Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtio.lj.

Articulus quartusAtitꝰ occurrit qd̓ ſeꝗt̉. Uocauit firmamētū celū. Pt̄ q̄ri. ſi ī pͥncipio dixit celūīformit̉. ſicut exponūt ſācti. nūc aūt vt pleneformatū. Uidet̉ nullū aliud ſit celū in forma ꝑfectaniſi firmamētū. ita nec celū empirreū nec aqueū. tn̄ſint ſuꝑiores celi. Ad qd̓ videt̉ dicendū. ſicut ſuꝑiꝰ celū terrā (que ſūt magis ſenſibilia) voluit manuducere ītellectū nr̄m ad īſenſibilia. tm̄ ad alia ſenſibilia: Ita nūc vocat firmamētū celū. hoc eſt vt excludat̉ intētio celi ab empirreo. ſed vt on̄dat hoc eſt illd̓celū de ſuꝑioribꝰ. qd̓ primo apꝑet nobis. vtrūqꝫ aūt ſcꝫempirreū aqueū eſt nobis inuiſibile. vn̄ iſtud poteſtdici celū. qd̓ celat nobis ſuperiores celos. Queſtio quiquageſimaopere tercie diei.Einde queritur deꝑe tercie diei. Circa quod querūt̉ tria Primo de ordīe verboꝝ. Scd̓o ornatu terre. Tercio vtꝝ ſpine arbores infructuoſe tunc ſunt producte. Membrum primumD primū querit̉ ꝓpter qd̓ ſic̄ in p̄cedētibꝰdiebꝰ dictū eſt fiat lux ſiat firmamētumhoc verbū fiendi ponit̉: nūquid hoc eſtterra facta fuit pͥus aque ſil̓r dicit̉creauit celū terrā. ſpūs dn̄i ferebat̉ ſuꝑ aquas. qd̓ſieſſet tūc celū cum diceret̉ factū. opteret dicere fiat firmamentū. Preterea. tūc locutꝰ eſt de terra incōpoſita inuiſibili ita de informi materia. ſil̓r de aquis. vnd̓neceſſe fuit hic loꝗ̄ de factura aque terre. Itē ornatꝰterre aquaꝝ in duobꝰ diebꝰ diſtinguebat̉. ſicut ornatꝰceli ſe: deberēt ergo duo dies ſpectare ad facturā terre aque. Preterea. celum ht̄ ſuum diē ſe in quo factūeſt. ergo pari rōe terra que eſt aliud extremū deberet hr̄eſuū die ſe ſil̓r mediū ſcꝫ aquā. Preterea. infra fiat mētio de ornatu aeris. quare ſil̓r fit mētio de factura aeris ſicut de aꝗs. Itē aque erāt totū. quō potuerūt ꝯgregari in vnū: videamꝰ aquā ꝯdēſari in ſe.ſicut ē de aere. Itē de aquis inferioribꝰ dr̄. ꝯgregent̉in locū vnū. de aquis aūt ſuꝑioribꝰ eſt hoc dictū. cuꝫtn̄ aque ſuꝑiores ſuū habebūt locū ſicut aque inferiores. Ad primū dicendum ẜm aug. fuit ſimile deaꝗs terra. ſicut de luce firmamēto. factio ad ſpecie ꝑtineat. lux aūt firmamētū ſpeciē habeāt valde diſtantē a materia informi. recte voluit hoc verbū fiēdidemōſtrari. aqua aūt terra licꝫ ſpēs receperūt ī terciodie. tn̄ qꝛ maxime accedūt ad materiā informē. que priꝰdicta fuit noīe terre vel aquaꝝ. voluit ſub aliquoloquēdi eoꝝ facturā deſignare. dicēdo ꝯgregēt̉. vt notet̉ priꝰ erāt in ꝯfuſione tūc aūt diſtingueret̉: ſic in vnoquoqꝫ iteꝝ dieꝝ. vna notaret̉ diſtinctio. Un̄ aug. ſuperGen̄. acceperūt hec duo ſpēs illas ꝓprias notiſſimasnobis tractabiles. aquā mobilē terra īmobilē. Etaquis dictū ē ꝯgregent̉ aque. terra appareat arida. aem eſt labiliter fluxa. terra ſtabiliter fixa. Ad ſcd̓mdicendū. aliter fit diſtinctio dieꝝ triū p̄cedentiū. aliter triū ſubſequētiū. tres p̄cedētes ſumūt̉ ẜm triplicem diſtinctōeꝫ lucis a tenebris. aquaꝝ ſuꝑioꝝ ab inferioribꝰ. mediū firmamētū diſtinctaꝝ. aquaꝝ ab arida .i. terra. tres aūt ſequētes ꝑtinēt ad ornatū ſic. em̄ lux p̄mo reſideret in celo empirreo. celū aūt empirreū nullū habuit ornatū corꝑalē. ſed ſpūaleꝫ .ſ. āgelos. ad factōꝫ corꝑm ꝑtinebāt. em̄ ſūt ex celo empirreoꝓpter hoc ſuppoſito iſto ornatu. tacuit de illo in illis diebꝰ in quibꝰ loquit̉ de ornatu ꝯnaturali. Sidera enim ex

eadem materia firmamēto natabilia ex aqua. volatilia. beſtie vero ex terra reptilia. ſil̓r. Omiſſo ergo celo empirreo aqueo in diebꝰ ornatus locutꝰ eſtfirmamēto qd̓ poīt̉ in genere ornabilis. terra aliud extremū. aqua v̓o aere mediū: ẜm hec fit diſtinctio exꝑte ornatꝰ aūt eſt quia celū empirreū ſit vniformetotū ſup̄mū corꝑm. indiguit habere ornatū ex parte corꝑm. ſit corpus ꝑfectiſſimū ex ꝑte corꝑm in pͥmaꝯpoſitōe vniuerſi. ſed habuit ornatū ſpūale. reſpectu em̄illiꝰ habuit habet ꝑfectōeꝫ. Ad terciū dicendū. terra aqua plus appropinquāt ſibi in materia forma.ꝙͣ celū altero illorum: eadē eſt materia ẜm trāſmutatōeꝫ aque terre. celi aūt materia eſt ingenerabilisincorruptibilis .i. que corumpet̉. nec ẜm ꝑtē nec ẜmtotū. in vno die ꝯiunxit iſta duo que inſeinuicē erātꝯfuſa. Ad quartum v̓o dicendū. ſub aeris rationefit mētio: ſed ſub ratione aquaꝝ dicit̉. aues multiplicent̉ ſuꝑ terram. dicit in aere ita ſicut ibi tm̄ loquitur de aquis. ita hic. Si v̓o querat̉. quare fittio de factura aeris. ſicut aque terre. Rn̄ſio loquit̉vt app̄hendentibꝰ ſenſibilia. ideo loquit̉ de aqua terra que videri qoſſūt: aer aūt videt̉. ideo fit mētionec in oꝑe diſtinctōis nec ornatus de aere. ſed totū notificat celum terram aquam. dat̉ em̄ intelligi aerisdiſtinctio a terra. in diſtinctōe aquarum. em̄ ꝯgregātur aque cum ſit vacuum. neceſſe eſt aliquod corpusreplere ſpaciū. Ad illud d̓o quod quinto obijcit̉. Rn̄det Aug. ꝯtra manicheos. dicit̉ ꝯgreget̉ aqua queſub celo eſt in congregationē vnaꝫ. hoc dicit̉ vt illa materia corꝑalis formetur in eaꝫ ſpeciem quaꝫ habent iſteaque viſibiles. ip̄a em̄ cōgregatio in vnū. ip̄a eſt aquaꝝformatio. iſtaꝝ quas videmus tangimus. om̄is em̄ forma ad vnitatis regulā cogit̉. Et quod dicit̉ appareat arida. quid aliud dici intelligendū eſt. niſi vt illa materiesaccipiat viſibilē formā quaꝫ habet nunc terra iſla quaꝫvidemus tāgimus. Superius ergo quod nominabat̉terra. inuiſibil̓ incompoſita materie cōfuſio obſcuritas nominabat̉: etiā noīabat̉ aqua ſuꝑ quā ferebaturſpūs dei. eadē rurſus materia noīabat̉: nūc v̓o aqua iſta terra formant̉ ex ip̄a materia. que ip̄is noībꝰ appellabatur anteꝙͣ formas iſtas quas nūc videmꝰ acciꝑet̉. Ul̓ pr̄dici ſic̄ alij ſentiūt. illa ꝯgregatō fuit ꝯdēſato in partevna. rarefactio ex ꝑte altera: vt ex ꝑte aeris eēt rarefactio maioris loci occupatio. ex ꝑte aque ꝯdēſatō minoris loci occupatō. Ad ſextū dicendū eſt. de aquisinferioribꝰ dictū ē. ꝯgregent̉. qꝛ mīorē locū occupabātin ſpē aque ſuꝑiores no. qꝛ magis dilatabant̉. hugo v̓oad mīſteriū refert. Un̄ dicit eſt in illo interiꝰ fabricatꝰeſt mūdo quidā huiꝰ oꝑis formā exēplar hn̄s vbi terraquedā deorſū poſita ꝯſiſtit ſenſualis natura hoīs: celumaūt ſurſū puritas intelligētie. quaſi quedā immortal̓vite motu vegetata. duas v̓o tādiſſimiles in vno hoīenaturas magna quedā. deſiderioꝝ moles hincīde fluctuantiū. in ꝯtrario motu ſepe alterno tendentium oberrat. quia aliud eſt qd̓ ſubtus caro ex infirmitate preſſaappetit. aliud qd̓ ſpūs ſurſu contemplatōꝫ veritatiseleuatus intendit: ſed fit aliquotiens. vt contrarij motꝰꝯfuſioneꝫ gignant. niſi ratio media interueniēs. diuidatabinuicē diſcernat volūtates appetitus. deſideriaqꝫdiſiudicet. quid ſit vicꝫ quod ex carne deorſuꝫ trahit. qd̓quod ex ſpiritu in ſuꝑna inhiat. ſummū illud immortale bonū ambiens. nam ip̄a ratio quaſi quedā iudicijſenſura in medio ſe collocat. atqꝫ hinc ſuꝑceleſtes aqͣs.illinc aūt eas que ſub celo ſunt ſeꝑatim diſponit. poteſt inferior corruptela ſuꝑiorem partem anime interficere. neqꝫ ip̄a que ſurſum eſt ſinceritas. ad ea que ſubt̄ ſūtabiecta vilia ſeſe inclinare.