Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Nembrum quartūUarto querit̉ de pena ſacrilegij. ẜm can̄.aūt duplex ē pena. vna ſpūalis alia pecuīaria. Spūalis p̄ter pnīaꝫ eſt excoīcatio ſꝫin diſtinguit̉ ſacrilegio in ꝑſonamiſſo maior excōīcatio ipſo iure. ſacrilegio d̓o in rebusꝯmiſſo ē minor excoīatio. exceptis caſibꝰ in quibꝰ eſt maior excōīcatio. vt qn̄ aliꝗs intēdit vel frangit: ſic̄ hr̄ extͣ.de ſen. er. ꝯqueſti. et. x. q. iiij. om̄s eccl̓ie. Pena v̓o pecuniaria ſiue ſacrilegio ꝯmiſſo in ꝑſonā ſiue ꝯmiſſo inrebꝰ determinat̉ in rebꝰ. ſiꝗs in atrio et ꝗſꝗs inuentꝰ fuerit ⁊cͣ. et in alijs hmōi: plures em̄ canones ſunt in quibꝰpena hmōi taxatur. Queſtio. clxxxix. de ſcādaloIctum eſt ſuprade criminibꝰ ꝯmittūtur in deū. ꝯn̄terdicendū ē de his ꝯmittūtur ī ꝓximuꝫ.In ꝗbuſdā aūt ledit̉ ꝓximꝰ in mēte ſic ēſcandalū. In quibuſdā ledit̉ in corꝑe ſicut ē homicidiū. ſunt illiꝰ generis ſic̄ ſunt duellum etti rociniū. Aliqn̄ v̓o ledit̉ ī poſſeſſione ſicut ē in rapīa etvſura et in fraudulēto ꝯtractu furto. Primo aūt dicer eſt de ſcandalo circa qd̓ primo q̄rendū eſt qd̓ ſit. Secundo ſi ſit pct̄m ſe. Tercio an om̄e ſcandalū ſit mortale pct̄m. Quarto vtrū ncc̄e ſit eſſe ſcādala. Quinto deꝯꝑatione ſcandali actiue dicti ad ſcandalum paſſiue dictuꝫ. Sexto ſi dimittendū eſt ſcādalū veritate vite doctrine veritatis iuſticie. Septimo ꝗd ſit faciendū ꝓptſcandalū. Octauo vtruꝫ petrꝰ ſcandalizauit ſeꝑando ſea gentibꝰ comedēdo iudeis de alijs ꝯtingentibusſcandalum. Membrum primūIrca pͥmū ſic ſuꝑ illd̓. xviiij. math̓. Uedo a ſcandalis glo. ſcandalizat dicto velfacto minꝰ recto p̄ſtat̉ occaſiōꝫ ruine ſcādalū eſt dictū vl̓ factū minꝰ rectū ⁊cͣ. Sꝫvidet̉ hec ꝯueniat om̄i ſcandalo. Dicit̉ em̄. viij.yſa. de xp̄o. erit in lapidē offenſionis in petrā ſcandaliſi ſcandalū dr̄ ibi obex ad quē offendūt iudei. nec tn̄ inxp̄o fuit dictū vel factū minꝰ rectuꝫ. non hec ꝯuenitom̄i ſcandalo: qꝛ illi de dr̄ petra ſcandali. Pretēaſcandalo paſſiuo ꝯuenit illa. em̄ eſt dictū vel factū ⁊cͣ. om̄i ſcandalo ꝯuenit. Prete̓a. agere pati coīcant in gene̓ vno. nec in vna cōi rōne: ſꝫ ſcandalūactiuū ad age dr̄. ſcandalū paſſiuū ad pati refert̉: noneſt vna coīs ſcandali actiui paſſiui. Item ſcādalūdr̄ ſil̓itudinē in ſpūalibꝰ reſpectu eoꝝ ſunt ī corꝑalibꝰ. offendit̉ em̄ pes corꝑalis et ſil̓itudinē pes ſpūalis.dr̄ aūt ſcandalū obex vel impactio. q̄ritur de dr̄ prius an de obice an de impactione? et videt̉ priꝰ dicat̉ deobice. qꝛ obex p̄bet occaſionē ruine. Itē impactio paſſio q̄daꝫ ē. in paſſione ſe eſt demeritū. in ſcandaloaūt ē d̓meritū: magis refert̉ ad obicē ꝙͣ ad impactōeꝫSꝫ ecōtra videt̉. ſcandalū em̄ pct̄m ē. obex at ẜm ſuāſub̓aꝫ eſt pct̄m: potiꝰ dr̄ ſcandalum de impactōne. ſi ſit lapis ad quē offendat aliꝗs pedē ſuuꝫ: nunꝗd lapisdicet̉ eſſe ſcandalū vel ip̄a offenſio? ꝯſtat ipſa offenſioꝓprie ſcandalū dicet̉ impactio. Item impactio cōe ēaliqͦ modo in actiuo vel paſſiuo ſcandalo: obex aūt ſic. Item orig. ſuꝑ illud. Nūi. xxxj. vlciſce̓ pͥmo filios ⁊cͣ.glo. ſcandalū eſt vbi recte ambulāti deceptio ad peccan ſubijcit̉. deceptio aūt ſe hꝫ ſe ad impactōeꝫ ad ipſum obicē: pͥncipal̓r ſcandalū dr̄ reſpectu impactōnis. Ad qd̓ rn̄det̉. ſcandalū aliqn̄ dr̄ de obice: aliqn̄impactōne. De obice dr̄ math̓. xvj. Cuꝫ dn̄s dixit petroſcandalū mihi es et ſil̓r dr̄ ſacerdos eſſe ſcandalū to-

tius parochie tenet publice fornicariā. ẜm hūc modū dr̄ diffinitō ſcandali. em̄ ꝑſone ꝯuenit ſꝫ actui. xp̄caūt dr̄ ſcandalū iſto nec illo. neqꝫ enim fuit ꝑſonaſcandalizās: nec in eo fuit actꝰ ſcandalizans. ſed dicebat̉lapis offenſionis et petra ſcandali. non offenſionisvel occaſio eſſet ab ip̄o: ſꝫ in ipſis iudeis. ſicut ſi aliꝗs inplana viā offende̓t pedem ſuū et caderet ex ſua indiſcretione; ipſa via hr̄et obicē eſſet vel occaſio ip̄ius ruine ſꝫ īdiſcretio ambulātis vel defectꝰ aliꝗs ī ipſo. Ad illud d̓o qd̓ obijcit̉ de ſcandalo paſſiuo. dicendū ē p̄dicta eſt ſcandali actiue dicti. ſcandalū aūt paſſiue dictū aliā hꝫ rōnem. eſt em̄ ſcandalū paſſiue dictū.aliquis dat ſibi occaſionē ruine ex dicto vel facto alteriꝰſiue ſit rectū ſiue rectū. Math̓. xv. vbi dr̄. Scis quiaphariſei audito v̓bo ſcādalizati ſunt. Ad illud v̓o qd̓obijcit̉. nullatenꝰ pōt intentio aliqͣ eſſe coīs modumgeneris ſcādalo actiuo paſſiuo ſicut nec age̓ pati. dicendū eſt ſil̓e. lꝫ agere pati hēant genꝰ cōe ſcādalū tn̄ actiuū paſſiuū hn̄t pct̄m gene̓. nom̄ īpactōnis aliqͦ eſt cōe. aliꝗs impingit pedē alteriꝰ vt cadat: vel aliquis impingit pedē ꝓprium. Ad illud v̓oqd̓ obijcit̉ vtrū prius dicat̉ de obice an de impactōne?dici pōt ad quid prius dr̄ de obice. et quo ad quidpriꝰ de impactōne. ꝓprie aūt vt loꝗmur de ip̄a impatione. ſic em̄ eſt pct̄m ꝓut actiue dr̄. eſt impactio actōet eſt impactio paſſio. et vtrūqꝫ ẜm rem pct̄m ē. em̄ loquimur de paſſione ꝓprie dicta eſt pct̄m. Ad illud v̓o qd̓ obijcit̉ de ꝯꝑatione impactōnis ad deceptōeꝫ.dicendū licet ad idem referātur: differūt tn̄ rōne. deceptio em̄ ad vim cognitiuā refertur. impactio v̓o pertinetad affectiuam. Nembrum ſecūdūCd̓o querit̉ vtrū ſcandalū ſit pct̄m ſe. etvidet̉ ſit ſe genꝰ pct̄i. qꝛ cuꝫ dico peccare corā alio. hoc qd̓ dico corā alio dīc circūſtantiā actꝰ. ſcandalū importat niſieccare corā alio vt ip̄e ruat in pct̄m: relinꝗtur ſitpct̄m ẜm ſe ſꝫ ex circūſtantia. Item aliꝗs recidiuat. exhoc peccat ingratꝰ eſt: hec ingratitudo circūſtantiapct̄i eſt et ſe pct̄m: a ſil̓i videt̉ ſcandaluꝫ dicatniſi circūſtantiaꝫ pct̄i p̄cedētis. Item ſi ille facit bonacorā alijs. facit duo bona ſꝫ tm̄ vnū bonū: oppoſitūvnꝰ erit defectꝰ oppoſitꝰ huic rectitudini .ſ. curuitas oppoītur. hoc ē ſcandalū: relinꝗtur ſit ſe pct̄m immocircūſtantia pct̄i. Cont. eſt peccare in ſe. in deū. in ꝓxi: ſꝫ ſcandalū inꝙͣtum ſcādalū eſt pct̄m in ꝓximū: ſꝫdico dictū vel factū minꝰ rectū: dico pct̄m in ſeipſo. at̄dico p̄bens alij occaſionē ruine: dico pct̄m ī ꝓximū. itadico pct̄a erūt in ſcādalo. Itē dr̄ſa diſpoſitio ex ꝑte materie actꝰ facit dr̄ſuꝫ pct̄m. vt ſi ꝯgͦſco meā vel ſolutaꝫ vel ꝯiugatā: dr̄ſa diſpoſitio ī actꝰ faciet dr̄ſitatēpct̄i: ita ſcādalū erit dr̄ſuꝫ pct̄m ab alijs. Ad qd̓ rn̄detur. pct̄m dr̄ dr̄ſuꝫ gene ab alio pl̓ibꝰ modis. vl̓ rōedr̄ſoꝝ actuū: ſic ſuꝑbia auaricia dicūtur dr̄ſa pct̄avel rōe circūſtantie dr̄ſe qͣrū vtraqꝫ tͣhit ī genꝰ dr̄ſuꝫ: ſic̄ dr̄ pct̄m ex igͦrantia ex infirmitate. vel rōe dr̄ ſoꝝfit iniuria: ſic̄ alio gene̓ dr̄ pct̄m ī deū pct̄m ī ſeip̄min ꝓximū. dr̄ de ſcādalo qd̓ ē pct̄m ſeꝑatū ab alijs.intelligit̉ rōe actꝰ dr̄ſi ſꝫ rōne dr̄ſi termī. ẜm ē dictū vel factū minꝰ rectū ī ſe termīat̉ ī ſeip̄o: ẜm at̄ occaſionē p̄bet ruine alteri: ſic termīat̉ ad ꝓximū quē ledit.ita vno dr̄ differēs pct̄m gene̓ alio v̓o indrn̄s ſedaggͣuatū circūſtantiā. Ad illd̓ d̓o qd̓ obijcit̉ de ingͣtitudīe. dicendū ē ī ꝑte ē ſil̓e: in ꝑte diſſil̓e: eſt loꝗ̄ de īgͣtitudīe ꝓut ē pct̄m ꝓpriū in gene̓. ẜm dr̄ circūſtantia alteriꝰ pct̄i: aliꝗs ex intentōne reddit gr̄asdeo de acceptis bn̄ficijs debet. Ingͣtitudo at̄ ē in eo patit̉ recidiuū. eſt niſi ex ꝯſeq̄nti. et talis dīc niſicircūſtantiā rōe ꝯditōis ꝑſone. ſcādalū at̄ dic ꝯditōeꝫ exꝑte ip̄iꝰ actꝰ. pt̄ ſine alio pct̄o ſb̓ſtracto: ita pt̄ ſcau