Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

.clxij.Queſtio

Onſequenter dicendum eſt de filiabꝰ accidie. ẜm greg. aſſignant̉ ſex: ſunt. malicia.rancor. puſillanimitas deſperatio. torporcirca p̄cepta. vagatio mentis circa illicita.primo q̄renda eſt ratio numeri. ſcd̓o dubitabilia acunt circa numeꝝ. Et pͥmo querit̉ numeri ẜm greg.deinde ẜm Yſido. v̓o numeri ẜm greg. hec eſt. cumaccidia ſit auerſio a laborioſo gͣui: ꝯuerſione ad ꝗetem. ex ꝑte ꝯuerſionis ad ꝗetem generat vagatōneꝫ mentis circa illicita: in ꝗbꝰ q̄rit ꝗetem. Un̄ dic̄ greg. triſticianon hn̄s in ſe vn̄ letet̉. foris q̄rit. Ex ꝑte d̓o auerſionis alaborioſo aut ſumit̉ naſcēs ꝯꝑatione ad ip̄m opus qd̓ laborioſum eſt: aut comꝑatōe inferentis aliꝗd gͣue. Si reſpectu inferentis aliꝗd gͣue: aut ē intͣ ī aīo dr̄ malicia:aut exͣ in ſigno dr̄ rancor. Si d̓o reſpectu oꝑis laborioſi aut eſt reſpectu aggrediendi dr̄ puſillanimitas. puſilſanimitas em̄ eſt timor aggrediendi: aut ē reſpectu ꝓficiendi dr̄ torpor: aut reſpectu ꝯſummatōis dr̄ deſꝑatio Scd̓m yſid̓. at̄ aſſigͣnt̉ alie filie triſticie alie accidietriſticiaꝫ at̄ dic̄ inqͣtū recedit a gͣui laborioſo ad qd̓ tenet̉. accidia v̓o inꝙͣtum ſe ꝯuertit ad ꝗetē indebitā. qͣtuorat̉ ſunt naſcentia ex triſticia. rancor puſillanimitas.amaritudo. deſperatio. ſic diſtinguunt̉ vt rācor amaritudo ad gͣue ſiue moleſtū referant̉. puſillanimitas diſpatio ad laborioſum. gͣue at̄ eſt in ſuſtinēdo. laborioſumin oꝑando. amaritudo at̄ eſt animi ī ſe impotētis ſuſtinRancor v̓o ē manifeſtatio in ſigno exteriori. reſpectu v̓olaborioſi ingrediēdo puſillanimitas. in ꝑficiēdo deſperatio. de accidia v̓o oriunt̉. vij. ocioſitas. ſomnolētia. importunitas mētis. inꝗetudo corꝑis. īſtabilitas. v̓boſitas.curioſitas. Cum em̄ accidia ſit volūtas inordinate appetens ꝗetem. aut putat inuenire ꝗetem ceſſatōeꝫ ab oꝑdebito: aut opus. ſi ceſſationē ab oꝑe: duo generat vicia. ocium ceſſat a bonis oꝑbꝰ in vigilādo. ſomnolentiā dormitōꝫ ceſſat cum poſſit ſine impedimēto oꝑariSi v̓o opus. aut opꝰ debitū: aut opus indebitum.ſi opus debitum: non ē niſi qꝛ indebite vult facē̓ vt ceſſare cogat̉ ſic generat̉ importunitas. ſi v̓o opusindebitum: aut eſt actum intrinſecū: aut actū extrīſecum. ſi intrinſecū: dr̄ inꝗetudo mētis non ceſſat cogitare vel deſiderare vana. ſi d̓o extrinſecū. aut ē corpis mutatōꝫ de loco ad locū. dr̄ corꝑis inſtabilitas. autv̓boꝝ effuſionem. dr̄ verboſitas. aut ſolicitudinemxplorandi ea que geruntur apud alios: dicitur curioſitas.Secundo queritur .§. j.de dubitabilibꝰ incidūt circa rōeꝫ nūeri haꝝ filiaꝝ. Etpͥmo de diuerſitate in aſſigͣndo filias ẜm greg. yſi. autem̄ alt̓ eſt ſuꝑfluus. aut alt̓ diminutꝰ. ſi: ncc̄e eſt vt reducat̉ aſſignatio eſt ẜm numeꝝ maiorē ad numeꝝ minorē. Item deſidia eſt pct̄m ꝗs a bono oꝑe deſiſtit. ſimil̓r omiſſio pct̄m eſt qͣs deſerit actuꝫ debitū. ſil̓r negligentia ꝗs deſerit debita circūſtantiā. ſic pigritia pctm̄eſt: ꝗs in bono oꝑando tepeſcit. qͣre non ſunt numerataint̓ filias ſic̄ torpor puſillanimitas. Itē malicia q̄ritnoce̓. noce̓ at̄ intentio ire eſt. eſt eius filia. Itē maligtas eſt neqͣtia eiuſdem rōis videtur eſſe: qͣre non portur filie accidie ſic̄ malicia. Ad pͥmū dd̓m neutereſt ſuꝑfluus nec diminutꝰ. ſꝫ yſi. diſtinguit in mēbris vicioꝝ poſitoꝝ a greg. qd̓ ptꝫ ſic. Nam ſub vagatōe mētis eſt vltima filia ẜm greg. ꝯp̄hēdunt̉ hec vicia. inꝗetudomētis. corꝑis inſtabilitas. v̓boſitas. curioſitas. ſic ptꝫ inp̄aſſigͣtis eoꝝ diffinitōibꝰ. ſb̓ torpore ē penultima filiaẜm greg. ꝯp̄hendunt̉ ociū. ſomnolētia et importunitasex ꝯn̄ti. qd̓ ptꝫ ꝯſiderāti p̄dicta. Amaritudo v̓o ẜm yſid̓.idem ē qd̓ malitia ẜm greg. ſic̄ ptꝫ ex v̓bo yſid̓. in li. deflictu vicioꝝ. dic̄ em̄. ꝑpende qͣnto merore intuēdi ſunttanto amaritudinis felle ꝯͣuerſant̉. Un̄ meror iſte idem ē

qd̓ amaritudo ſiue malicia. alijs malū molimur ꝓpter ilatam gͣuedinem quam amaro animo valde ſuſcepimusIn oībꝰ alijs ꝯueniunt greg. yſid̓. Ad ſcd̓m dd̓m.deſidia. omiſſio. negligentia. pigritia. ſil̓ia ſub torporeꝯp̄hendunt̉. ſꝫ tn̄ diſtinguūt̉. Nām pigritia idē eſt qd̓ torpor. ſunt in ꝑte agētis. ſꝫ pigritie eſt eo pigeat: difficultas gͣuedinem. torpor v̓o reſpicit appetitu ꝗetis. Neceſt ꝯͣrium p̄dictis. vbi dictū eſt torporē ſui ex ꝑte auerſionis a gͣuedine. iſtud veꝝ ē ſi ꝓpter amorē ꝗetis. deſidiad̓o amiſſio. negligētia ex ꝑte actꝰ. ſꝫ deſidia cōe ē ad omiſſionē negētiā: omiſſio v̓o ē deſidia ſiue deſerētia actꝰdebiti nligētia v̓o deſerētia debite circūſtātie. negligentia d̓o idē eſt qd̓ ignauia qd̓ vicium ē ex. in nullooꝑe debitam adhibet diſcretōꝫ ſiue diligentiam. vt .ſ. fiat debitis circūſtantijs. Ad terciū dd̓m. malicia duplicit̓ pt̄ ſumi. vno volūtate inferēdi nocumentumaduerſanti: ſic idē eſt qd̓ odium filia ire. Aliomachinatōe malis inferedi ei quā ſuſpicamꝰ intͣre gͣuedinem ſic ē filia accidie. Ad illud v̓o qd̓ q̄rit̉ de malignitate. dd̓m idem ē qd̓ rancor. malignitas em̄ eſt volūtasnocēdi alij ꝙͣuis potētia deſit. neꝗͣtia v̓o ſub malitia ꝯp̄hendit̉. Eſt em̄ neꝗͣtia malitia ꝗs audet malum qd̓ neꝗt. ſic ptꝫ rn̄ſio ad obiecta. Alembrum quintumOnſeq̄nter dd̓m eſt de filiabꝰ auaricie. Etpͥmo de rōne numeri. ſcd̓o de dubitato nibꝰcirca eandem rōem. Ponit at̄ greg. vij. filiTas auaricie. ſunt ꝓditio. fraus. fallacia.ꝑiuria. inꝗetudo mētis. violētia ꝯͣ miſcd̓iam. obiurgatōnes cordis. Numeri at̄ talis eſt. em̄ auaricia ſit nimiꝰ amor pecunie. aut ē nimiꝰ amor inꝗrendi pecuniamaut retinēdi. ſi acꝗ̄rendi aut deceptōꝫ: aut induſtriam: aut vim. pl̓es modi acꝗrēdi inueniri pn̄t. Si deceptōꝫ aut in v̓bis aut in factis ſi deceptōꝫ in fct̄isauaricia acꝗrēdis inhiat: generat ex ſe duo viciā .ſ. ꝓditionem fraudem. ſꝫ ꝓditio ē domeſticoꝝ. deceptio frausexͣneoꝝ. Uel ꝓditio eſt circa ꝑſonā: fraus circa res ip̄iꝰꝑſone. Si v̓o deceptōem in v̓bis acꝗ̄rat̉ pecunia. iſtudnon eſt niſi per mendacium. mendacium em̄ eſt falſa ſignificatio vocis cum intentione fallendi. aut mendacium fallendi ſimpliciter. ſic generat̉ fallacia. aut medacium iuramēto firmatū ſic eſt periurium. ẜm peierare dicit̉ inuocare deum vel ſanctos teſtes ſue falſitatis. Si v̓o per induſtriam auaricia acꝗrendis inhiat: ganerat mentis inquietudinem: qua ſemper ſolicitat̉ de pecunia acꝗ̄renda. Si v̓o vim: generat moleſtiam. ſexvicia generat auaricia. ex ſeminario libidinis circa pecuniam acquirendam .ſ. ꝓditionem. fraudem. fallaciaꝫ.periurium. inquietudinem mentis. violentiam ex ſeminario libidinis. circa pecuniam retinendaꝫ generat obiurgationem cordis contra miſericordiam. que nonſolūindigentibꝰ non dat danda. immo concitatur aduerſusipſos murmurat. ſic patet numeri.Secundo queriturᵐ. §. j.de dubitabilibus circa rationem numeri harum filiarum. Et primo quare dolus non ponitur filia auaricieſicut fraus. Et ſic dicatur ſint idem ẜm rem. conſtat differunt ẜm rationem vnde ſumitur illa differentia. Similiter cum furtum ſit peccatum quod naſcitur exauaricia. quare non eſt poſitum inter filias. Secundodubitatur de inquietudine mentis. nam ipſam ponit yſidorus filiam accidie. quomodo ergo erit filia auaricie. Ad primum dicendum. dolus idem eſt quod fallacia vnde diſtinguuntur fraus dolus. Fraus enim eſtin opere dolus in ore. ita idem quod fallacia. ſicut ſupra accepimus. Similiter furtum idem quod fraus.recta enim furti diffinitio eſt contrectatio rei aliene