. Dicit ergo pͥmo ꝙ oībus videt̉ neceſſariū dubitare circa terrā. qꝛ ſi qͥs de hoc nō miret̉ videtur habere mentē irrōnabilē. quare ſcꝫ tota terra exiſtensgrauiſſima nō cadit ⁊ quid ſuſtineat eam. qꝛ videmꝰ paruam particulā terre ſurſum eleuatā cadere deorſum. ⁊ quto plus deſcēdit tanto velocius mouet̉. ⁊ magis moueturdeorſum qͣꝫ pͥus fuit. ⁊ hoc ſtupere .i. hoc vehemēter mirari factū eſt omibus antiquis philoſophiſma .i. ꝯſideratiophiloſophie vel occaſio philoſophādi. ſicut in pͥncipio metaphyſice d̓r ꝙ ex ammirari inceperūt hoīes philoſophari.Tunc ibi ¶Solutōes aūt) Areſtoteles ꝓponit inſufficientiā rōnū a philoſophis circa hoc q̄ſitum aſſignataruꝫEt d̓t ꝙ ſolutōes antiquoꝝ erāt mirabilioresqͣꝫ dubitotio mota. quia ſunt magis incōuenientes qͣꝫ dubitatio. etſic magis augent dubitationē propter earum improbalitatem. vt dicit doctor ſanctus 05 ηHi qͥdem em̄ ꝓpter hoc infinitū ꝙ deorſunterre eſſe aiūt. quēadmodū Xenophones Colophoniꝰ. vt nō negocient̉ querētes cāꝫ ꝓpter qͥdet Empedocles ſic obſtupuit dicēs. Siqͥdeminfinite terre ꝓfunditates ⁊ īmenſus ether. qd̓ ꝑmultorum horum linguā dicta vane effuſa ſuntModicum totius intelligentium.