nitur virtuti: imꝑitia ſapīe: malicia bonitati. differuntauteꝫ hec tria ẜm poſſe ſcire ⁊ velle. ex defetu gͦ alicuiusiſtoꝝ pͥmo ꝓuenit oē pct̄m. Igͦrātia v̓o ex ꝑte aīe accipitur qͦ ad cognitiuā. Infirmitas ex ꝑte ip̄ius aīe ī ꝯiūctōne ad carne. malicia v̓o ip̄iꝰ volūtatis qͦ ad motiuā. cunnent̉ p̄dictaꝝ .ſ. igͦrātie vel infirmitatis aduenit volūtati ſꝫ oppoſita inſunt. ſic gͦ pꝫ rō p̄dicte diuiſionis. Cū em̄pct̄m eſt ī volūtate. aut accidit ex inclinatōne ignorātieq̄ eſt in cognitiua. aut ex inclinatōe infirmitatis q̄ eſt exꝑte carnis. corpus eī qd̓ corrūpit̉ aggͣuat aīam. aut ē exdefectu ꝗ eſt ī ſola volūtate cū oppoſitis igͦrātie ⁊ infirmitatis. cū ſcꝫ pōt face̓ bonū potētia facili et ſcit: vult tn̄ cōtrariū. ¶ Si v̓o querat̉ vtꝝ due dr̄e vel vna ſola ſufficiat. Rn̄dēdū ē ad obiecta. Ad p̄mū ſic dd̓m eſt. ꝙ lꝫ duepene ſint nature viciate ſcꝫ igͦrātia ⁊ difficultas ſeu infirmitas: ſic̄ dic̄ aug. vt .ſ. vl̓ ſciēda neſciat. vl̓ impediētedifficultate cognita implere n̄ valeat. n̄ tn̄ oē pct̄m ex altera iſtaꝝ drn̄tiaꝝ ē. ſꝫ om̄e pct̄m ex altera iſtaꝝ cauſaꝝeſt qd̓ qd̓dā pct̄m p̄tēdit colorē quēdā excuſatōis. preteriſta aūt ē illud qd̓ nō hꝫ in ſe cām excuſatōis .ſ. pctm̄ qd̓eſt ex certa malicia. ¶ Qd̓ aūt obijcit̉ ex duabꝰ ꝑtibꝰ aīepenes qͦꝝ vnā accipit̉ ignorātia: penes alterā aūt infirmitas. dd̓m eſt ꝙ cā q̄ ē in ꝑte motiua nō ē tm̄ ex infirmitate ex ꝑre carnis: ſꝫ etiā ex malignitate mētis. nō quātūhꝫ ex narura ſꝫ ex nature corruptōe ⁊ deliberata volūtate. ¶ Ad ſcd̓m v̓o dd̓m. ꝙ induſtria ſiue ſcīa ⁊ igͦrantialicꝫ opponāt̉. nō tn̄ ſunt oppoſita immediata ꝓut h̓ accipiunt̉. nō eī oē pct̄m qd̓ ſcient̓ fit ex induſtrīa fit vl̓ ex certa malicia. pōt eī ille ꝗ ſcit eē pct̄m aut ex infirmitate tͣhi ad pct̄m: aut nulla exn̄te infirmitate hmōi trahi adpct̄m. ſi ex īfirmitate trahat̉ ad pct̄m licet ſciēter fiat: n̄dr̄ eſſe pct̄m ex induſtria. vn̄ ita attēdēda eſt diuiſio. autſcit eē pct̄m: aut neſcit. ſi neſcit eē pcī̄m: et ex hͦ ꝓcedit adpct̄m. dr̄ pct̄m ex iḡrantia. ſi v̓o ſcit: aut infirmitate carnis trahit̉: aut ex alia cā. ſi ex infirmitate. dr̄ eē pct̄m exinfirmitate licet ſcient̓ fiat. ſi d̓o exn̄te ſcīa ⁊ exn̄te v̓tutenaturali: ſola eū ꝑuerſitate peccat: dr̄ eē pct̄m ex induſtria vel ſtudio. qꝛ vehemēs ē aī applicatio ad illud ꝑpetrandū nulla cā alia impellēte vel inclināte. ¶ Ad tercium dd̓m ꝙ malicia eꝗuoce dr̄. aliqn̄ eī accipit̉ ꝓ culpaip̄a veniali vel mortali. et hͦ mō nō dr̄ eē terciā cā vl̓ occaſio pct̄i. aliqn̄ v̓o accipit̉ ꝓ corruptōe poſſibili ip̄ius volūtatis q̄ ē in ꝗbuſdā hoībꝰ. q̄ nō occaſionant̉ ex ignorātia vel infirmitate. et ẜm hūc moduꝫ dr̄ eē pct̄m ex certamalicia. Uel aliter poſſet exponi. vt certa malicia dicat̉cū aliꝗs ſcienter nō ex occaſione excuſabili malū oꝑat̉.⁊ tūc malicia nō dice̓t aliquā diſpoſitōem p̄ambula ip̄ipct̄o in ſpm̄ ſct̄m. ¶ Ad qͣrtuꝫ dd̓m. ꝙ infrmitas accipit̉pl̓ibꝰ modis. vno mō in potētia cuiuſcūqꝫ potētie anīe.alio mō in potētia ex ꝑte motiua. tercio mō in potētia qͣꝯtrahit̉ ex fragilitate carnis. hͦ vltimo mō dr̄ eē pct̄m exinfirmitate ⁊ ita nō eſt generale. Si v̓o acciꝑet̉ pͥmo mōvel ſcd̓o. poſſet eē om̄e pct̄m ex īfirmitate. Cū at̄ dr̄ ꝙ petrus ex infirmitate peccauit ad fragilitatē aīe q̄ ē ex ꝑtecarnis refert̉. Cū at̄ dr̄ ꝙ infirmitas ꝯn̄ ad infirmitatēex timore ⁊ ex amore. infirmitas eſt ꝯn̄is ad oē pct̄m: cūad timorē male hūiliantē ⁊ ad amorē male accedentē reducat̉ om̄e ꝯmiſſuꝫ. ¶ Ad ꝗntū v̓o dd̓m ꝙ infirmitas ꝓut accipit̉ ī pͣs. accipit̉ ꝓ penalitate qua hō caret bonisſpūalibꝰ. ⁊ ex hͦ nouit ſe impotentē ex ſeip̄o. vn̄ ꝓut huiꝰeſt nō dicit diſpoſitōem ad malū qd̓ eſt pct̄m: ſꝫ diſpoſitionem quandā ad bonū qͣ homo non de ſe p̄ſumat. ¶ Adſextū dd̓m. ꝙ aliud ē aliquē ignoranter peccare. et aliudpeccare ex ignorātia. igͦratia em̄ q̄dā pōt comitare om̄epct̄m actuale mortale. ⁊ hͦ mō nō dicit̉ eſſe cauſa peccaticuiuſdam. Alio v̓o modo ignorātia antecedit peccatum⁊ eſt occaſio ad ip̄m peccatū. et ſi ſciret nō peccaret. ⁊ hͦmodo accipit̉ ẜm ꝙ eſt vna differentia peccati.¶ Membrū ſecundū
Ecūdo querit̉ vtrū idē pct̄m ꝯͣtineat̉ ſb̓ diCuerſis drn̄tijs? qd̓ videt̉. ꝯmūis eſt offenſatriū ꝑſonaꝝ. gͦ ꝗ peccat in pr̄em. peccat infiliū et peccat in ſpm̄ ſct̄m. ſꝫ pct̄m ex infirmitate eſt pct̄m in pr̄em: pct̄m ex ignorātia ē pct̄m in filiū: pct̄m v̓o ex induſtria eſt pct̄m in ſpm̄ ſct̄m ſiue ex certa malicia. gͦ idē pct̄m ē ex ignorātia et infirmitate ⁊ certa malicia. ¶ Ite pōt aliꝗs ignorare aliꝗd eſſe pct̄m ⁊ exinfirmitate illud ꝑpetrare. videt̉ ꝙ illd̓ pct̄m ſit ex infirmitate ⁊ ignorātia. ſi eī ſciret fornicatōem eē pct̄m: nō faceret. ſi iterū hr̄et poſſe reſiſtēdi temptatōni carnis: peccatū nō ꝑpetraret. gͦ pct̄m illud ex duabꝰ cauſis ꝯcurrētibꝰ venit. gͦ idē pct̄m pōt eſſe ex infirmitate ⁊ ignorātiaq̄rit̉ gͦ vtrū ſil̓r idē pctm̄ poſſit eſſe ex ignorantia ⁊ certamalicia. vel ex infirmitate ⁊ certa malicia. qd̓ ſi nō pōt.poteſt queri qͣre nō. ſi v̓o pōt: idē pct̄m ſub tribꝰ dr̄n̄tijspōt ꝯcide̓. qd̓ etiā videt̉ ex hͦ ꝙ pōt aliqd̓ pct̄m ꝑpetrariex defectu potētie. ſcīe et volūtatis ſic̄ ex oppoſito. potentia em̄ ſcientia ⁊ volūtas recta ꝯcurrūt ad bene oꝑandūgͦ vnū ⁊ idē pct̄m pōt eē ſub his tribꝰ drn̄tijs. ¶ Contraarguit̉ ꝑ ſil̓e. nō eſt ſic ī alijs drn̄tijs pct̄i. nō em̄ idē peccatū eſt delictū ⁊ ꝯmiſſuꝫ. neqꝫ ideꝫ pct̄m ſuꝑbia et inudia: ⁊ ita de alijs. gͦ eadē ratōe nō erit idē pct̄m ex infirmitate et ignorātia et ſtudio. ¶ Ad qd̓ dd̓m ꝙ ꝓprie loquendo illud pct̄m qd̓ eſt ex infirmitate: nō ē igͦrantia.nec ex induſtria nec ecōuerſo. illud em̄ dr̄ eſſe pct̄m ex infirmitate ad qd̓ principaliter inclinat infirmitas. illudv̓o ex igͦrātia ad qd̓ prīcipaliter īclinat ignorātia. ¶ Preterea. aliud eſt ignorare bonū ⁊ malū ⁊ ex hͦ peccare. aliud ē cogͦſce̓ vtrūqꝫ et ex fragilitate malū p̄elige̓. nihilominꝰ in vnū pōt eē pͥncipale alteꝝ ꝯcomitās. ¶ Et dicēdū. ꝙ lꝫ vna ſit offenſa triū ꝑſonaꝝ. nō tn̄ pct̄m ī pr̄em ꝓut ꝑ appropriatōnem ſumit̉: eſt pctm̄ in filiū ꝓut ꝑ apꝓpriatōem ſumit̉: vel pct̄m in ſpm̄ ſct̄m. Peccare eī ī patrē duplicit̓ dr̄. vel peccare ꝯͣ ip̄m inqͣtū deus: vel inqͣtiinſeꝑabilitas ē ꝑſonaꝝ ī vnitate eēntie. ⁊ ẜm hͦ ꝗ peccatī pr̄em peccat ī filiū et in ſpm̄ ſct̄m. et ecōuerſo. ẜm aūt ꝙpeccare ex īfirmitate ē peccare ex defectu potētie ſiue fotitudinis q̄ appropͥat̉ pr̄i: peccare ex ignorātia ē peccareex defectu ſcīe. ſcīa aūt appropriat̉ filio: peccare v̓o ex cͦta malicia ē ꝓprie ex oppoſitōe gratie q̄ appropͥat̉ ſpūiſācto: ẜm hūc modū h̓ accipit̉. et nō eſt pct̄m in pr̄em peccatū ī filiū: nec pct̄m ī ſpm̄ ſct̄m nec ecōuerſo. ¶ Ad ſecūdū v̓o dd̓m. ꝙ nō ē ſimile de pct̄o ex īduſtria reſpectu alioꝝ ⁊ de alijs inter ſe. pct̄m eī ex induſtria ponit ſcīam etponit animi fortitudinē ī poſſe reſiſtēdi temptatōi ſi velit. ſed ponit odiū ſumme diligēdi vel maxime et amorēmaxīe odiēdi ſic̄ dicit greg. exponēs illud. xv. Ioh̓. et viderūt et oderūt me ⁊ prēm meū. aliud eſt bona nō facerealiud eſt bonoꝝ odiſſe doctorē. ⁊ alibi. ſic̄ nonnūꝙͣ gͣuiꝰeſt pct̄m diligere ꝙͣ ꝑpetrare: ita nequs eſt odiſſe iuſticiāꝙͣ nō feciſſe. ex quo habet̉. ꝙ nō cōincidūt in eandē rem.pct̄m ex induſtria ⁊ alia duo. ¶ Ad obiectū aūt in ꝯtrariū dicēdū ē. ꝙ lꝫ illi tres defectus pn̄t ꝯcurrē potētie .ſ.ſcīe ⁊ volūtatis: nō tn̄ idē pct̄m erit ſb̓ his tribꝰ drn̄tijs.qꝛ nō ꝗlibet defectus ex ꝑte volūtatis efficit pct̄m ex induſtria. ꝯtingit em̄ et implere poſſe ⁊ cognoſcere bonuꝫ:nō tn̄ facere nec amare. et hͦ eſt ex ſtudio peccare. ſic̄ dic̄grego. ex ſtudio em̄ peccare eſt bonū nec facere nec amare. ſi eī vellēt implere bona nec tn̄ poſſent. ea q̄ in ſe neligūt ſaltē in alijs amarent. et bona q̄ audiendo cognoſcūt viuendo deſpiciunt animaduertendo ꝑſequunt̉.¶ Nembrum terciūErcio queritur de cōparatōe drn̄tiaꝝ inter ſe ẜm magͥtudinē pct̄i. Et videt̉ ꝙ pcatū ex infirmitate ſit maius ꝙͣ ex igrantispeccatum v̓o ex ſtudio maius ꝙͣ peccatuꝫex infirmitate. Dicit enim gregoriꝰ. grauius ex infirmitate ꝙͣ ignorantia peccatur. multo v̓o grauius ſtudioinfirmitate. ¶ Preterea qn̄ cum de liberatione peccati