Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtio.clviij.

diligenda vel vt ſunt ad vſum. et ſimilit̓ adhuc apparet ſunt diligenda qꝛ ſic eſt licitū ea hr̄e et hn̄t rōnem bonitatis. dilige̓ ē malū ẜm ſe. Ad rn̄demꝰ ẜm bedam ino. ſuꝑ illud. j. ioh. ij. Utamī mūdo ad ncc̄itatē ad voluptatē noīe mūdi intelligit tꝑalia. qd̓ v̓o dicit̉ nolite dilige̓ md̓m ⁊cͣ. intelligit̉ vt .ſ. in md̓o ponat̉ finis. eſt et̄ dilige̓ ad voluptatē ad ſuꝑfluitatē et caditin ꝓhibitōne. bn̄ ꝯcedimꝰ qd̓ negat̉ qn̄ poſſint tꝑalia ordīate amari: ſꝫ difficili ſūt ſine pctō mortali autveīali qm̄ tꝑalia ſūt occaſio cadēdi ſic vl̓ ſic. qͣntū ē ill̓.quidā em̄ amātes ea edificāt ibi lignū. fenū ſtipulamquidā es. plumbū ſtagnū. Ad id v̓o qd̓ obiectū eſt. j.Ioh̓. ij. dicendū ē. dil ige̓ mūdū pt̄ ꝯſiderari dupl̓r. veldilige̓ mūdanā ꝯuerſatōeꝫ ſic ꝓhibet̉: ſic em̄ de mundoſunt ꝯcupīa carnis ⁊cͣ. Item dilige̓ mūdum pōt aliꝗs. v.ponat ibi finē: ſic ibi ꝓhibet̉. Alio v̓o ꝓhibet̉ lꝫccaſio poſſit ad malū. Per etiā ſoluit̉ qd̓ dīc aug.in tribꝰ aucͣtibꝰ ſequētibꝰ. Rōne huiꝰ querit̉ vtrū aliꝗs poſſit dilige̓ tꝑalia ꝓpter ſe. ſi eſt. dicet̉ diligere mūdū malū ẜm ſe. aūt poſſint ꝓpter ſe diligi videtur. nihil ī eis eſt ꝓpter ſe ſit diligendū: total̓r ſit ad vſuꝫ ẜm vti ē referre ad aliud fruendū eſtfrui at̄ amore inhere alicui rei ꝓpter ſe. Prete̓a ꝓdigpeccat mortal̓r nec tn̄ diligit pecnīaꝫ ꝓpter ſe. eſtcoīs ratio in oībꝰ cupidis. Ad qd̓ dicendū. ꝯtingidilige̓ tꝑalia ꝓpter ſe. et lꝫ in eis ſit aliꝗd qd̓ ẜm veritatem ſit ꝓpter ſe appetendū: nihilominꝰ tn̄ eſtimat̉ hmōieſtimat̉ em̄ ī illis ſufficientia ſit. Ad illud d̓oqd̓ obijcit̉ de ꝓdigo dicendū eſt. lꝫ amet pecuīaꝫpter ſe eſt res tꝑalis. amat tn̄ honorē vel laudē ꝓpter ſe ſil̓r eſt res tꝑalis: et ita vterqꝫ diligit rem tꝑaleꝫ ꝓpterſe: licet aliam et aliam. Membrum terciumErcio querit̉ ꝗd inclinat appetitū noſtruꝫad illicitū amorē tꝑaliū? dico naturamcorruptā duo dico. naturā .ſ. corruptōeꝫ.ſꝫ ꝯſtat natura inclinat appetitum adamore tꝑaliū. qm̄ ẜm naturā primā oīa erāt coīa: ſꝫ vbi ētalis amor non eſt amor ꝓprietatis. natura ꝗa natura: eſt inclinatiuū ad amorē illicitū tꝑaliū. Item ꝗacorrupta. qm̄ ſtatim pꝰ corruptōeꝫ facta ē appropriatio. Item criẜ. Non eſt hec ꝯcupīa naturalis. em̄ ſuntnature oīa ſunt coīa. hoc aūt hoīeꝫ occupauerit p̄ternaturā viue̓ facit. Item lꝫ natura qꝛ corrupta inclinetad hn̄dum ꝓprium: tn̄ nec natura qꝛ natura nec qꝛ corrupta inclinet ad hn̄duꝫ. hn̄s tꝑalia his non vtat̉: ſeduaritia ad inclinat: auaritia ꝓut determinat auaritiā ī retinēdo. Un̄ ſeneca. auaritia ꝗcquid oībꝰ aufert ſibi negat. et oīa cupit in vſuꝫ ſuū ꝯuertere. oīa ſibi facit aliena: ſꝫ hoc videt̉ eſſe ꝯͣ naturā etiaꝫ in qͦlibet ſtatu.qm̄ natura etiā corrupta qꝛ corrupta ē: ꝓpter ſui indigentiā ſupplendā appetit vti tꝑalibꝰ. Item ad auarigregent nccͣe ē eſt alienū caꝑe: ſꝫ illud videt̉ oīno ꝯtͣnaturā hoīs: vt criẜ. ait. raꝑe et auarum eſſe eſt hoīmmanſuetoꝝ ſꝫ crudelitas feraꝝ. magis aūt his deteriores. his em̄ a natura. q. d. illud eſt ꝯͣ naturā hoīm. p̄terea rapit fera ad vſuꝫ ſuū et dictat ei natura hoī.Rn̄ſio. eo om̄e pct̄m dr̄ ꝯtra naturā pͥmitꝰ inſtitutā bn̄ ꝯcedimꝰ ſil̓r eſt de auaritia: ſꝫ loq̄ndo de nat̉acorrupta dicēdū dico nat̉aꝫ corruptaꝫ duo dico. ẜm dic aug .ſ. naturā corruptōꝫ. pt̄ ita nat̉a corrūptio vno motu ꝯpoſito currūt. et ſic vti ꝓprio bn̄ eſt naͣture corrupte. ip̄m em̄ vti ē nature: ſꝫ qd̓ eſt ꝓprie ē corrupte. vel pōt eſſe in iſto motu p̄ualeat alterū vl̓ ipſanatura. et ſic bn̄ dictat naturā vtr ꝓprio: ſꝫ ē ab vſu veletiā corruptō. et ſic ſurgit appetitꝰ non vtendi vtibili (vtita dicā) ſꝫ potiꝰ reſeruādi illud. et ſic ē pct̄m auaritie. etſic intelligit̉ qd̓ dicit Senec. ea que aufert ſibi negat.ſcꝫ ad vſuꝫ et ſibi facit aliena ſupple ab vſu. non eſt tamēintelligenda corruptio ſine natura ſed ſemꝑ eſt natura

corruptione ſubiecta. Ad illud qd̓ dicit Criẜ. bn̄ cōcedimus aliquid pt̄ eſſe natura fere qd̓ tam̄ eſt in hoīeex ſua corruptione. et ꝓprie ex natura ſua. ſic̄tumfuit ẜm dyo. in. q. de ira. natura carnis eſt iraſci. qm̄ad hoc eſt natura eius ordīata. ſed hoc eſt de naturahomīs: cum homo magis ẜm naturā ſuā ſit ordinatꝰ admāſuetudīem. qm̄ eius natura īmediate ẜm naturā determinatā cōſiſtit. Similiter dicimꝰ de raꝑe nat̉a ferarum ad hoc eſt determīata ſeu ordinata: non autē itaeſt de natura rationali. Membruꝫ quartuꝫUarto queritur quare a ſenſu viſu dicat̉eſſe cōcupīa oculoꝝ. Non em̄ videt̉ hocuenire auaricie cecus poſſit peccae̓ pecto auaricie. et ita auaricia ſiue cōcupīaoculoꝝ eſt ſemꝑ ẜm ſenſum viſum. Pretera auaricia pt̄ eſſe appetitus ſcīe. et cōſtat ſcīa ꝓprie loquendo eſt de viſibilibꝰ aut alijs ſenſibilibꝰ ſe aut per accidens. auaricia ẜm ſuam generalitatē ẜm quā eſt pct̄ꝫ. videtur debere denoīarta concupīa alicuius ſenſus. Preterea. aliꝗs videns equū pt̄ delectari. ſolum inprecioſitate eiꝰ ſed etiā in pulcritudīe eiꝰ. ponamus ergo pulcritudo moueat eum ad appetendū. cōſtat reducetur hoc pct̄m ad cōcupīam oculoꝝ. qd̓ videt̉ ibiſit inordinatꝰ appetitus habēdi bonū mutabile ſubiacēſfortune. Sed cōtra illa delectatio videt̉ eſſe delectatiocarnalis. quēadmodū delectatō que ē in viſu pulcre mulieris. et ita eſt ẜm cōcupiſcētiam carnis. Ad qd̓ dicendū ẜm dic aug. ī li. de li. ar. aīa debite cōuertit̉ ſcꝫ ad deū cōuertit̉: ſic ē meritū. aut indebite ſcꝫad creaturā referendo ad increatū. ſed tūc aut cōuertitur ad bonū ꝓpriū interiꝰ: et ſic eſt ſuꝑbia. aut exteriuset ſic fit curioſa. aut ad inferius et ſic fit carnalis. ſiciuxta primū ſumit̉ ſuꝑbia vite. iuxta ſcd̓m cōcupiſcētiaocl̓oꝝ. iuxta terciū ꝯcupīa carnis. qꝛ bona exterioramaxīe app̄hendūt̉ a ſenſu viſu ẜm dic ph̓us. certior eſt et plures nobis dr̄as rerū on̄dit. et reſpectu illoꝝdicit̉ ꝯcupīa illa. dr̄ ꝯcupīa ocl̓oꝝ. Sil̓r valꝫ qd̓obijciebat̉ de ceco. licet color rei poſſit ꝑuenire adviſum huiꝰ ceci: tn̄ cognitio huius viſus pt̄ deuenire adocl̓ꝫ aīe īteriorē. Ad illd̓ q̄rit̉ ſi appetit̉ equꝰ ꝓpt̓ ſuipulcritudīeꝫ ad quā radicē reducat̉. dicimꝰ ẜm aug. ī li.ꝯfeẜ. dicētē ex hac euidentiꝰ diſcernit̉ ꝗd voluptatis ꝗdcurioſitatis agat̉ ꝯſēſꝰ. voluptas pulcra. canora. ſuquia ſapida. leuia ſecura. curioſitas aūt his ꝯtrariaptādi ca. ad ſubeūdā moleſtiā. ſꝫ ad exꝑiēdi noſcēdiqꝫlibidīeꝫ. pꝫ ille appetitꝰ īꝙͣtū mouet̉ a pulcritudīe refert̉ ad ꝯcupīaꝫ carniſ: Si at appet̓ poſſeſſio rei ꝓpt̓ ip̄aꝫrem: reduce̓t̉ tūc ad ꝯcupīaꝫ ocl̓oꝝ. Ad illd̓ et ē qd̓ dīcbe. ī gl. ſuꝑ illd̓. j. ioh̓. ij. Om̄e qd̓ ē ī md̓o ⁊cͣ. dīc ei. ꝯcupiſcētia carnis ē ī oībꝰ ad voluptatē delitias ꝑtinetꝯcupīa ocl̓oꝝ ē oīs curioſitas fit ī magicis artibꝰ. ītēpladis ſpectacul̓. ī ſuꝑfluis acꝗ̄rēdis rebꝰ tꝑalibꝰ ī dinoſcēdis carpēdiſqꝫ vicijs ꝓxīoꝝ. Sꝫ obijciet aliquisqm̄ ſi ſuꝑbia ꝑtīeat ad bonū īteriꝰ et exteriꝰ. videt̉auaricia ſit ip̄iꝰ ſcīe. Sil̓r pt̄ obijci ſuꝑbia pt̄ alicuiꝰ boī exterioris. Ad qd̓ dicīꝰ bonū īteriꝰ qn̄ꝫ īducitrōꝫ boī exterioris ecōuerſo. v̓bi gr̄a. ſcīa ē bonū īteriꝰ.qn̄ꝫ p̄cedit excellētiā qn̄ꝫ ſufficiētia apparētē. tūc induitrōꝫ boī exterioris ſb̓iacētis fortūe ad. prīo ē ſuperbia appetitꝰ īordinatꝰ ſcīe. ſcd̓o auaricia ſil̓r ē inceteris intelligēdum. Nembrum quintumUinto q̄rit̉ an auaricia ſit capitale viciūet vidr̄. dīc ggͦ. ſuꝑ iob. Auaricia aliqn̄ orit̉ elatōꝫ aliqn̄ tīorē. ꝗdā ſūptuū ncc̄ia timēt mētē ad auariciā relaxātſūt alij q potētōres videri appetūt: ad alienarū reruꝫambitū ſidūt̉. ẜmoriri ex alio pct̄o.