Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

nitur virtuti: imꝑitia ſapīe: malicia bonitati. differuntauteꝫ hec tria ẜm poſſe ſcire velle. ex defetu alicuiusiſtoꝝ pͥmo ꝓuenit pct̄m. Igͦrātia v̓o ex ꝑte aīe accipitur ad cognitiuā. Infirmitas ex ꝑte ip̄ius aīe ī ꝯiūctōne ad carne. malicia v̓o ip̄iꝰ volūtatis ad motiuā. cunnent̉ p̄dictaꝝ .ſ. igͦrātie vel infirmitatis aduenit volūtati ſꝫ oppoſita inſunt. ſic pꝫ p̄dicte diuiſionis. em̄pct̄m eſt ī volūtate. aut accidit ex inclinatōne ignorātie eſt in cognitiua. aut ex inclinatōe infirmitatis eſt exꝑte carnis. corpus qd̓ corrūpit̉ aggͣuat aīam. aut ē exdefectu eſt ī ſola volūtate oppoſitis igͦrātie infirmitatis. ſcꝫ pōt face̓ bonū potētia facili et ſcit: vult tn̄trariū. Si v̓o querat̉ vtꝝ due dr̄e vel vna ſola ſufficiat. Rn̄dēdū ē ad obiecta. Ad p̄mū ſic dd̓m eſt. lꝫ duepene ſint nature viciate ſcꝫ igͦrātia difficultas ſeu infirmitas: ſic̄ dic̄ aug. vt .ſ. vl̓ ſciēda neſciat. vl̓ impediētedifficultate cognita implere valeat. tn̄ pct̄m ex altera iſtaꝝ drn̄tiaꝝ ē. ſꝫ om̄e pct̄m ex altera iſtaꝝ cauſaꝝeſt qd̓ qd̓dā pct̄m p̄tēdit colorē quēdā excuſatōis. preteriſta aūt ē illud qd̓ hꝫ in ſe cām excuſatōis .ſ. pctm̄ qd̓eſt ex certa malicia. Qd̓ aūt obijcit̉ ex duabꝰ ꝑtibꝰ aīepenes qͦꝝ vnā accipit̉ ignorātia: penes alterā aūt infirmitas. dd̓m eſt ē in ꝑte motiua ē tm̄ ex infirmitate ex ꝑre carnis: ſꝫ etiā ex malignitate mētis. quātūhꝫ ex narura ſꝫ ex nature corruptōe deliberata volūtate. Ad ſcd̓m v̓o dd̓m. induſtria ſiue ſcīa igͦrantialicꝫ opponāt̉. tn̄ ſunt oppoſita immediata ꝓut accipiunt̉. pct̄m qd̓ ſcient̓ fit ex induſtrīa fit vl̓ ex certa malicia. pōt ille ſcit pct̄m aut ex infirmitatehi ad pct̄m: aut nulla exn̄te infirmitate hmōi trahi adpct̄m. ſi ex īfirmitate trahat̉ ad pct̄m licet ſciēter fiat:dr̄ eſſe pct̄m ex induſtria. vn̄ ita attēdēda eſt diuiſio. autſcit pct̄m: aut neſcit. ſi neſcit pcī̄m: et ex ꝓcedit adpct̄m. dr̄ pct̄m ex iḡrantia. ſi v̓o ſcit: aut infirmitate carnis trahit̉: aut ex alia. ſi ex infirmitate. dr̄ pct̄m exinfirmitate licet ſcient̓ fiat. ſi d̓o exn̄te ſcīa exn̄te v̓tutenaturali: ſola ꝑuerſitate peccat: dr̄ pct̄m ex induſtria vel ſtudio. qꝛ vehemēs ē applicatio ad illud ꝑpetrandū nulla alia impellēte vel inclināte. Ad tercium dd̓m malicia eꝗuoce dr̄. aliqn̄ accipit̉ culpaip̄a veniali vel mortali. et dr̄ terciā vl̓ occaſio pct̄i. aliqn̄ v̓o accipit̉ corruptōe poſſibili ip̄ius volūtatis ē in ꝗbuſdā hoībꝰ. occaſionant̉ ex ignorātia vel infirmitate. et ẜm hūc moduꝫ dr̄ pct̄m ex certamalicia. Uel aliter poſſet exponi. vt certa malicia dicat̉ aliꝗs ſcienter ex occaſione excuſabili malū oꝑat̉. tūc malicia dice̓t aliquā diſpoſitōem p̄ambula ip̄ipct̄o in ſpm̄ ſct̄m. Ad qͣrtuꝫ dd̓m. infrmitas accipit̉pl̓ibꝰ modis. vno in potētia cuiuſcūqꝫ potētie anīe.alio in potētia ex ꝑte motiua. tercio in potētiaꝯtrahit̉ ex fragilitate carnis. vltimo dr̄ pct̄m exinfirmitate ita eſt generale. Si v̓o acciꝑet̉ pͥmovel ſcd̓o. poſſet om̄e pct̄m ex īfirmitate. at̄ dr̄ petrus ex infirmitate peccauit ad fragilitatē aīe ē ex ꝑtecarnis refert̉. at̄ dr̄ infirmitas ꝯn̄ ad infirmitatēex timore ex amore. infirmitas eſt ꝯn̄is ad pct̄m:ad timorē male hūiliantē ad amorē male accedentē reducat̉ om̄e ꝯmiſſuꝫ. Ad ꝗntū v̓o dd̓m infirmitasut accipit̉ ī pͣs. accipit̉ penalitate qua caret bonisſpūalibꝰ. ex nouit ſe impotentē ex ſeip̄o. vn̄ ꝓut huiꝰeſt dicit diſpoſitōem ad malū qd̓ eſt pct̄m: ſꝫ diſpoſitionem quandā ad bonū homo non de ſe p̄ſumat. Adſextū dd̓m. aliud ē aliquē ignoranter peccare. et aliudpeccare ex ignorātia. igͦratia em̄ q̄dā pōt comitare om̄epct̄m actuale mortale. dicit̉ eſſe cauſa peccaticuiuſdam. Alio v̓o modo ignorātia antecedit peccatum eſt occaſio ad ip̄m peccatū. et ſi ſciret peccaret.modo accipit̉ ẜm eſt vna differentia peccati. Membrū ſecundū

Ecūdo querit̉ vtrū idē pct̄m ꝯͣtineat̉ ſb̓ diCuerſis drn̄tijs? qd̓ videt̉. ꝯmūis eſt offenſatriū ꝑſonaꝝ. peccat in pr̄em. peccat infiliū et peccat in ſpm̄ ſct̄m. ſꝫ pct̄m ex infirmitate eſt pct̄m in pr̄em: pct̄m ex ignorātia ē pct̄m in filiū: pct̄m v̓o ex induſtria eſt pct̄m in ſpm̄ ſct̄m ſiue ex certa malicia. idē pct̄m ē ex ignorātia et infirmitate certa malicia. Ite pōt aliꝗs ignorare aliꝗd eſſe pct̄m exinfirmitate illud ꝑpetrare. videt̉ illd̓ pct̄m ſit ex infirmitate ignorātia. ſi ſciret fornicatōem pct̄m: faceret. ſi iterū hr̄et poſſe reſiſtēdi temptatōni carnis: peccatū ꝑpetraret. pct̄m illud ex duabꝰ cauſis ꝯcurrētibꝰ venit. idē pct̄m pōt eſſe ex infirmitate ignorātiaq̄rit̉ vtrū ſil̓r idē pctm̄ poſſit eſſe ex ignorantia certamalicia. vel ex infirmitate certa malicia. qd̓ ſi pōt.poteſt queri qͣre. ſi v̓o pōt: idē pct̄m ſub tribꝰ dr̄n̄tijspōt ꝯcide̓. qd̓ etiā videt̉ ex pōt aliqd̓ pct̄m ꝑpetrariex defectu potētie. ſcīe et volūtatis ſic̄ ex oppoſito. potentia em̄ ſcientia volūtas recta ꝯcurrūt ad bene oꝑandū vnū idē pct̄m pōt ſub his tribꝰ drn̄tijs. Contraarguit̉ ſil̓e. eſt ſic ī alijs drn̄tijs pct̄i. em̄ idē peccatū eſt delictū ꝯmiſſuꝫ. neqꝫ ideꝫ pct̄m ſuꝑbia et inudia: ita de alijs. eadē ratōe erit idē pct̄m ex infirmitate et ignorātia et ſtudio. Ad qd̓ dd̓m ꝓprie loquendo illud pct̄m qd̓ eſt ex infirmitate: ē igͦrantia.nec ex induſtria nec ecōuerſo. illud em̄ dr̄ eſſe pct̄m ex infirmitate ad qd̓ principaliter inclinat infirmitas. illudv̓o ex igͦrātia ad qd̓ prīcipaliter īclinat ignorātia. Preterea. aliud eſt ignorare bonū malū ex peccare. aliud ē cogͦſce̓ vtrūqꝫ et ex fragilitate malū p̄elige̓. nihilominꝰ in vnū pōt pͥncipale alteꝝ ꝯcomitās. Et dicē. lꝫ vna ſit offenſa triū ꝑſonaꝝ. tn̄ pct̄m ī pr̄emut appropriatōnem ſumit̉: eſt pctm̄ in filiū ꝓut apꝓpriatōem ſumit̉: vel pct̄m in ſpm̄ ſct̄m. Peccare ī patrē duplicit̓ dr̄. vel peccare ꝯͣ ip̄m inqͣtū deus: vel inqͣtiinſeꝑabilitas ē ꝑſonaꝝ ī vnitate eēntie. ẜm peccatī pr̄em peccat ī filiū et in ſpm̄ ſct̄m. et ecōuerſo. ẜm aūtpeccare ex īfirmitate ē peccare ex defectu potētie ſiue fotitudinis appropͥat̉ pr̄i: peccare ex ignorātia ē peccareex defectu ſcīe. ſcīa aūt appropriat̉ filio: peccare v̓o exta malicia ē ꝓprie ex oppoſitōe gratie appropͥat̉ ſpūiſācto: ẜm hūc modū accipit̉. et eſt pct̄m in pr̄em peccatū ī filiū: nec pct̄m ī ſpm̄ ſct̄m nec ecōuerſo. Ad ſecū v̓o dd̓m. ē ſimile de pct̄o ex īduſtria reſpectu alioꝝ de alijs inter ſe. pct̄m ex induſtria ponit ſcīam etponit animi fortitudinē ī poſſe reſiſtēdi temptatōi ſi velit. ſed ponit odiū ſumme diligēdi vel maxime et amorēmaxīe odiēdi ſic̄ dicit greg. exponēs illud. xv. Ioh̓. et viderūt et oderūt me prēm meū. aliud eſt bona facerealiud eſt bonoꝝ odiſſe doctorē. alibi. ſic̄ nonnūꝙͣ gͣuiꝰeſt pct̄m diligere ꝙͣ ꝑpetrare: ita nequs eſt odiſſe iuſticiāꝙͣ feciſſe. ex quo habet̉. cōincidūt in eandē rem.pct̄m ex induſtria alia duo. Ad obiectū aūt in ꝯtrariū dicēdū ē. lꝫ illi tres defectus pn̄t ꝯcurrē potētie .ſ.ſcīe volūtatis: tn̄ idē pct̄m erit ſb̓ his tribꝰ drn̄tijs.qꝛ ꝗlibet defectus ex ꝑte volūtatis efficit pct̄m ex induſtria. ꝯtingit em̄ et implere poſſe cognoſcere bonuꝫ: tn̄ facere nec amare. et eſt ex ſtudio peccare. ſic̄ dic̄grego. ex ſtudio em̄ peccare eſt bonū nec facere nec amare. ſi vellēt implere bona nec tn̄ poſſent. ea in ſe neligūt ſaltē in alijs amarent. et bona audiendo cognoſcūt viuendo deſpiciunt animaduertendo ꝑſequunt̉. Nembrum terciūErcio queritur de cōparatōe drn̄tiaꝝ inter ſe ẜm magͥtudinē pct̄i. Et videt̉ pcatū ex infirmitate ſit maius ꝙͣ ex igrantispeccatum v̓o ex ſtudio maius ꝙͣ peccatuꝫex infirmitate. Dicit enim gregoriꝰ. grauius ex infirmitate ꝙͣ ignorantia peccatur. multo v̓o grauius ſtudioinfirmitate. Preterea qn̄ cum de liberatione peccati