Druckschrift 
Opera, lat. Mit Expositiones textuales dubiorum.
Seite
XXXVIv
Einzelbild herunterladen
 

SecundusDe celo

rum ſiue in aeris multitudine expanſa totumſiue ignis quēadmodū oēs neceſſariū facere ſuꝑnaturalē magnitudinē ſonum. Hoc aūt factohuc ꝑtingere ꝑimere. Itaqꝫ qm̄ videt̉ hocaccn̄s. neqꝫ vtiqꝫ animata neqꝫ violenta fereturlatōne nullū ip̄oꝝ. Uelut futuꝝ ꝓuidēte natura qm̄ hoc modo ſe habēte motu nihil vtiqꝫ erit circa hūc locūſil̓r hn̄s. igitur ſphericaſunt aſtra. mouent̉ ſeipſa dictū eſtHic ph̓s tercio determinat veritatē dicēs. rōnabile eſt audimus ſonū celeſtiū corporū. corꝑainferiora nullā moleſtā paſſionē ab eis patiant̉. qꝛ in veritate nullū ſonū faciūt. iuxta dictos ſermones ſtelle mouent̉ ſeip̄as. Et hoc eſt argumētū ꝯtra pythagoricos ad probandū ex motu celeſtiuꝫ corpoꝝ nullaſit ſymphonia .i. ꝯſonātia muſicalis Tūc ibi. Quecūqꝫ qͥdem. Oh̓s manifeſtat ꝓpoſitū ex rōe ſumpta exeffectiua ſoni. qꝛ ad hoc aliqd̓ corpus inferiꝰ cauſetſonū oportꝫ ip̄m facere plagā .i. aeris ꝑcuſſurā. qꝛ oportet tale corpus motu ſuo diuidere fragere aliqd̓ medium citius qͣꝫ frāgi deberet. ita oportꝫ moueat̉ mediū diuiſibile. Et ꝓpter illā cām hoīes ſedent in naui ſonāt mota naui. neqꝫ ꝑtes nauis naui fortiter infixeſonāt ad motū nauis. Neqꝫ etiā nauis ſonū facit in acqn̄ mouet̉ ſolū motū aque. Sed aſtra ſunt infixa ſuisorbibus. ita ſe mouent̉. etiā orbes ſunt indiuiſibiles. qͣre nullā poſſunt facere plagā. ꝯn̄s nec ſonū Nec poſſet dici. aſtra moueant̉ ſe multitudineꝫaeris vel ignis. qꝛ tūc facerēt ſonū ſupra oēm magnitudinē naturalē. ſonus ad nos ꝑtingeret ſolū a nob̓audiret̉. ſed etiā corꝑa (que hic̄ ſunt) corrūperet. ſed qꝛilla videmus ꝯtingere. ꝯſequēs eſt nulla ſtellaruꝫmoueat̉ ſeipſam. neqꝫ motu qui fit ab aīa. neqꝫ motuviolento Tūc ibi. Uelut futurū. Oſtēdit idē ex finali. qꝛ natura dedit ſtellis motū ſe. ꝯſequensnec ſonos. qꝛ niſi natura ſic ꝓuidiſſet .ſ. ſtelle ſe haberēt motū ſeq̄ret̉ hoc incōueniēs. nihil in his inferioribꝰ eſſet ſil̓r ſe hn̄s. qͣſi aliqd̓ tempus in ſuo eſſe ꝯſeruatū. Tunc epilogādo ꝯcludit dictum eſſe ſtelle ſintſpherice figure. mouent̉ ſeipſas.Ax Corꝑa apud nos magna velocit̉ mota mul4 titudine plura faciūt ſonuꝫ. ſꝫ illa tria reꝑiunt̉in celo. ergo ⁊c̄. Qd̓m ſicut dictū eſt. illa triaſufficiūt. ſꝫ vltra hoc reqͥrit̉ illud corpus qd̓ moueturmotu ſuo faciat plagā .i. diuiſionē fractionē medij. qͣredicit ph̓s ſcd̓o de aīa. ſonus ſolū fit in aere vl̓ in aquatanqꝫ in ꝓprio ſuſceptiuo. ſꝫ aſtra mouētur ſuos orbes. nec etiā ſunt orbes diuiſibiles. ſimpl̓r nullum cauſant ſonū. Et etiā ſoluit̉ argumentū qd̓ antiqͥ adducūt de armonia. qꝛ armonia p̄ſupponit ſonū. ſed qꝛ aſtra cauſant ſonū. ſequit̉ pn̄t cauſare armoniā De ordine aūt ipſoꝝ quo qͥdeꝫ ſingula ponunt̉. hec qͥdem eſſe pͥora. hec aūt poſteriora.et qūo ſe hn̄t ad inuicē elongatōibꝰ ex his circa aſtrologiā ꝯſiderent̉. Dicitur em̄ ſufficiēter Accidit aūt ẜm rōem fieri vniuſcuiuſqꝫ motꝰdongatōnibꝰ ꝓpter hos qͥdem eſſe velociores.

hos aūt tardiores. Qm̄ em̄ ſupponit̉ extremaꝫceli circulatōem ſimplicē eſſe et velociſſimā. alio aūt tardiores plures. vnūquodqꝫ em̄ ꝯtrafert̉ celo ẜm ſuijp̄ius circulū. rōnabile ꝓpinqͥſſimo quidē ſimplici pͥme circulatiōi in plurimotꝑe ꝑtrāſire ſuip̄ius circulū. maxime āt diſtantiin minimo. alioꝝ aūt ꝓpinqͥus ſꝑ in pluri. Diſtātius aūt in minori. ꝓpinquiſſimo em̄ maximep̄ualet. diſtanti aūt maxime oīm minime ꝓpterdiſtantia. Intermedia aūt ẜm rōem iam diſtātie. ſicut etiam oſtendūt mathematiciIſta eſt tercia ꝑs capl̓i pͥmi in qua Areſto. determinat de ordine ſitu ſtellarū maxime qͣntū ad planetasqꝛ de ſtellis fixis manifeſtū ē. oēs ſunt in ſupͥma ſphera ſituate. Et circa hoc duo facit. Primo oſtēdit qͥd circa hoc naturalis a mathematico ſupponere debeat. Secūdo oſtēdit qͥd circa hoc ꝓprie ad ꝯſideratōem naturalis ꝑtineat ibi. Accidit aūt. Dicit pͥmo. de ordineſtellarū quo ſingule ſunt diſpoſite. ita q̄dā ſuntores. quedā poſteriores .i. ſuꝑiores īferiores. qūoſe habeāt ad inuicē ẜm elongatōes .i. qͣntum vna diſtatab alia. hoc ꝯſiderandū eſt ex his que ꝯſiderant̉ in aſtrologia. vbi de his ſufficiēter determinat̉. Quia vt d̓t ſanctus Thomas. hec pͥncipia naturalis ph̓ie cognoſci pn̄t. ſed cognoſcunt̉ pͥncipia mathematice .i. proportōes magnitudinū quas Anaximāder d̓r pͥmo īueniſſe in magnitudinibꝰ ſtellarū. etiā diſtantiā ipſaruꝫab inuicē a terra. Sed ordinē planetaꝝ dicunt̉ primopythagorici dep̄hendiſſe. qͣꝫuis maiori diligētia ꝑfectiori ille ordo ꝯſideratus ſit Iparcū Ptholomeum. Tūc ibi. Accidit aūt. Oſtendit qͥd circa ꝑtinet adꝯſideratōem naturalis. illud eſt velocitas tarditasin motibꝰ eoꝝ dicēs. rōnabiliter accidit motus quarūlibet ſtellarū ẜm ꝓportiōeꝫ elōgatōis eaꝝ a pͥma ſphera a terra ſunt velociores tardiores. qꝛ ſupponit̉ hictāqͣꝫ ſenſu apparēs. rirculatio ſup̄mi celi ſit ſimplex .i. ꝯpoſita ex pluribꝰ motibꝰ. qꝛ in ea nulla apparet irregularitas. etiā eſt velociſſima. qꝛ in breuiſſimo tꝑe circuit maximū circulū. Sed motꝰ planetaꝝ ſt̓ tardioreset plures. qꝛ motꝰ cuiuſlibet planete ꝯſtituit̉ ex diuerſismotibꝰ. qͥlibet planeta ẜm ꝓpriū ſuū motū mouet̉ inſuo circulo ꝯtra motū pͥmi mobilis. Et ergo eſt rōnabile planeta eſt ꝓpinqͥſſimꝰ ſimplici pͥme circulatiōicōtra quam fert̉ in ſuo circulo ſit tardior in maiori tꝑeSicut ſaturnus in triginta annis pagit ſuū circulū. ſedplaueta maxime diſtāc a ſup̄ma ſphera .ſ. luna in minoritꝑe ꝑagit curſum .ſ. in ſpacio vnius mēſis vel minori. ſꝫinter alios planetas ꝓpinquior ſup̄me ſphere ſꝑ tardiusmouet̉. qꝛ iuppiter ꝯplet circulū ſuū in duodecim annisMars in duobꝰ. venus. mercurius. ſol fere in annoſed planeta magis diſtās in minori tꝑe ꝑtranſit ſuū circulū.. qꝛ pͥma ſphera maxime p̄ualet planete ſibipinquiſſimo. ex hoc motus ꝯtrarius fit tardior. ſꝫ planete maxime diſtāti minime p̄ualet ꝓpter eius diſtātiaꝫet ergo motus ꝯtrarius eſt velocior. planete vero intermedij ſe hn̄t ẜm rōeꝫ diſtātie ſicut mathematici oſtēdūt