Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtio

dalū eſſe diuerſum pct̄m. Ad terciū v̓o dicendū. noneſt ſil̓e ex ꝑte ipſiꝰ boni et ex ꝑte mali. bonuꝫ em̄ vnodirige̓. malū v̓o ex ml̓tis defectibꝰ: diuerſa pct̄a pn̄tattēdi ẜm dr̄ſos defectꝰ. Ad illud v̓o quod obijci p̄t.peccare in occulto facit genꝰ pct̄i ſe: qͣre nec peccarein maīfeſto. Rn̄det̉ peccare ī occulto qͣntuꝫ ē de ſeledit ꝓximū niſi aliqͣ alia addat̉. aūt dr̄ peccare indat̉ occaſio ruine ꝓxīo. et id̓o qͣſi duplex demanifeſignat̉: rōne cuiꝰ dicetur eſſe alterū pct̄m.Deinde queritur .§. j. pct̄m ſit dictū vel factū vel ꝯcupitū ꝯtra lege dei. pt̄ri vtrū ſcandalū has tres dr̄as ꝯplectat̉? et vr̄ ſimile.ſic̄ in alijs pct̄is ꝯtingit peccare volūtate ita actuita in iſto ꝯtingit peccare volūtate ita actu et aliaduo ꝯueniūt ei. eſt ſcandalū dictū vel factū minꝰ rectū.et ita aliqd̓ ſcandalū erit ī intentōne vel volūtate.tra. dat̉ occaſio ruine ꝓximo niſi ex eo qd̓ ē maīfeſtūintentio v̓o vel voluntas ſunt ī occulto: hn̄t rōnemſcandali. Item ꝯtingit ſcādalizare ſigno: aūt ē dictum vel factū minꝰ rectū ⁊cͣ: aliqd̓ eſt ſcandalū p̄ter illa duo. Item ſic̄ dīc amb̓. ome pct̄m principal̓r eſt ī intentōne ſꝫ ſcandalū ē pct̄m eſt pͥncipal̓r ī intentōe ꝯtingit ſola intentōne peccare in gene̓ pct̄i: ſꝫ qual̓r pt̄eſſe nulla detur occaſio ruine ſiue offendiculū ip̄i ꝓximo. Ad qd̓ rn̄det̉. ſcandalū determīatur penes qd̓ eſt ꝯcupitū: niſi ſicut ī illo hꝫ intentōem mechādidr̄ eſſe mechia cordis. ita in illo hꝫ intentōeꝫ ſcandalizandi dr̄ eſſe pct̄ꝫ qd̓ ē ſcandalū ad quid. ſic autē ineo eſt hꝫ intentōeꝫ ſcandalizādi lꝫ ſcandalizet. ī talibꝰ em̄ ſcandalū ē in dicto vel facto: nullatenꝰ in ꝯcupito. Ad ſcd̓m v̓o rn̄detur. dictū vel factū large accipiuntur vt ꝯp̄hendāt deinde nutū et ſignū. ſub facto pn̄tꝯp̄hendi vel ꝓpter quandā ꝯuenientia: ſub dicto eo innuens vel ſignū faciēs qͦdamnō dīc. Ad terciū rn̄det̉. illud verbū amb̓. intelligit̉ de intentōne reſpicit ip̄ꝫactū circūſtantijs. Un̄ licꝫ ſcandalizās intēdat ſcādalizare. intendit tn̄ illud dictū vel factū ex p̄betur occaſio ruine: et ita ſcandalum eſt ex intentōne. Membrum terciumErcio querit̉ an̄ om̄e ſcandalū ſit mortalepct̄m. an aliqd̓ veniale? Et videt̉ ſit morſcandalū venit. Et iterū ve md̓o a ſcadal̓.tale. qd̓ dr̄ math̓. xviij. Ue illi quemve aūt dīc ꝯminatōeꝫ pene eterne. Pena v̓o eterna debetur niſi mortali pct̄o ſe: ſcandalū ē mortale pct̄m. Itē de ſcandalo actiuo ptꝫ qd̓ dr̄. ſcādalizaueritvnū de puſillis iſtis expedit ei vt ſuſpendat̉ mola azinaria ⁊cͣ. ſꝫ molaꝫ azinariā et ꝓfundū maris ſignat̉ pnīa mortali: ſcandalū ē mortale pct̄m. Item in pͣs. iuxta iter ſcandalū poſuerūt mihi. glo. in via ſꝫ in inuioſꝫ inuiū dr̄ eſſe mortale pct̄m: ſcandalū eſt mortale peccatū. Iteꝫ hiero. doctor v̓ba docet et oꝑe ſcandalizātregnū celoꝝ claudit: ſꝫ claudit̉ r̄gnū celoꝝ niſi mortalę pct̄m: ſcandalū ad minꝰ in p̄lato erit mortale pct̄m Contͣ. ſuꝑ illud. xiiij. ad Ro. Malū eſt hoī ⁊cͣ. glo. neponat frī offendiculū .i. aliꝗd vn̄ ꝑeat frater exēplo nr̄o.vel ſcandalū .i. ꝯtriſtatōeꝫ qd̓ minꝰ eſt ꝙͣ offendiculūoffendicula perit et ſcandalū minꝰ ē. erit ſcandalū veniale pct̄m. Iteꝫ dictū vel factū minꝰ rectū aliqī̄pōt eſſe mortale aliqn̄ veniale: et ſcandaluꝫ qd̓ eſt ip̄mdictū vel factū. verbigr̄a aliꝗs dīc mendaciū iocoſuꝫ. etexēplo ſuo aliū ꝓuocat ad ſil̓e. nōne tale factū minꝰ rct̄mveniale ē? et ita ip̄m ſcandalū veniale erit. Itē bern̄. oīm ſcandala eque lance pēſanda ſunt. aliter em̄ acipiēda ſunt ſcādala ꝑuuloꝝ. aliter ph̓eoꝝ. illoꝝ ſcandalum ex igͦrantia ꝓcedit iſtoꝝ ex malicia. videt̉ qͦddāſcandalūaſſiuū ſit veniale qͦddā mortale. ꝑuuloꝝ veniale:d̓o mortale. Item. xiiij. ad Ro. ſuꝑ illud. ſcā

dalizat̉ aut infirmat̉. ſcātdubitet in fide etſi offendit infirmat̉ ade ſꝫ dubitare incepit. ſcandalū ſumat̉ general̓r.oībꝰ iſtis erit aliqd̓ ſcandalū paſſiuū veniale. Ad qd̓rn̄det̉. qͦddā ſcandalū ē veīale. qͦddā mortale. exſcādali actiui: paſſiui. magis aūt ē ex ꝑte ſcādali paſiui. et oꝑtet intellige̓ verbū ruere dupl̓r ẜm eſt cōead veniale mortale. ruina em̄ dr̄ eſſe ꝗs eſt in motuad caſuꝫ vel oīno cecidit. ſic ſcādalo veniali ruitſic v̓o mortali. et occaſio ſil̓r coīter accipit̉. Per autēpōt ſolui qd̓ ob̓m eſt. Illud em̄ qd̓ dr̄ ve mūdo a ſcandalis intelligit̉ de pct̄o mortali. Illud etiā qd̓ dr̄ in pͣs. vſaad pecus. glo. ꝗcūqꝫ affligit eccl̓iaꝫ ſcandala facit. et ſixp̄ianꝰ dr̄: ꝑdit fide. em̄ de ſcandalo mortali intelligit̉. Sil̓r illud qd̓ dr̄. Qui ſcādalizauerit ⁊cͣ. qd̓ dīc hiero. de ſcandalo p̄latoꝝ. de quo dicit Io. ꝯſtantinopol̓.neqꝫ cadaueris vetor ita ꝑnicioſus. et ſi vnuꝫ polluat locuꝫ ſicut ſi ſparſim nidore diffuſo corrupti aeris morbūpluribꝰ generet. ita ſi ꝗs eſt in rectore vicioꝝ morbo: facile ī eis ei ad obtemꝑandū preſto ſunt tradit̉ atꝫ trāſfundit̉. et multo faciliꝰ qd̓ malū eſt ab eo tranſit: qͣntuꝫ ſiquid ī eo v̓tutis induſtrie fuerit. Qd̓ aūt obijcit̉ peraucͣteꝫ bern̄. dd̓m eſt ex v̓tute illiꝰ aucͣtis hr̄ ſcandala ꝑuuloꝝ ſint venialia pct̄a ẜm minora ſint ſcādalis alioꝝ. pct̄m em̄ ex igͦrantia pōt eſſe: aliqn̄ mortale aliqn̄ veniale et ſil̓r ex infirmitate. Sil̓r rn̄denduꝫ ē adillud qd̓ obijcit̉ glo. ſuꝑ illud Ro. xiiij. Eſt em̄ qd̓damdubitare in recedit a fide etiā informi. ſi tale eēt:eſſꝫ mortale ſcandalū. ſi etiā cadit a fide formata: adhuc ē mortale. ſi d̓o cadit manēs tn̄ in fide formata: tūc ēveniale pct̄m: et iſto vltimo tm̄ pōt eſſe veniale pct̄mDubitatō at̄ tūc ē ſurreptōnis deliberate rōnis. Nembrum quartumUarto querit̉ vtrū neceſſe ſit eſſe ſcandalaet videt̉ qd̓ dr̄ in math̓. xviij. Neceſſe ēvt veniāt ſcandala. Preterea dic Criſo.Si corrigendi eēt homīes: dixiſſet qm̄neceſſe ē vt veniāt ſcandala: ſꝫ ꝗa p̄uidit inemendatos futuros eſſe ex ſe. qd̓ p̄uiſuꝫ aūt eſt ncc̄e ē euenire: neceſſe ē ſcandala euenire. Contͣ. ſi neceſſe ē ſcandala eueīre. neceſſitas aūt tollit culpabilitatē qd̓ on̄dit Criſo. perſil̓e. nullꝰ incuſat neceſſitate talis eſt: ſꝫ magis veniaꝫ dat. vt ſi aliꝗs cecus ē a natiuitate ſi v̓o ex ꝓpria malicia. ſic eodē modo ſi ex neceſſitate eueniunt ſcandalanullus inculpat̉: ſꝫ inculpat̉: ex neceſſitate eueniuntſcandala ſꝫ ex electōne. aūt veniāt ex electōne exnatura nec a deo: pꝫ ſic Criſo. ſi in ꝗbꝰ incuſamusteſtamur nat̉e illud eſſe totū manifeſtu. qm̄ in ꝗbꝰ increpamus: on̄din electōnis ē hoc delictū. Item naturalia ſuntnutant̉. ſꝫ hec trāſmutant̉ defacili.em̄ deſpexiperē iam deſpicit ecōuerſo. ſcādalum in hmōi eſt a natura. nec etiā eſt a deo: tūc enim eſſet dictū ve illi quē ſcandala veniūt. Preterea.dīc Criſo. Si nos in quibꝰ fuerimꝰ ipſi incuſamꝰfamulos nr̄os. multomagis vniuerſoruꝫ deus: ſꝫ incuſatſcandalizātes: non ſcandalū eſt ab ip̄o. etiā ſcandala ſint neceſſitatis pꝫ qd̓ ſtatiꝫ ſubiungit. ſi manus tua vel pes tuus ſcandalizat te: abſcide et erue a te. Preterea. ſi natura eſſent mala. ſuꝑflua eſſet hec gͣmonitio et ſuꝑflua eſſet cuſtodia eſt ea ſupͣdicta ſunt.ſi aūt eſt ſuꝑflua: manifeſtū eſt qm̄ li. ar. eſt ꝑnicies.ita ſcandalū eſt a li. ar. ex neceſſitate. Ad qd̓ rn̄dendū. neceſſe dr̄ multipl̓r. ē neceſſitas oīmoda īmutabilitas vbi cooꝑatur aliqͦ modo li. ar. et non ēncc̄e euenire ſcandala. Eſt iterū ncc̄itas ex diſpoſitionenature corrupte ſiue pͣue ꝯſuetudīs. et hoc modo pōt illud intelligi ſicut dr̄ ncc̄e ē egritudinē aliquā interuenire: ſꝫ eſt neceſſe attēdit ab egritudine corrūpi.et hoc dīc Criſo. Nihil ita nocuum eſt vt conuerſa-