Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtio.xcj.

primus ſequēs vnionem aīme corꝑe. Sed ad notāiꝰ forme in genere formarū que ſunt. duplex eſſubſtātie. quedā aūt ē forma eſt ſubſtātia tm̄. quedaꝫeſt ſubſtātia et motor. qualis forma ē aīa. ex ꝯiūctōe ataīme corꝑe tali inqͣtū eſt ſubſtātia. eſt aīatū. exiūctōne aūt aīme corꝑe tali inqͣtū eſt motor ē vnū.ex eo em̄ exquo aliꝗd habet motū ex ſe ex hoc eſt vnumſiue vniēs. ex ſe dico ꝓpter grauia et leuia hn̄t motuꝫ ex ſe. ſꝫ a generante vel remouēte ꝓhibens. eſt vitaactus primus ſequēs vnionē aīe corꝑe. inqͣtū aīa eſtmotor et actus primꝰ relictus ex ꝯiūctione aīme corinꝙͣtum aīma eſt hmōi. Articulus quintusOnſequēter querit̉ an̄ vita ſit habitꝰ. qd̓ ſicvidet̉. vt habet̉ a ph̓o habitus ē qualitas difficile mobilis talis eſt vita. ⁊cͣ. aūt vitaſit qualitas videt̉. qꝛ a vita dicimur viuētes. ſic̄ a ſcientia ſciētes. qualitas ē ẜm quaꝫ quales eſſe dicimur.aūt difficile mobilis pꝫ. ſit ſeꝑabilis a viuēte dimodo aīa ſit vnita corꝑi. Itē habitꝰ eſt quo habilitat̉virtus vel potētia ad exitū in opus ſiue actū ſibi ꝯuenientem. ſꝫ vitā eſt qua habilitant̉ potētie vel virtutes aīeſiue aīalis ad exeūdū in oꝑa vel actus cōueniētes. ⁊cͣ. Itē mors eſt priuatio ſiue de genere priuatōnū. ſꝫ habitꝰ tollit̉ priuatōe. vitā aūt tollit̉ morte. ⁊cͣ. Cōtrahabitꝰ ꝯſiſtit in diſtantia ab actu. vita nequaꝙͣ. ⁊cͣ. Itē habitꝰ actiuū habile reddit ad agēdū. actiuū enīex habitu habilitat̉ ad opꝰ vel actū. vita at̄ ē ip̄e actus ⁊cͣ. Item vt habet̉ ex ſupͣdictis. vita ē vis vel potētia eſt habitꝰ. Reſpōſio dicēdū ad hoc vt ſuctū ē vitā dicit̉ multiplicit̓. dicit̉ em̄ actꝰ. actꝰ primet dupliciter. qꝛ vel vt actꝰ dicit viuētis ſubſtātialevel vt accidētale. dr̄ em̄ potētia vel v̓tus noīe extēſo. querōe alicuiꝰ ꝓprietatis habitꝰ pt̄ dici vis vel v̓tꝰ habitualis. ſcꝫ ꝓpt̓ facilitatē exeūdi ī actꝰ ſibi ꝓprios. ſic̄ em̄ liberū arbitriū dr̄ potētia habitualis ꝓpt̓ facilitatē exundi ī actꝰ ſuos. ſic pt̄ dici v̓tus vitalis vtus habitual̓ ꝓpfacilitatē ſiue habilitatē exeūdi ī actus ſuos ꝯtinuādiſe ī eiſdē. ē aūt habitꝰ ꝓprie ſumēdo habitū. licꝫ qͦdā habeat ꝓprietatē habitꝰ ſiue potiꝰ potētie habitual̓. Ad illud qd̓ primo obijcit̉ ꝯtra hoc. ſcꝫ vita ē qualitas difficile mobilis. Dicēdū hoc eſt verū. Cum at̄obijcit̉ ẜm vitā dicimur qͣles qꝛ viuētes: dicēdū eſtp̄dicatio in qͣle ſubſtātiale eo dr̄ntia p̄dicat̉ in qͣle ī qͣle actuale eo accidēs p̄dicat̉ in qͣle. em̄ dicimur qͣles ẜm vitā. ẜm qͣle dīc accidēs qͣlitatē: ſꝫ ẜm qͣle dīc ſubſtātiā vel ſubſtātiale. viuens em̄ licet dicatmodū qͣlitatis. res tn̄ ſubeſt. dīc ſb̓am vl̓ ſb̓ſtātiale Ad aliud qd̓ ſeꝗt̉ dicēdū. licet vita qͦdāmō expediat ſiue habiliter potētiaſ aīe ſiue aīalis ad exeūdū ī oꝑaſua. nppt̓ dꝫ dici habitꝰ. qꝛ ſi hoc: vna potētia vl̓ habitꝰ vnitētie eēt habitꝰ alteriꝰ potētie. potētia ſiuehītꝰam affectiuā reddit habileꝫ qͦdāmō adexitū ī actū ſuū. cognitō em̄ habilitat excitat affectiuāad am aliꝗd ē additū ip̄i potētie vt inherēs eidem. etabilitās efficiēs facilē in actumꝓprbitꝰ. ſic ē de vita. qꝛ ē qͣi radixv̓tutis potētiaꝝ etiā earūdē. quiamediāte ſpū vitepotiꝰ irradiatōne v̓tutis vitalis adorgana potētiaꝝ iuuāt̉ ip̄a oꝑatiua. Unde ī li. de motucor. motꝰ qͦꝫ et ſenſus vite obnoxij ſūt. ex ea em̄ ſūt. ſpm̄em̄ aīalē primū ſpū vite ī actū ꝓduci neceſſe ē et dr̄ vitapotētias expedire et habiles ad actꝰ ſuos efficere. Advltimū dors ꝓprie loquēdo ē priuatio ſꝫ potiꝰ corru vel deſtructio. priuatō em̄ aptitudīeꝫ relinꝗt ad habitū priuatōe ſublatū. hac rōe vite ſubtracte tollit̉īo habitu ſiPreterea. hītꝰ hꝫ determīatūev̓tute aliquā. vita em̄ determīat ſtētiā aliquā. neqꝫ ip̄a morte ſublatarelinꝗt̉ altitudo naturalis ad eandē. oīs aptitu

do naturalis ad vitā ſit ex aliqͣ influētia aīe. vel p̄paranscorpꝰ ad ſuſceptōꝫ vite vel ꝑficiētis illud. licꝫ forte ẜmaliquos aptitudo et appetitꝰ aliꝗs relinquat̉ ad eādemſiue ad vnionē aīa ex ordine diuīe iuſticie. Un̄ ī li. demo. cor. vitā cōſtare neceſſe ē. aut vniuerſū aīalis deꝑire. idem aūt eſt mo Queſtio. xcj. de vita aquo ſit immediate.Eterminato de vita ꝗd ſit. ſequitur determinare a quo immediate ē. Primo ergo queritur a quoeffectiue. Secundo a quo originaliter. Membrū primumRimo ergo q̄rit̉ de efficiēte et īmediataip̄iꝰ vite. Et hoc dupliciter. primo de cauſa efficiente vite rōnalium. Secūdo irrationaliū. vt aīaliū et plantarū.Articulus primusUerit̉ prīo ſi vita rōnaliū ſit a creatura vel acreatōe vt a īmediata. a creatoe vr̄ ſic.Gen̄. ij. Formauit deꝰ hoīem de limo t̓re īſpirauit ī faciē eiꝰ ſpiraculū vite. ab eodē aūt īdifferēti ē ſpiraculū vite ip̄a vita. em̄ alia oꝑatōne venit in vita alia ſpiraculū vite. nec ab alio ꝓducebat̉in vita primi hoīs alioꝝ. vita īmediate ē a deo. vita dico homīs de qua prīcipalit̓ hic intēdit̉. Itē actusvite ſiue eſt vita īfatigabilis eſt. Un̄ li. de mo. cor. viteactus neceſſario ꝯtinuꝰ ē cerebrū v̓o mīme. Sꝫ vt habetur in li. de ſom. et vigi. Om̄e illud cuiꝰ opꝰ ē ẜm nat̉aꝫꝯtingit fatigari languere ſi indeſinēter aget. Dicit̉ibi. quorūcūqꝫ ē aliqd̓ opꝰ ẜm naturā. qn̄ excedūt aliqd̓tp̄us vel aliqd̓ hoꝝ p̄n̄t tꝑe facere. neceſſe ē ca languevt oculos vidētes et quieſce faciētes hoc. ſil̓r at̄ manu etom̄e aliud cuiꝰ ē aliqd̓ opus. quare ſi aliquoꝝ eſt opusaliꝗd ſentire cōtinue. languebit et hoc faciet. vita eſt actus alicuiꝰ agētis ẜm naturā. ergo ē actꝰ ꝓgrediens ab agēte ſupra naturā. Itē motꝰ quo viuit aīmain ſe. vt dicit plato. et macrobiꝰ exponit. eēntia ē aīe. ſedcōſtat eēntia aīe ē a creatore ⁊cͣ. Itē dyo. de diui.no. c. de vita. Om̄is vita et vitalis motꝰ ex vita ip̄a queeſt ſupra om̄em vitam. Item li. de mo. cor. Uita ē pͥmꝰmotus ex quieto ſempiterno fluēs. ſꝫ quietū ſempiternūeſt ſolū primū. ⁊cͣ. Itē in li. de intelligētijs dr̄. vita ēꝓceſſio ex ente primo quieto et ſempiterno primꝰ motꝰ. Cōtra in li. de mo. cor. Primꝰ et cōtinuꝰ vite actꝰ vita eſt. Hec motu cordis efficit̉. qd̓ aūt motu cordis efficitur eſt īmediate a deo. Itē ī eodē idem primū ē aīeorganū cuiꝰ actꝰ primus vita qua mediāte ceteras corporis v̓tutes ꝓducit. et ita idem qd̓ prius. Itē platoeius ſequaces ponūt aīam principiū motꝰ ex ſeip̄a. etillū motū dicūt vitā. ſic̄ hic dicit vitā motū internuꝫet ex ponūt on̄dūt aīaꝫ īmortalē. ex ſeꝗt̉ eſt deo īmediate ſꝫ ab aīa. Itē Boetiꝰ de vnitate vno.tis ē ex forma. ſꝫ viuere ē viuētiū. ergoom̄e in caeſt ex forma. Itē idem. nullū ē ex forma vbi ē materia vnita niſi ex cōiunctōe forme materia. Un̄ ph̓idiffiniūt. eſſe effectiuū forme ī materia. cum at̄ formamaterie vnit̉ ex ꝯiūctōne vtriuſqꝫ. neceſſario aliqd̓ vnuꝫcōſtituit̉ qd̓ aūt ē tale ē īmediatę a deo ſꝫ mediāte forma vnitate forme materia. Ad dicēdū. ē aliꝗd qd̓ viuit ex ſe. ī ſe. et ſe. vt vitā prima deꝰ ē. Et ē aliꝗd qd̓ viuit in ſe et ſe. ſꝫ ex ſe. vt angelꝰ et aīma ſiueſpūs rōnalis. Et ē aliquid qd̓ viuit in ſe ſꝫ ex ſe neqꝫ ſe. vt aīa ſenſibilis et vegetabilis. Illoꝝ aūt viuunt ſe et in ſe quedā pn̄t ꝯn̄icare vitam alijs. vt aīme rationales corporibꝰanicis. potentia vitam habentibus.quedam auteꝫ pn̄t vt ſpūs angelici. Ex his patet.