Queſtio.xj.
¶ Queſtio. xj. de multiturarum ⁊ eius cauſa.Ranſeundū eſt adqueſtioneꝫ de vnitate ⁊ multitudine inhis que creata ſunt. vtrum vnuꝫ tm̄ ſita primo immediate an multa. Item decauſa multitudinis ſi eſt.¶ Nembrū pͥmū.Dprimū. Ꝙ creatū ꝓcede̓ debeat ī vnitate ſic arguit̉. Exēplū em̄ īmitat̉ ſuū exemplar: ſꝫ exēplar eſt in oīmoda vnitate. gͦ exCemplū debet eſſe ī vnitate. Hāc ratōeꝫ videtur aug. induce̓ ex verbis platōnis. ꝙ mūdꝰ ſenſibilisſit vnꝰ. eo ꝙ mūdꝰ archetipꝰ ſit vnꝰ. Et ſi dicat̉ ꝑ ſil̓itudinē exēplaris inferioris a quo plura ꝓcedūt exēpla: cōſtat ꝙ ab vno exēplari ī ſpecie nō ꝓcedit niſi vnū exēplūin ſpecie. licet ſint plura numero. Si gͦ ſic ē in ſūmo exēplari nō ꝓcedit niſi vnū exēplū in ſpecie. ⁊ ita vnū creatum ī ſpecie. Ab vno em̄ libro ꝗ eſt vnū exēplar ī ſpecie.ꝓcedit exēplū niſi vnꝰ liber ī ſpecie: ⁊ ab vno ſigillo īecie. vna imp̄ſſio ī ſpecie. Si v̓o dicat̉ ꝙ differētia ſintexēplaria ꝓpter pluralitateꝫ ydeaꝝ vt huic ydee rn̄deathoc creatū ī ſpecie. illi d̓o aliud ẜm hoc cū ydee ſint eadem ī eſſentia: eſſent ydeata eadē ī eſſentia. ⁊ ita remanerēt vnū creatū ī eſſentia: etſi oēs ydee ſūt vna ydea. oīacreata eſſent vnū creatū. Qd̓ cū nō ſit. nō ex hoc tm̄ accipietur vnitas. ¶ Itē ſi ẜm numerū ydearū eſſet nūerusipſoꝝ creatoꝝ ī ſpecie vel ī gene̓. nō poſſet nūerꝰ creatorum ī ſpecie creſce̓. cū nūerꝰ ydeaꝝ nō poſſet creſce̓. nulla em̄ mutatō mēti diuine pōt ꝯuenire. Sꝫ ꝯſtat ꝙ numerꝰ creatoꝝ poſſet creſce̓. cū potētia dei ſit om̄ipotētia⁊ ita infinita: ⁊ ita pōt plura creare ꝙͣ creauit. ¶ Iterum ſi ꝑueniret pluralitas ex aliqͣ ratōne: aut hͦ eſſet exꝑte cauſe finalis. aut formalis. aut efficiētis. aut mat̓ialis. Ex ꝑte v̓o cauſe materialis nō pōt eſſe. cū nō habeat cām materialē: creatū em̄ eſt de nihilo. Alie v̓o rōescauſe ſūt vnū in eēntia. ſicut ſupͣ habitū eſt: gͦ ex ꝑte nullius cauſe pōt accipi ratō multitudīs. ¶ Item volūtasdei ē efficiēs cauſa: ſꝫ volūtas eꝰ ē vna ⁊ īmutabilis. gͦ exilla ꝑte nō pōt ꝑuenire rō multitudīs. Iteꝫ ē multiplexmodꝰ ꝓcedēdi a deo pr̄e: ꝑ generatōꝫ. ꝑ ſpiratōꝫ. ꝑ creationē. ꝑ factōeꝫ ꝓut differt a creatōe: ſꝫ duobꝰ pͥmis modis nō dicit̉ niſi vnū ꝓcedēs. vt filiꝰ ꝑ generatōeꝫ. ſpūs ꝑꝓceſſionē: gͦ pari ratōe videt̉ ẜm alios duos modos. vtvnū ꝓcedat ab vno. ¶ Itē ſi diceret̉. qꝛ ex nihilo ꝓcedūtcreata. ideo ē pluralitas creatoꝝ: ꝯtra hoc ē: ꝙ nihilumillo mō dictū. nulliꝰ rei ē cauſa. ⁊ ita nō ē cauſa multitudinis. ¶ Itē ꝓcedēs a pͥmo quocūqꝫ modo ꝓcedat: ꝓcedit ẜm aliqua ſil̓itudinē. ſꝫ multitudo oīno diſſil̓is ē ſūme vnitati. ſic̄ ⁊ corruptō: nō gͦ dicet̉ creatū ꝓcede̓ a primo ī ratōe multitudīs. ¶ Forte dicet̉ ſic̄ ⁊ ꝗdaꝫ ph̓i dixerūt. ꝙ a pͥmo qd̓ ē vere vnū. nō ꝓcedit immediate niſivnū: mediate v̓o ſiue ẜm priꝰ ⁊ poſteriꝰ plura. vtpote primo creauit ītelligētiā angelicā. ītelligētia v̓o āgelica qꝛſe ītellexit ⁊ illū a qͦ erat. ⁊ ita ītellexit multitudinē: mediāte ītelligētia āgelica ꝓceſſit multitudo. Sꝫ hec rō n̄ꝯgruit. ẜm hͦ em̄ maioris potētie eēt pͥmū mediāte creatura. ꝙͣ ẜm ſeip̄m: nā mediāte creatura poterat ꝓduceremulta. ẜm ſeip̄m v̓o n̄ poterat ꝓduce̓ niſi vnuꝫ. ¶ Itē ſiml̓titudo ꝓducta ꝓducebat̉. ꝓpt̓ intellectū ml̓titudīs q̄erat ītelligētia āgelica. eo ꝙ ītelligat ſe ⁊ illd̓ a qͦ erat. ⁊ita ml̓tiplex erat ītellectꝰ. cū hēat ml̓titudinē. nō habe̓tip̄m pͥmū: nō em̄ ītelligebat illd̓ a qͦ erat: potētior vr̄ ip̄aītelligētia āgelica ꝙͣ diuīa. nā intelligētia āgelica poſſꝫẜm hͦ ml̓ta face̓ īmediute. diuīa v̓o noͣ. qd̓ ē incōueniēs.Si v̓o ꝓpt̓ ītellectū ml̓titudīs ī gene̓. erat potētia ꝓducēdi ml̓ta: ⁊ ꝑ ꝯn̄s ml̓toꝝ ꝓductō. cū diuīa ītelligētia ītelligat ſe ⁊ illd̓ qd̓ ē ab ea. āgelica v̓o ītelligat ſe ⁊ illd̓ a qͦ
eſt magis ꝯͣueīt diuīe ītelligētie ꝓduce̓ ml̓ta īmediate ꝙͣip̄e āgelice. Nā rō ītelligēdi illd̓ qd̓ ē a ſe. ē rō ītelligēdſe eē cauſā ⁊ illd̓ eē creatū ab illo. Ratō v̓o ītelligēdieſt ab alio. ē rō ītelligēdi ſe eē creatū: gͦ cū rō ꝓducēdi cōueniat cauſe. ⁊ nō ꝯueīat cauſato vt hmōi: diuīa ītelligētia plꝰ hēbit rōeꝫ creādi ml̓ta. ꝙͣ āgelica. ¶ Alij d̓o dixerūt. ꝙ vnitas ē a forma. ⁊ ml̓titudo a mat̓ia: ⁊ ꝓpt̓ hͦ rōmultitudīs nō fuit a ſūmo eo ꝙ ē forma. ſꝫ fuit a mat̓ia.¶ Sꝫ ꝯtra hͦ ſic obijcit̉. ſiue ponat̉ mat̓ia coeterna. ſiucreata ⁊ nō coet̓na: ſi eī ponit̉ coet̓na. forma v̓o nō: auterit vna ſola forma creata. aut plures ī illa mat̓ia. Sivna ſola mat̓ia: ſola ⁊ forma: nō ꝓducet̉ niſi vnū. Si v̓odicat̉ ꝙ forma vna ml̓tiplicat̉ ꝑ materiā. hec ml̓tiplicatio nō ē ꝑ ſpēm vel ꝑ genꝰ: ⁊ ita diuerſitas reꝝ ẜm genꝰ⁊ ſpēm nō erūt a matia. ¶ Si forte dicat̉ (ſic̄ reꝑit̉ ī li.de vnitate ⁊ vno) ꝙ mat̓ia cū habeat diſcēſionē. aliqͣ ꝑseꝰ ſit remotior ⁊ alia ꝓpinꝗor: ⁊ ẜm hͦ attēdat̉ diuerſitasformaꝝ ī materia ī gene̓ ⁊ ī ſpecie. vtpote ītelligētia ſitſimplicioris materie. aīa v̓o minꝰ ſimplicioris ⁊ ita dealijs. ſic obijcit̉ in cōtrariū. Nō pōt eē ꝓpinꝗtas ⁊ elōgatio. reſpectu diuīe eēntie ẜm locū aūt ſitū: a deo eī nō recedit̉ loco ſꝫ diſſil̓itudīe. ſicut dīc aug. in li. de ciui. dei. ⁊de natura boni. ⁊ ī pluribꝰ locis: ⁊ hͦ ē qꝛ ē vbiqꝫ. diſſil̓itudo v̓o attēdit̉ ẜm pͥuatōeꝫ maiorē vel mīorē q̄ ē formevel ẜm ꝯpoſitōeꝫ maiorē vel mīorē. ꝯpoſitō v̓o maior vl̓mīor nō ē ſine formis. nec pͥuatō maior vel mīor niſi reſpectu formaꝝ: non gͦ a mat̓ia erit vniuerſalit̓ reſpectuml̓titudīs. Si eī dicat̉ mat̉ia ꝑtes habe̓. ꝑtibilitatē habebit gͦ. ꝑtibilitas at̄ nō ē ſine forma. Si etiā ī vna ꝑteſui ſit ſimplicior. ⁊ altera ꝑte corpulētior: hͦ nō erit niſirōne formaꝝ. Materia eī ex hͦ ē mat̓ia. ꝙ hꝫ poſſibilitatem ad formas. ¶ Pret̓ea materia rōne corporeitatis ēdiuiſibilis. ſꝫ diuiſio aliūde veīt ꝙͣ a diuiſibili. gͦ aliud ēpͥncipiū diuiſiōis ſiue ml̓titudīs ꝙͣ mat̓ia. ¶ Pret̓ea ſiptibilitas ē in mat̓ia rōe corporeitatis erit diuiſio rōeforme. cū corporeitas ī mat̓ia ſit forma. ¶ Itē ſi tm̄ rōemat̉ie eēt ml̓titudo. oīa eēnt vnū ī forma: cū gͦ vnitas dicat̉ rōne forme. ſic̄ ml̓titudo rōe mat̓ie. oīa eēnt vnū: qd̓cū n̄ ſit. n̄ tm̄ rōe mat̓ie ē ml̓titudo. ſꝫ etiā rōe forme. Siv̓o mat̓ia ponat̉ creata ⁊ n̄ coet̓na. n̄ erit ab ip̄a ml̓titudo creatoꝝ ſiue ꝯditoꝝ. Nā aūt ip̄a ſola exit ī eē tūc d̓ n̄eē aut cū eo etiā exit forma ſi ſola mat̓ia n̄ erit ml̓titudoſi at̄ forma cū mat̓ia. vn̄ erit drn̄tia forme ⁊ mat̓ie: nō eīmat̓ia dabit forme ꝙ differat. ſic̄ nec forma dabit materie ꝙ differat a forma: ml̓titudo gͦ q̄ ē mat̓ie ⁊ forme neca mat̓ia nęc a forma erit. ⁊ n̄ ē alid̓ niſi opifex: gͦ erit abopifice. ¶ Si v̓o dicat̉ ſic̄ alij dixer̄t ꝙ ml̓titudo reꝝ ē aforma. ẜm hͦ obijcit̉. aut forme ſūt ml̓te. aut n̄ ſūt ml̓te īſeip̄is. Si n̄ ſūt multe ī ſeip̄is. gͦ vna forma inqͣntū vnaeēt pͥncipiū ml̓titudīs. Cōtra vna forma ē pͥncipiū vnitatis ī re. gͦ ẜm hͦ n̄ erit pͥncipiū ml̓titudīs. Si v̓o ſūt forme ml̓te ī ſeip̄is. vn̄ veīt illa ml̓titudo. cū forme a ſe nōhabeāt eē. nec ꝑ ꝯn̄s vnitatē ml̓tiplicatā. ¶ Pret̓ea ſi inſola forma eēt pͥncipiū ml̓titudīs. nō eēt aliqͣ diuerſitasa mat̓ia vl̓ ſub̓o. Uidemꝰ at̄ ẜm materiā vel ſub̓m formādiuerſificari: dr̄ eī aliꝰ ignis ⁊ aliꝰ. qꝛ alia mat̓ia: ⁊ aliaalbēdo qꝛ ī alio ſub̓o. ¶ Fuer̄t etiā alij ꝗ dixer̄t multitudinē reꝝ ꝯditaꝝ ꝓcede a d̓o: ẜm hūc modū diuīa eēntiaītelligit ſe. ⁊ ītelligēdo cā ē eoꝝ q̄ ſūt ab ea: qꝛ n̄ tm̄ ītelligit ſe. ſꝫ ītelligit ītellige̓ ſe. ⁊ ita deinceps ⁊ ſic ꝓcedit ml̓titudo: ⁊ ita ī īfinitū n̄ tm̄ ē pͥncipiū filij ꝗ ē ſapiētia ſiuenoticia. ſꝫ etiā alioꝝ ꝑ filiū ſcꝫ reꝝ ꝯditaꝝ ⁊ pͥme rei ꝯdite. qꝛ ītelligit ītellige̓ ſe. ſcd̓o v̓o qꝛ intelligit ītellige̓ ſe. ⁊ita deinceps. ⁊ ſic ꝓcedit ml̓titudo. ⁊ n̄ tm̄ ml̓titudo ſedetiā ordīata ml̓titudo ⁊ ſic videt̉ illd̓ ītelligi qd̓ dīc Boetiꝰ. Oīa q̄ a pͥmeua reꝝ nat̉a ꝯdita ſūt. nūeroꝝ rōne vidēt̉ eē formata. ¶ Itē ad hͦ videt̉ face̓ qd̓ dīc aug. ī li. delibe. ar. ꝙ idē ē ſapīa ⁊ nūerꝰ. Un̄ exponit illd̓ ſapi. vijattīgit a fine vſqꝫ ad finē fortit̉. ⁊ diſponit oīa ſuauit̉: vvnū referat̉ ad rōeꝫ ſapīe. alteꝝ v̓o ad rōeꝫ nūeri ſic dicēs. Ea potētia qͣ fortit a fine vſqꝫ ad finē attīgit. nume-