.cxlj.Queſtio

Alio v̓o mō dicitur cōtendere in cōtrariū finē tendere.cū vnus intendit aſtruere veritatē alter intendit aſtruē̓falſitatē vt credat̉. vel cū aliquis intendit omnino vincere vel extorquere aliquid quod cōtra cōſciētiā dicat̉.⁊ ſic nō eſt licitū cōtendere ī diuina ſcriptura. Un̄ dicithay. in diuinis ſcripturis potius collatio eſt habendacum ratione. ꝙͣ contentio cum furore. et eſt ſenſus. collatio cum ratione habenda eſt nō cū furore contētio.¶ Mēbrum quintūEinde queritur vtruꝫ poſſit aliquis ſinepeccato cōtendere cū alio in iudicio. Q n̄videt̉ ꝑ hoc ꝙ dr̄. v. math̓. ei qui vult ī iudicio cōtendere tecū et tunica tuā tollere.dimitte ei et palliū. glo. an̄qͣ cōtendas. licet eī infirmisſua repetere: ſꝫ nō cōtende̓. ſed ſi nō licet imꝑfectis. multomagis nec ꝑfectis. ergo nulli licet cōtendere ī iudicio¶ Item. j. coꝝ. vj. frater cū fratre ī iudicio contendit ⁊hoc apud infideles. glo. cōtendere qd̓ malū ē apud infideles qd̓ peius ē. ¶ Item ſuꝑ illud. Iaꝫ quideꝫ omninolo. infirmis licet repete̓ ſua mouēdo cām an̄delictūiudicē ſꝫ nō cōtentioſe vel fraudulenter. ergo nō licet cōtendere in iudicio. ¶ Item. xxj. ꝓuer. honor ē homī ꝗ ſeſeꝑat a cōtentōibꝰ oēs ſtulti miſcūtur cōtumelijs. ¶ Cōtra. mouere cauſam an̄ iudicē ē mouere cōtrouerſiam d̓certo dicto vel de certo facto. mouere aūt cōtrouerſiamē mouere cōtentōem. ſed licitū ē imꝑfectis mouere cauſam ante iudicē ſeu coram iudice. ergo licitū eſt eis contendere corā eo. ¶ Pretera. ſuꝑ illud. iij. ꝓuer. ne cōtendas aduerſus hoīem fruſtra cū ille nihil mali tibi fecit.dicit glo. Nō vetat cōtendere aduerſus eū qui male fecit vt cōtendatur. quia hoc fruſtra nō ſit quod certa neceſſitas cogit. cū ergo neceſſitas infirmoꝝ exigat repete̓ſua in iudicio. ſi eſt ibi cōtentio non ē peccatum. ¶ Hocetiā ex ip̄a lr̄aōt trahi vt fiat argumētū a cōtrario ſenſu. ſi em̄ nō ē licitū cōtendere aduerſus hominē cum ip̄enihil icerit. ergo a cōtrario ſenſu licitū erit cōtenſus hoīem cū aliquid mali fecerit. ergo cumdere arquis abalicui ſua. licitū eſt cōtendere in iudicōcōtra inietentorē. ¶ Ad quod dicēdum ꝙ verbuꝫcōtentōisquādo importat in ſe peccatū ſicut in illoverbo greg. ſuꝑ illud ꝓuer. Qui dimittit aquā caput ēmoralibꝰ. aqua dimittitur: cuꝫ linntōeꝫ effrenatur. dimiſſor aque iurgiarū qcitur. quia ꝑ lingue incōtinētiam origo diſcordie ꝓpinat̉. ẜm hunc modū nō eſt licitū cōtendere īiudicio nec ſua repetere cōtentōe. Aliquādo v̓o verbuꝫcōtentōnis nō aliud dicit niſi cōtrouerſiam motā. q̄ etiam aliqn̄ fit ex debita cā. ⁊ ẜm hoc exiſtēte hmōi cā: licitū ē cōtendere. Un̄ dicit greg. Nō ſolū cura eē debet nenr̄a ſubtrahāt. ſed ne rapiētes nō ſua ſemetip̄os perdātScd̓m aūt ꝙ cōtēdere importat diſcordiā que generatiua eſt odij et ſcandali. nō ē licituꝫ in iudicio cōtendere.Unde dicit hay. qui accuſat auctor eſt cōtrouerſie. diſcordia odiū generat. odiū nō eſt cū caritate. caritas mater ē vnitatis. Et dicit greg. dū ꝓ terrena re pax a corde cū ꝓximo ſcīditur. apparet ꝙ plus res ꝙͣ ꝓximꝰ amatur. hoc ergo modo non eſt licitum repetere ſua cum cōtentione.¶ Queſtio. cxlj. de ſcurrilitate et turpOnſequēter dicendum ē de peccatis oris q̄ ſunt ꝯtra honeſtatē et vtilitatē q̄ ſunt ꝑtes bonitatis. Cōtra honeſtatē v̓o ē ſcurrilitas ſiue turpiloquiū. cōtra vtilitatē d̓o ē vaniloquiū cū multiloquio. Dicendū ē ergo primo de ſcurilitate ſiue turpiloquio. Secūdo de multiloquio ⁊ va-

niloquio. ¶ Primo ergo querit̉ vtruꝫ ſcurrilitas ſemꝑſit peccatū. Secūdo vtruꝫ veniale an tm̄ mortale. Tercio vtrū in p̄lato ſit ſemꝑ mortale peccatuꝫ. Quarto decōꝑatōne turpitudinis in ſermone ad turpitudineꝫ inoꝑe. Quinto vtrū ſit idē ſcurrilitas ⁊ ſtultiloquium analiquo modo differant.¶ Alēbrum primūIrca primū ſic hiero. nihil ſapiētie habetſcurrilitas. ſꝫ qd̓ om̄ino caret ſapiētia malū ē. gͦ ſcurrilitas malū ē. ¶ It. v. ad eph̓.dr̄. nō nominet̉ ī vobis ſic̄ decet ſct̄os autturpitudo aut ſtultiloquiū q̄ ad rem nō ꝑtinet .i. nulliꝰ ēlo. ꝓhibet̉ gͦ vl̓ diſuādet̉ ibi. ſꝫ qd̓ ꝓhivtilitatisbet̉ vel īdet̉ ē pctm̄. gͦ ſcurrilitas ē pct̄m. ¶ Cōtra.hiero. p̄za ſapiēte ꝓfert̉ cū qͣdam vrbaītate: ſꝫ qd̓ſanitate a ſapiēte nō eſt peccatū. gͦ ſcurriferturēlitas nō̓ dicēdum ꝙ ſcurrilitas ꝓprie dim. ſed aliqn̄ accipitur ꝓ vrbanitateiis. ⁊ hoc ē improprie. ⁊ ẜm hoc ſꝫvel affabilitateaſſit debitus finis. vt ad cōſeruatōem amicicie bone velad remouēdā triſticiā ſeculi vel acidiaꝫ: hoc aūt cū nonē ꝑ v̓ba tͣpia īct̄m. ſi eī fiat ꝑ v̓ba tͣpia vel ꝑ v̓ba nullius vtilitatis ſꝫ tm̄ riſum ꝓuocātia inordīatū: pct̄mmē.¶ Membrū ſecundumEcundo querit̉ vtrū ſcurrilitas ſit veniale peccatū tm̄ an mortale. Et vidr̄ ꝙ mortale. Dicit̉ ad ephe. iiij. oīs ſermo malusex ore vr̄o nō ꝓcedat. videt̉ eē ꝓhibitio ꝑantecedentia ⁊ ſubſequentia. loquit̉ em̄ priꝰ de furto qd̓ꝓhibitū ē: loquit̉ cōſequēter de ꝯtriſtatōe ſpūſ ſct̄i ī qͦ ſigͣti eſtis. q̄ ſunt ꝓhibita. vn̄ ꝑ ꝯſequēs videt̉ ꝙ ẜmo malq̄ ī medio ponit̉ inter ꝓhibita cōputet̉. ſꝫ ſcurrilitas ē ſermo malus. gͦ ſcurrilitas ē de ꝓhibitis. gͦ ē peccatū mortale. ¶ Itē criſo. Tantū p̄bes eis honorē quos legesdem q̄ a grecis ſcripte ſūt infames eē volūt. ſi famulꝰ aliquid hmōi loquēs audiēte te decē milia accipiet flagella. etſi filiꝰ ⁊ ſi vxor hec fecerit vocas iniuriā. ſi at̄ homines ⁊ caupones vocauerint te ad audiēdū ſil̓ia. nō ſolū nō offenderis ſꝫ letaris et laudas. ſi gͦ aſſueti in ſcurrilibꝰ verbis infames ſūt apud legē humanā quātomagis apud legē diuinā. ſi et̄ tatū flagellat̉ ẜuus vel filiusī iudicio hūano. ꝙͣtomagis ī iudicio diuīo dignꝰ ē flaglo. ſꝫ infamia ē ꝓ peccato mortali ⁊ flagellum ī pl̓ibꝰ.ſcurrilitas d̓boꝝ ē peccatū mortale. ¶ Itē ſic ſe hn̄t v̓baſcurrilia ſicut ſe hn̄t ſordes ⁊ lutū ſic̄ dicit criſ. ſꝫ ex ſordibꝰ ⁊ luto ꝯtrahit̉ immūdicia ſi ꝓijciat̉ ī aures carnisgͦ ſcurrilia verba generāt immūdiciā ſi ꝑueniāt ad auditū mētis. Un̄ criſ. ſicut ſordes ⁊ lutū aures carnis. itameretricalia cātica auditū mētis immūdū faciūt. ſꝫ maior immūdicia dꝫ eē ī gignēte ꝙͣ ī eo ī qͦ gignit̉. gͦ ī ꝓferēte ſcurrilia verba ē mētis immudicia ⁊ ita peccatū mortale. ¶ QQd̓ et̄ patet per hoc qd̓ dicit in aucͣte criẜ. Dic̄em̄ ꝙ abhominabilia ſunt hec cantica. abhominatio aīeſt ꝓpter peccatū mortale. ¶ Item criſ. Sordes oris ſūtmaledictio. plaſphemia. turpiloquiū. ſcurrilitas. Si qͦconſcientiam habes tuip̄ius. nihil eorum loqueris. neqꝫ illarum ſordium que ſunt in operibus circa te confidens. ſi aūt aſſumpſiſti ſordes has: ſcias qꝛ inaniter laboras. cum ergo oratōnem inanē non reddat ex parte loquentis niſi indignitas mortalis peccati. erit ſcurrilitas et turpiloquium mortale peccatum. ¶ Cōtra. mendacium iocoſum eſt veniale peccatum. et tamē eſt ibi receſſus a veritate. deterior autē eſt receſſus a veritate v̓bi ꝙͣ ab honeſtate. communicant autem in eo quod eſtiocoſum. ergo minus malū eſt ſermo ſcurrilitatis ꝙͣ mēdacium iocoſum. ſed mendaciū iocoſum eſt veniale pegͦ ſcurrilitas ẜmōis ē veīale pct̄m. ¶ It̄ iocularitas ē adꝓuocatōeꝫ riſꝰ vl̓ gaudij. ſꝫ riſꝰ vl̓ gaudiū hmōi ex qͣdā