Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtio.xj.

Queſtio. xj. de multiturarum eius cauſa.Ranſeundū eſt adqueſtioneꝫ de vnitate multitudine inhis que creata ſunt. vtrum vnuꝫ tm̄ ſita primo immediate an multa. Item decauſa multitudinis ſi eſt. Nembrū pͥmū.Dprimū. creatū ꝓcede̓ debeat ī vnitate ſic arguit̉. Exēplū em̄ īmitat̉ ſuū exemplar: ſꝫ exēplar eſt in oīmoda vnitate. exCemplū debet eſſe ī vnitate. Hāc ratōeꝫ videtur aug. induce̓ ex verbis platōnis. mūdꝰ ſenſibilisſit vnꝰ. eo mūdꝰ archetipꝰ ſit vnꝰ. Et ſi dicat̉ ſil̓itudinē exēplaris inferioris a quo plura ꝓcedūt exēpla:ſtat ab vno exēplari ī ſpecie ꝓcedit niſi vnū exēplūin ſpecie. licet ſint plura numero. Si ſic ē in ſūmo exēplari ꝓcedit niſi vnū exēplū in ſpecie. ita vnū creatum ī ſpecie. Ab vno em̄ libro eſt vnū exēplar ī ſpecie.ꝓcedit exēplū niſi vnꝰ liber ī ſpecie: ab vno ſigillo īecie. vna imp̄ſſio ī ſpecie. Si v̓o dicat̉ differētia ſintexēplaria ꝓpter pluralitateꝫ ydeaꝝ vt huic ydee rn̄deathoc creatū ī ſpecie. illi d̓o aliud ẜm hoc ydee ſint eadem ī eſſentia: eſſent ydeata eadē ī eſſentia. ita remanerēt vnū creatū ī eſſentia: etſi oēs ydee ſūt vna ydea. oīacreata eſſent vnū creatū. Qd̓ ſit. ex hoc tm̄ accipietur vnitas. Itē ſi ẜm numerū ydearū eſſet nūerusipſoꝝ creatoꝝ ī ſpecie vel ī gene̓. poſſet nūerꝰ creatorum ī ſpecie creſce̓. nūerꝰ ydeaꝝ poſſet creſce̓. nulla em̄ mutatō mēti diuine pōt ꝯuenire. Sꝫ ꝯſtat numerꝰ creatoꝝ poſſet creſce̓. potētia dei ſit om̄ipotētia ita infinita: ita pōt plura creare ꝙͣ creauit. Iterum ſi ꝑueniret pluralitas ex aliqͣ ratōne: aut eſſet exꝑte cauſe finalis. aut formalis. aut efficiētis. aut mat̓ialis. Ex ꝑte v̓o cauſe materialis pōt eſſe. habeat cām materialē: creatū em̄ eſt de nihilo. Alie v̓o rōescauſe ſūt vnū in eēntia. ſicut ſupͣ habitū eſt: ex ꝑte nullius cauſe pōt accipi ratō multitudīs. Item volūtasdei ē efficiēs cauſa: ſꝫ volūtas eꝰ ē vna īmutabilis. exilla ꝑte pōt ꝑuenire multitudīs. Iteꝫ ē multiplexmodꝰ ꝓcedēdi a deo pr̄e: generatōꝫ. ſpiratōꝫ. creationē. factōeꝫ ꝓut differt a creatōe: ſꝫ duobꝰ pͥmis modis dicit̉ niſi vnū ꝓcedēs. vt filiꝰ generatōeꝫ. ſpūsꝓceſſionē: pari ratōe videt̉ ẜm alios duos modos. vtvnū ꝓcedat ab vno. Itē ſi diceret̉. qꝛ ex nihilo ꝓcedūtcreata. ideo ē pluralitas creatoꝝ: ꝯtra hoc ē: nihilumillo dictū. nulliꝰ rei ē cauſa. ita ē cauſa multitudinis. Itē ꝓcedēs a pͥmo quocūqꝫ modo ꝓcedat: ꝓcedit ẜm aliqua ſil̓itudinē. ſꝫ multitudo oīno diſſil̓is ē ſūme vnitati. ſic̄ corruptō: dicet̉ creatū ꝓcede̓ a primo ī ratōe multitudīs. Forte dicet̉ ſic̄ ꝗdaꝫ ph̓i dixerūt. a pͥmo qd̓ ē vere vnū. ꝓcedit immediate niſivnū: mediate v̓o ſiue ẜm priꝰ poſteriꝰ plura. vtpote primo creauit ītelligētiā angelicā. ītelligētia v̓o āgelica qꝛſe ītellexit illū a erat. ita ītellexit multitudinē: mediāte ītelligētia āgelica ꝓceſſit multitudo. Sꝫ hecꝯgruit. ẜm em̄ maioris potētie eēt pͥmū mediāte creatura. ꝙͣ ẜm ſeip̄m: mediāte creatura poterat ꝓduceremulta. ẜm ſeip̄m v̓o poterat ꝓduce̓ niſi vnuꝫ. Itē ſiml̓titudo ꝓducta ꝓducebat̉. ꝓpt̓ intellectū ml̓titudīserat ītelligētia āgelica. eo ītelligat ſe illd̓ a erat.ita ml̓tiplex erat ītellectꝰ. hēat ml̓titudinē. habe̓tip̄m pͥmū: em̄ ītelligebat illd̓ a erat: potētior vr̄ ip̄aītelligētia āgelica ꝙͣ diuīa. intelligētia āgelica poſſꝫẜm ml̓ta face̓ īmediute. diuīa v̓o noͣ. qd̓ ē incōueniēs.Si v̓o ꝓpt̓ ītellectū ml̓titudīs ī gene̓. erat potētia ꝓducēdi ml̓ta: ꝯn̄s ml̓toꝝ ꝓductō. diuīa ītelligētia ītelligat ſe illd̓ qd̓ ē ab ea. āgelica v̓o ītelligat ſe illd̓ a

eſt magis ꝯͣueīt diuīe ītelligētie ꝓduce̓ ml̓ta īmediate ꝙͣip̄e āgelice. ītelligēdi illd̓ qd̓ ē a ſe. ē ītelligēdſe cauſā illd̓ creatū ab illo. Ratō v̓o ītelligēdieſt ab alio. ē ītelligēdi ſe creatū: ꝓducēdiueniat cauſe. ꝯueīat cauſato vt hmōi: diuīa ītelligētia plꝰ hēbit rōeꝫ creādi ml̓ta. ꝙͣ āgelica. Alij d̓o dixerūt. vnitas ē a forma. ml̓titudo a mat̓ia: ꝓpt̓multitudīs fuit a ſūmo eo ē forma. ſꝫ fuit a mat̓ia. Sꝫ ꝯtra ſic obijcit̉. ſiue ponat̉ mat̓ia coeterna. ſiucreata coet̓na: ſi ponit̉ coet̓na. forma v̓o: auterit vna ſola forma creata. aut plures ī illa mat̓ia. Sivna ſola mat̓ia: ſola forma: ꝓducet̉ niſi vnū. Si v̓odicat̉ forma vna ml̓tiplicat̉ materiā. hec ml̓tiplicatio ē ſpēm vel genꝰ: ita diuerſitas reꝝ ẜm genꝰ ſpēm erūt a matia. Si forte dicat̉ (ſic̄ reꝑit̉ ī li.de vnitate vno) mat̓ia habeat diſcēſionē. aliqͣ ꝑseꝰ ſit remotior alia ꝓpinꝗor: ẜm attēdat̉ diuerſitasformaꝝ ī materia ī gene̓ ī ſpecie. vtpote ītelligētia ſitſimplicioris materie. aīa v̓o minꝰ ſimplicioris ita dealijs. ſic obijcit̉ in cōtrariū. pōt ꝓpinꝗtas elōgatio. reſpectu diuīe eēntie ẜm locū aūt ſitū: a deo recedit̉ loco ſꝫ diſſil̓itudīe. ſicut dīc aug. in li. de ciui. dei.de natura boni. ī pluribꝰ locis: ē qꝛ ē vbiqꝫ. diſſil̓itudo v̓o attēdit̉ ẜm pͥuatōeꝫ maiorē vel mīorē ē formevel ẜm ꝯpoſitōeꝫ maiorē vel mīorē. ꝯpoſitō v̓o maior vl̓mīor ē ſine formis. nec pͥuatō maior vel mīor niſi reſpectu formaꝝ: non a mat̓ia erit vniuerſalit̓ reſpectuml̓titudīs. Si dicat̉ mat̉ia ꝑtes habe̓. ꝑtibilitatē habebit. ꝑtibilitas at̄ ē ſine forma. Si etiā ī vna ꝑteſui ſit ſimplicior. altera ꝑte corpulētior: erit niſirōne formaꝝ. Materia ex ē mat̓ia. hꝫ poſſibilitatem ad formas. Pret̓ea materia rōne corporeitatis ēdiuiſibilis. ſꝫ diuiſio aliūde veīt ꝙͣ a diuiſibili. aliud ēpͥncipiū diuiſiōis ſiue ml̓titudīs ꝙͣ mat̓ia. Pret̓ea ſiptibilitas ē in mat̓ia rōe corporeitatis erit diuiſio rōeforme. corporeitas ī mat̓ia ſit forma. Itē ſi tm̄ rōemat̉ie eēt ml̓titudo. oīa eēnt vnū ī forma: vnitas dicat̉ rōne forme. ſic̄ ml̓titudo rōe mat̓ie. oīa eēnt vnū: qd̓ ſit. tm̄ rōe mat̓ie ē ml̓titudo. ſꝫ etiā rōe forme. Siv̓o mat̓ia ponat̉ creata coet̓na. erit ab ip̄a ml̓titudo creatoꝝ ſiue ꝯditoꝝ. aūt ip̄a ſola exit ī tūc aut eo etiā exit forma ſi ſola mat̓ia erit ml̓titudoſi at̄ forma mat̓ia. vn̄ erit drn̄tia forme mat̓ie:mat̓ia dabit forme differat. ſic̄ nec forma dabit materie differat a forma: ml̓titudo ē mat̓ie forme neca mat̓ia nęc a forma erit. ē alid̓ niſi opifex: erit abopifice. Si v̓o dicat̉ ſic̄ alij dixer̄t ml̓titudo reꝝ ē aforma. ẜm obijcit̉. aut forme ſūt ml̓te. aut ſūt ml̓te īſeip̄is. Si ſūt multe ī ſeip̄is. vna forma inqͣntū vnaeēt pͥncipiū ml̓titudīs. Cōtra vna forma ē pͥncipiū vnitatis ī re. ẜm erit pͥncipiū ml̓titudīs. Si v̓o ſūt forme ml̓te ī ſeip̄is. vn̄ veīt illa ml̓titudo. forme a ſehabeāt. nec ꝯn̄s vnitatē ml̓tiplicatā. Pret̓ea ſi inſola forma eēt pͥncipiū ml̓titudīs. eēt aliqͣ diuerſitasa mat̓ia vl̓ ſub̓o. Uidemꝰ at̄ ẜm materiā vel ſub̓m formādiuerſificari: dr̄ aliꝰ ignis aliꝰ. qꝛ alia mat̓ia: aliaalbēdo qꝛ ī alio ſub̓o. Fuer̄t etiā alij dixer̄t multitudinē reꝝ ꝯditaꝝ ꝓcede a d̓o: ẜm hūc modū diuīa eēntiaītelligit ſe. ītelligēdo ē eoꝝ ſūt ab ea: qꝛ tm̄ ītelligit ſe. ſꝫ ītelligit ītellige̓ ſe. ita deinceps ſic ꝓcedit ml̓titudo: ita ī īfinitū tm̄ ē pͥncipiū filij ē ſapiētia ſiuenoticia. ſꝫ etiā alioꝝ filiū ſcꝫ reꝝ ꝯditaꝝ pͥme rei ꝯdite. qꝛ ītelligit ītellige̓ ſe. ſcd̓o v̓o qꝛ intelligit ītellige̓ ſe.ita deinceps. ſic ꝓcedit ml̓titudo. tm̄ ml̓titudo ſedetiā ordīata ml̓titudo ſic videt̉ illd̓ ītelligi qd̓ dīc Boetiꝰ. Oīa a pͥmeua reꝝ nat̉a ꝯdita ſūt. nūeroꝝ rōne vidēt̉ formata. Itē ad videt̉ face̓ qd̓ dīc aug. ī li. delibe. ar. idē ē ſapīa nūerꝰ. Un̄ exponit illd̓ ſapi. vijattīgit a fine vſqꝫ ad finē fortit̉. diſponit oīa ſuauit̉: vvnū referat̉ ad rōeꝫ ſapīe. alteꝝ v̓o ad rōeꝫ nūeri ſic dicēs. Ea potētia fortit a fine vſqꝫ ad finē attīgit. nume-