Druckschrift 
Opera, lat. Mit Expositiones textuales dubiorum.
Seite
XXIIIv
Einzelbild herunterladen
 

PrimusDegeneratione

tn̄ ē abſolute ſil̓ium ſꝫ in ordine ad formā rei generāde. Et iſta vocat̉ geometrica ſiue ꝓportio ad iuſticiamF Si miſcibiliū potentie adequarent̉ tunc tantaY eſſet virtus reſiſtendi quanta eſſet virtus adagendū et ita nec agent nec patientur adinuicē. Itēſcd̓o obijciunt Auicenna Algaſel dicentes ſi miſcibilia adequarentur in mixto tunc illud mixtū mag̓inclinabitur ad motū ſurſum qͣꝫ deorſum vel ad aliquaaliā loci drn̄am in ip̄o nullū elementoꝝ ſit p̄dominās Et adhuc ſequitur quilibet motus mixti ẜm triplum magꝭ erit violentꝰ qͣꝫ naturalis. Seq̄ret̉ etiamoīs mixtio eſſet ex ſimilibꝰ in quātitate qualitate qd̓eſt impoſſibile. Sil̓r etiā oīa mixta eſſent eiuſdē rōnis equalitas in indiuiſibili conſiſtat ſed hoc eſt manifeſte falſum. Dd̓m ſanctus Thomas arguit illa argumenta in forma et ſic ſoluit Dicens oīs mixtionaturalis ſit ꝓpter generatōem. tunc ſic intelligendūeſt verbū ph̓i quaſi ſit eqͣlitas virtutū et potentiaꝝ. vtpͥma ꝓcedit. nec etiā oportet ſit ibi equalitas quātitatis ip̄oꝝ miſcibiliū. ſꝫ intelligendū eſt ſit eqͣlitasꝓportionis quā reqͥrit forma rei generande ꝓpter quā ēmixtio. Et per hec patet ſolutio ad obiecta Et parua aūt paruis ſecus poſita miſcent̉magis faciliꝰ inuicē citiꝰ tranſeūt Multū aūtet a multo tardius hoc operat̉. Ideo et bene determinabilia diuiſibiliū paſſiuoꝝ miſcibilia.diuidunt̉ em̄ in parua hec faciliꝰ Hoc em̄ eritbene determinabile eſſe (verbi gratia) humidamiſcibilia maxime corpoꝝ. bene deteminabileem̄ maxime humidū diuiſibiliū. ſi non lubricūſit Et hec em̄ vtiqꝫ ampliorē maiorē ſolum tumorem faciuntHic ꝯſequenter oſtendit que faciliter bene miſcentur et que difficulter. Dicens quando parua miſcentur paruis tunc facilius fit mixtio. qꝛ talia facilius ſeinuicem tranſeunt citius ſeinuicē alterant. Sed quādo multū miſcetur multo tunc tardius difficiliusmiſcentur. qꝛ illa difficilius adinuicē alterant̉ tardiustranſeunt ſeinuicē. Ex iſto infert ph̓s illa ſunt benemiſcibilia que ſunt bene determinabilia. ſicut ſunt ſubtilia et humida. qꝛ illa facilius diuiduntur in parua quefacilius miſcentur. quia hoc eſt bene determinabile qd̓ ēbene diuiſibile in parua (verbi gratia) humida que ſuntfaciliter diuiſibilia in parua ceteris corporibꝰ ſunt melimiſcibilia. qꝛ humidū inter cetera corpora eſt magis diuiſibile in parua. niſi illud humidū ſit viſcoſum tūc partes humidi viſcoſi ꝯiacent ſicut cathene ꝓpter ſiccumeis ſubtiliter īmixtū qd̓ apprehendit vndiqꝫ humidū ethmōi eſt oleum. Et lubricū iunctū aqua auget tumorem ſiue quantitate aque. ſꝫ miſcet̉ ei qꝛ quelibet ꝑs alterat alterat̉ ad mediā naturā mixti.Quando aūt alteꝝ ſolū paſſiuum erit. aut vehementer. hoc aūt valde. parū aūt nihil amplius mixtū. ex ambobꝰ aūt parū quod quidē contingit circa ſtannū et es. Quedā em̄ balbutiunt̉adinuicē anticipantia ſunt. videntur aūt qua-

liter et mixta parū vt alteꝝ quidē ſuſceptibile.alteꝝ aūt ſpeciēs quod in his cōtingit Stannūem̄ vt paſſio aliqua ſine materia eris pene euaneſcit mixtū recedit om̄e. colorans ſolū Idemaūt hoc contingit in alijs. Eti qͦꝫ ⁊ltexūHic ꝯſequenter ph̓us iteꝝ redit ad pͥmū vt meldeclaret ſunt illa nullo miſceri pn̄t. Dicenqn̄ ſolū alteꝝ ē paſſiuū. ita agat ī alteꝝ. talia nullomodo miſcent̉. et hoc ꝯtingit quando miſcibiliamunicant in materia. Quando vero cōmunicant in materia. ſed vnū vehementer agit alteꝝ vehementer patitur vel etiā vnū parū patitur aut nihil. tunc iteꝝ eſtmixtio. vel ſi ſit tunc erit valde parua. qꝛ parū relinquit̉de eo qd̓ vehementer patitur. Sicut ptꝫ exemplariterin ſtanno et ere. qꝛ ſi in ere liquefacto admiſceatur modicum de ſtanno tunc ſtannū vehementiā actōis eriseuaporat. et nihil forte remanet niſi calor qͥdā. Et eſtetiā ſil̓e de balbutientibꝰ qui vna lr̄a ꝓlata aliam diſtincte non proferunt. idem etiam contingit in multis alijset illa fuit ꝓpoſitio pͥmo ꝓpoſita.Manifeſtū igitur ex his que dicta ſunt.eſt mixtio. quid eſt. quare eſt. que miſcibilia entiū. quoniā ſunt quedā talia quaſi abinuicem paſſibilia. bene determinabilia. bn̄ diuiſibilia. Hec em̄ neqꝫ corrupta eſſe neceſſariumquādo mixta nec adhuc eadem ſimpliciter eſſeque pͥus. nec cōpoſitionē eſſe mixtionē eoꝝ necad ſenſum. ſed eſt miſcibile quidē quodcūqꝫ bn̄determinabile ens paſſiuū fuerit et actiuū. tale miſcibile ad homīomerū em̄ miſcibile Mixtio em̄ miſcibiliū alteratoꝝ vnio.Hic finaliter Areſtoteles recapitulat que dicta ſtꝭde mixtione per quod etiā illa queſtio declaratur fuitpͥmo propoſita in pͥncipio huius capituli. Dicēs manifeſtū eſſe ex his que dicta ſunt mixtio ſit. quid ſitet quare ſit. quia ꝓpter paſſionē actionē ꝯtrarioꝝ. Dictū eſt etiā que ſunt miſcibilia. quia ſunt illa ſunt paſſiua adinuice et bene terminabilia. et talia ſunt bene diuiſibilia Dictū eſt etiā ad hoc ſit mixtio neceſſariumeſt miſcibilia ſint ſimpliciter corrupta. nec tn̄ ſimpliciter eadē ſicut pͥus. ſꝫ ſunt corrupta quantū ad formas et remanent quantū ad virtute vt ſupra oſtenſuꝫ ēOſtenſum eſt etiā mixtio eſt cōpoſitio minimorūẜm naturā ſic̄ dixit vna opinio. nec minimoꝝ ẜm ſenſuꝫvt dicebat alia. qꝛ talia minima ſunt miſcibilia. Sedillud eſt miſcibile qd̓ eſt bn̄ determinabile actiuū paſſiuum. et illud qd̓ admiſcetur eſt tali miſcibili miſcibilead homiomeꝝ. qꝛ facit alio mixtū qd̓ eſt eiuſdē rōisin toto et in ꝑtibꝰ. Patet etiā mixtio eſt miſcibiliū alteratoꝝ vnio. Que quidē alteratio ſolū intelligendaeſt in virtutibꝰ ſiue qualitatibꝰ eoꝝ. ſed etiā vt alteratoſumatur improprie. vt ſit ſenſus. mixtio eſt miſcibiliumalteratoꝝ. id eſt corruptorū ẜm formas vnio.F Utꝝ miſcibilia moueant̉ naturaliQV ter ad locū mixtionis. Pra reſpōſione notandū ẜm doctorē ſanctū pͥmum mouens ad