et mundo

Folio xiiij

Terciustractatus. de vitote vmUia aūt neqꝫ plures poſſibile eſt eē.celos dicimus Hoc em̄ dicebamusintendendū ſi quis nō putat vniuerſaliter oſtenſum eſſe de corporibꝰ ꝙimpoſſibile eſt eſſe extra mundū eſſe ſcꝫ de quocunqꝫ ip̄orum. ſed ſolum de infinite poſitis dictam eſſe rationem:Poſtqͣꝫ ph̓us oſtendit ꝙ vniuerſum nō eſt infinituꝫmagnitudine. Hic conſequenter in iſto tercio tractatuoſtendit ꝙ nō ſint plures mundi numero et ſi non ſuntinfiniti. Et diuidit̉ iſte tractatus in duo capitula. Inpͥmo oſtendit ꝙ eſt tm̄ vnus mundus In ſcd̓o inquiritan ſit poſſibile eſſe plures mundos. ibi Q aūt nō ſolūPrimū capitulū diuidit̉ in tres ꝑtes pͥncipales. In prima oſtendit tantū vnum eſſe mundū per corpora inferiora ex qͥbus om̄es ponebant mundū exiſtere. In ſecūda per corpora ſuperiora. ibi. Adhuc aūt. In tercia perſuperiora ⁊ inferiora ſimul. ibi. Palā aūt. Circa pͥmāpartem duo facit. qꝛ primo d̓t de quo eſt intentio Scd̓oexequitur ꝓpoſitum. ibi. Oīa em̄. Dicit ergo primo ꝙnō eſt poſſibile eſſe plures celos. id eſt mūdos. ⁊ de hocetiam ſuperius fecit mentōnem. qꝛ dixit ꝙ extra celū nōſit aliqd̓ corpus neqꝫ finitū neqꝫ infinitū ex quo ſeqͥturꝙ nō ſit alius mūdus p̄ter iſtū. alias em̄ eſſet aliqd̓ corpus extra celū. Sed qꝛ in ſuperioribꝰ nō eſt vl̓iter oſtēſum de corporibꝰ ſcꝫ ꝙ nō ſit poſſibile eſſe quodcūqꝫ corpus extra celū. qꝛ hoc ſolū oſtenſum eſt de corporibꝰ infinitis. Ideo adhuc reſtat videndū an ſit poſſibile eſſeplures celos ſiue plures mundos¶ Omnia em̄ ⁊ manent ⁊ mouent̉ ẜm naturā ⁊violentiā. ⁊ ẜm naturam qͥdem in quo manentet nō violentia. ⁊ ferunt̉ ⁊ in quē ferunt̉ ⁊ manētIn quo aūt violentia ⁊ feruntur violentia ⁊ inquem violentia ferunt̉. violentia ⁊ manent. Adhuc ſi violentia iſta latio contraria ẜm naturaꝫAd medium itaqꝫ ꝙ hic ſi infert̉ terra. inde hincferetur illuc ẜm naturaꝫ. ⁊ ſi manet hic. inde nōviolentia. ⁊ feretur ẜm naturam huc. Una em̄que ẜm naturamHic ph̓us ꝓbat ꝓpoſitū ſcꝫ ꝙ tm̄ vnꝰ ſit mundꝰ ethͦ facit tribꝰ rōnibꝰ ſumptꝭ ex inferioribꝰ corꝑibꝰ. Circapͥmam p̄mittit tres ſuppoſitōnes. Prima. oīa corporaqͥeſcunt et mouent̉. tā ẜm naturam qͣꝫ etiā ẜm violentiEt hoc hꝫ veritatē in corporibꝰ inferioribꝰ q̄ poſſunt ꝑvim fortioris agentis ꝑmutari a ſua ſpecie ⁊ remoueria ſuo loco ꝑ motū violentū. ſed in corporibus celeſtibusnihil poteſt eſſe violentū et extra naturā cū ſint incorruptibilia. Scd̓a ſuppoſitio. om̄e corpus natural̓r mouetur in illū locū in quo natural̓r qͥeſcit ⁊ econuerſo etidē dd̓m eſt circa violentiā Tercia ſuppoſitio. ſi aliqualoci mutatio ſit ꝑ violentiā alicui corpori ꝯtraria cōneniet ei ẜm naturā ſicut ptꝫ ex his q̄ ſupra dicta ſunt Exp̄dictis ſuppoſitōnibꝰ ſic arguit ph̓s Si eſſent duo mūdi oporteret in vtroqꝫ eſſe aliquā terra. ⁊ etiā oporteret

ꝙ terra q̄ eſſet in alio mundo moueret̉ ad mediū illiusmundi ꝑ naturā vel ꝑ violentiā. Si ꝑ violentiam tuncoportet dicere ẜᵐ terciam ſuppoſitōnem ꝙ oppoſita locimutatio que ſcꝫ erit a medio illius mundi conueniat eiẜm naturā. qd̓ eſt falſum. qꝛ terra nunqͣꝫ mouet̉ naturaliter a medio mundi. ergo ⁊ primū eſt falſum. ſcꝫ ꝙ ſintplures mundi. Et ſimiliter p̄t ꝓbari ex ꝑte quietis. qͥaſicut natura terre nō patitur ꝙ ẜm naturam moueatura medio huius mundi: ita natura terre hoc habet ꝙ inmedio huius mundi natural̓r quieſcit. Si gͦ feratur abillo loco ad mediū alterius mundi. hoc erit ꝑ violentiā.qꝛ ſolū eſt vna locimutatio terre ẜm naturā. ⁊ ergo vterqꝫ motus non poteſt eſſe naturalisAdhuc neceſſe eſt om̄es mundos ex eiſdemeſſe corporibꝰ ſimil̓r quidem exiſtentes ẜm naturam. Sed adhuc ⁊ corpoꝝ vnūqd̓qꝫ neceſſarium eandē habere virtutē vtputa dico ignē etterrā ⁊ intermedia hoꝝ Si em̄ equoca hec ⁊ nōẜm eandem ydeā dicunt̉ q̄ ibi his que apd̓ noset totū equiuoce vtiqꝫ dicetur mundus. Palaꝫigit̉ ꝙ hoc qͥdem a medio ferri natum eſt. hocaūt ad medium ip̄oꝝ. ſiqͥdem oīs eiuſdē ſpecieiignis igni ⁊ alioꝝ vnūquodqꝫ quēadmodum ⁊q̄ in hoc partes ignis. Ꝙ aūt neceſſe ſit habereex his q̄ circa motus ſuppoſitōnibꝰ manifeſtuꝫMotus em̄ finiti. ⁊ vnūquodqꝫ elementoꝝ d̓rẜm vnū quendā motū. Quare ſiqͥdem ⁊ motꝰidem ⁊ elementa neceſſe eſt eſſe vbiqꝫ eademHic ph̓us volens ponere ſcd̓am ratōnem tria facit.quia pͥmo ponit vnam ſuppoſitōnem quam dupliciterꝓbat. Scd̓o arguit ad ꝓpoſitum. ibi. Nate ſunt igitur.Tercio excludit quandā obiectōem. ibi. Dignificareaūt. Supponit ergo ph̓us pͥmo ꝙ ſi eſſent plures mūdi tunc terra que eſt in alio mundo eſſet eiuſdem nature ⁊ ſpeciei cum terra que eſt in hoc mundo et eadē ratoeſt de igne ⁊ de elementis intermedijs. Probat dupliciter. primo ratōne accepta ex parte mundi. quia ſi corpora que ſunt in alio mundo dicantur equiuoce cū corporibus que ſunt apud nos ⁊ nō ẜm eandem ydeā. id ēſpeciem ſequitur ꝙ ip̄m totum conſtans ex illis partibus dicatur equiuoce mundus. quia ex partibus diuerſis in ſpecie cōponitur totum diuerſum in ſpecie. Sedhoc nō videntur intendere qui ponunt plures mundosqꝛ vniuoce vtuntur noīe mundi. Ergo oportet dicereẜm eoꝝ intentōem ꝙ corpora q̄ ſunt in diuerſis mundis habeant eandē virtutē eundē motū ⁊ ꝙ ſint eiuſdēſpēi. ſi hoc veꝝ ſit ꝙ oīs ignis cū om̄i igne ſit eiuſdē ſpēiet eadē eſt rō de alijs elementis. Scd̓a rō ſumit̉ ex parte motus. qꝛ corpora alteriꝰ mundi mouentur motibꝰeiuſdē ſpēi cū corporibꝰ iſtius mundi. qꝛ motus ſunt finiti ⁊ determinati ẜm ſpēs cū ſint tm̄ tres ſpēs motuūſimpliciū. gͦ corpora alteriꝰ mundi erunt eiuſdem ſpēſcum corporibꝰ huius mundi. Tenet ꝯſequentia. qꝛ qd̓libet corporum habet naturalem habitudinē ad vnummotum. ſicut terra dicitur grauis ꝓpter habitudinē admotum deorſum. et ignis leuis propter habitudinemad motum ſurſum

ec iij