Queſtio.clvj.

ſic p̄ter naturam primitus inſtitutam non dicit̉ eſſe iraſci in hoīe. maxime at̄ illud iraſci qd̓ eſt culpabile. ſꝫ ex hͦicit̉ ſit malum culpe alinō ſequit̉ ꝙ omne iraſcqn̄ em̄ eſt maluꝫ pene.ueniat gratia ad meritum¶ Nembrum terciumErcio querit̉ vtꝝ ſit aliqͣ qͣtuor paſſionumvel ꝑturbationum qͣs ponit Aug. ⁊ Tullius. ⁊ on̄dit̉ ꝙ ſic. qm̄ ẜm ph̓m. Nihil ē ingene̓ qd̓ non ſit in aliqͣ eiꝰ ſpē. ſi gͦ ira ē paſſio ſic̄ dic̄ dam. ꝯſtat ꝙ ad aliquaꝫ qͣtuor paſſionū qͣs ponit Aug. in. xiiij. de ci. dei reducit̉. dic̄ em̄ ꝙ hūanoꝝ morum vicioſitas iſtis qͣtuor ꝯtinet̉ ꝑturbatōibꝰ .ſ. gaudio.dolore. mētu. ⁊ ſpe. ſub qͣ gͦ eſt ira: on̄dit̉ ꝙ nō ſit ſub gaudio nec ſub dolore. qꝛ gaudiū ⁊ dolor nō ſunt in ꝯcupiſcibili: ſꝫ ira ē paſſio iraſcibilis ſiue q̄ eſt ī iraſcibili. gͦ n ꝯͣtinet̉ ſub gaudio vel ſub dolore. ¶ Preterea nō videt ꝯtineri ſub mētu vel ſpe. qm̄ ira dr̄ reſpectu iniurie iaꝫ facte vl̓eſtimate. ſꝫ metꝰ ⁊ ſpes reſpiciūt malū vel bonū futuꝝ vl̓qd̓ eſtimat̉ futuꝝ. Ira gͦ eſt r̄ſpectu pn̄tis vel p̄teriti. metus at̄ ⁊ ſpes reſpectu futuri boni vel mali. gͦ nō reducit̉ad aliqua illaꝝ. gͦ aut nō eſt paſſio aūt p̄ter illas paſſiones ſunt alie paſſiones. ¶ Ꝙ at̄ ꝯtineat̉ ſub paſſione q̄ ētriſticia vel dolor ptꝫ. qm̄ aug. diffinit iram ꝑ triſticiā di.ꝙ ira eſt triſticia ex impotētia vlciſcēdi ſe. ¶ Cōtra. iraeſt paſſio ipſius iraſcibilis. ſꝫ triſticia ē in ꝯcupiſcibili: qͦira nō reducit̉ ad paſſionē triſticie vel doloris. ¶ Itē iuxͣhͦ q̄rit̉ dic̄ dam̄. ꝙ hec paſſio ē mixta ex ira ⁊ ꝯcupīa. ⁊ loquit̉ ibi de ira. ſi ſic: gͦ ira ē mixta ex ira ⁊ alio. ſꝫ ſeꝗt̉ ꝗdeſt hͦ dictu. cū nihil tale ex ſe ⁊ alio miſceat̉. ¶ Ad qd̓ dicendum. ꝙ in ꝑturbatōe ire ẜm ꝙ tangit dam. eſt ꝯcupīaalicꝰ rei. cꝰ rei ſi fiat ꝓhibitio ē motꝰ ꝯͣ ꝓhibentem. vn̄ dic̄ꝙ ira eſt audax mentis vindex ꝯcupīe. ⁊ hͦ mō ꝯcupīa p̄cedit q̄ ſub vna ſpē qͣtuor ꝑturbationū ꝯtinet̉. ipſa v̓o ira ēmotꝰ ꝗdam nō in anima ꝓut eſt paſſiua ſꝫ ꝓut ē actiua. īſurgit em̄ ad vindictam ꝓpter iniurie paſſionē p̄cedentē.Alio v̓o mō ꝓut dr̄ triſticia ex eo ꝙ volēti accidit ſub triſticia ꝯtinebit̉ ſiue ſub dolore ꝓut dic̄ aug. cū diſſentimab eo qd̓ volētibꝰ accidit talis volūtas triſticia eſt. Tercio v̓o mō ꝓut dr̄ appetitꝰ pene cadit ſub ꝯcupīa ſiue cupiditate generali. dic̄ em̄ aug. in li. de ci. dei. cū ꝯſentimꝰappetendo ea q̄ volumꝰ cupiditas dr̄. ⁊ hͦ mō dicet̉ ira cupiditas vindicte. ⁊ cadet ſub ꝯcupīa q̄ eſt appetitiue generalis. ¶ Per hͦ pt̄ patere qͣliter rn̄dendum eſt ad pͥmo obiectum. Ira em̄ vnoº eſt actus iraſcibilis. ⁊ nō ꝯtinet̉ ſubtriſticia q̄ eſt ī ꝯcupiſcibili. Alio v̓o mō vel eſt triſticia vl̓hꝫ triſticiam annexā. tercio v̓o mō ſub cupiditate generali ꝯtinet̉. ¶ Ad illud gͦ qd̓ ſcd̓o obijcit̉ ꝙ ira eſt triſticia.dd̓m ꝙ eſt diffinitio data ꝑ cām ꝗ em̄ iraſcit̉ triſtat̉ pͥmoex hͦ ꝙ non pt̄ ſe vlciſci. ¶ Ad tercium v̓o dd̓m. ꝙ licꝫ illapaſſio mixta ſit ex ira ⁊ ꝯcupīa non tn̄ ira miſcet̉ ex ſe ⁊alio. eſt em̄ paſſionem ire accipere pro toto motu qui ē exconcupiſcentia p̄cedente. ⁊ ira ꝓprie dicta ſub ſequente.⁊ hoc modo illa paſſio dicitur eſſe mixta ex concupiſcentia ⁊ ira.M Membrum quartumUarto querit̉ de motiuo hꝰ pct̄i ꝗd ſit illd̓.dr̄ at̄ ꝙ vindicta ē illud qd̓ appetit ira ⁊ qd̓mouet iram. q̄ritur at̄ vtꝝ hoc habeat veritatem. ⁊ on̄dit̉ ꝙ nō. qm̄ volūtas cum ſit q̄dam potentia det̓minat̉ ꝑ ſuum obiectū. ſꝫ vindicta bonum ꝗd eſt: gͦ velle vindictā eſt bonū. non gͦ ex hͦ incurriꝗs pctm̄. gͦ vindicta nō ē motiuū ad pct̄m ire. minor huiptꝫ. qm̄ illud qd̓ deo relinꝗt̉ ſiue attribuit̉ bonū eſt: ſꝫ d̓orelinꝗt̉ vindicta vtꝫ. xij. Ro. mihi vindictam ⁊ ego retribuam dic̄ dn̄s. glo. mihi vindictā reẜuaui mihi vos reẜuate dic̄ dn̄s. ⁊ ita ptꝫ ꝙ vindicta bonum ē. ¶ Item omēillud in qͦ aliꝗs deum imitat̉ bonū ē. qꝛ nihil pt̄ deū imi-

tari in malo cuꝫ nihil ſit mali in ipſo. ⁊ ita imitat̉ deumi hoc ꝙ eſt velle vindictaꝫ: gͦ velle vindictam eſt bonumnec facit iram eſſe pct̄m: gͦ non eſt motiuū ad ip̄aꝫ. minorptꝫ qm̄ dic̄ Aug. in li. ꝯfeſ. ꝙ omnes licꝫ ꝑuerſe imitant̉deum ⁊ dic̄ ꝙ ira imitat̉ deuꝫ qꝛ vult vindictā ⁊ q̄rit. ẜmillud in qͦ imitat̉ deum non pt̄ eſſe niſi bonū. ¶ Item ſancti nō letant̉ niſi de bono. ſꝫ ſancti letant̉ de vindicta. vtꝫin psͣ. Letabit̉ iuſtꝰ cū viderit vindictam. gͦ vindicta bonum eſt. gͦ non ē motiuum ad iram. ¶ Ad oppoſitū Ro.xij. dr̄ ſuꝑ illud. non voſmetipſos defendētes. glo. bonusmagis cupit corrigi inimicū ꝙͣ puniri. ⁊ cum deus punitnō delectat̉ de pena inimici. qꝛ odit eum: ſꝫ de iudicio deiqꝛ deum diligit. hͦ ei placet qꝛ ⁊ deo placꝫ. boni gͦ non eſtvelle penam. gͦ boni non ē velle vindictā. ſꝫ eiꝰ cꝰ eſt odirealium ẜm omne tale ē malum. gͦ velle vindictā eſt malū.gͦ p̄t eſſe motiuum ad iram. ¶ Item dic̄ ibidē glo. ꝓpt̓ exſaturandum odiū deſiderare vindictam ab eoꝝ ꝑfectōelonge ē. ſi gͦ deſiderium vindicte ꝓpt̓ odium exſaturāduꝫlonge eſt a ꝑfectōne ſanctoꝝ: gͦ eſt malū vindicta. gͦ velleip̄am pt̄ eſſe motiuū ad pct̄m ire: cum ira dicat̉ reſpectuvindicte. Sed qꝛ dicunt ꝗdam ꝙ velle vindicari a ſeipſoillud malum ē. velle tn̄ vindicari a deo vel a iudice ad hͦꝯſtituto illud bonū eſt: ⁊ hͦ ꝯfirmat̉ ꝑ glo. p̄dictam ro. xij.q̄ dic̄ attēde ꝙ non p̄cepit ⁊ voluit vindicari a deo qd̓ clamant ſancti cum dicūt. vindica ſangͥnem nr̄m deꝰ nr̄: ſedvt non ſemetipſos vindicātes dent locum ire dei ꝗ dixit.mihi vindictam. ad quē in Apoc̄. ſancti clamabant. vindica ſangͥnem nr̄m. nō gͦ ꝓhibet apl̓s hic non vindicareſeip̄m ⁊ non velle ab alio vindicari ſic̄ a deo vel a iudiceꝯſtituto. illud gͦ non eſt malū ſꝫ bonum. ¶ Preterea illudꝯfirmat̉ ꝑ illud qd̓ dr̄ Leuic̄. xix. non q̄ras vltionem necmemor eris iniurie ciuiū tuoꝝ. vnde ptꝫ ꝙ ſi ſit velle vindicare malum. hoc erit qn̄ aliꝗs vult vindicari a ſeipſo¶ Propter hoc q̄rit̉. vtꝝ velle vindicari a ſeip̄o pct̄m ſitſiue malum. natura licꝫ eſſet lapſa: nō tn̄ deꝑit vis nature. ſꝫ de iure nature lapſe eſt velle vindicari a ſeipſo. ⁊ qd̓eſt de iure nature bonum ē. gͦ velle vindicari a ſeipſo ē bonum. ꝙ at̄ iſtud ſit de iure nature lapſe illud patꝫ. qm̄ deiure nature lapſe ē. ꝙ ſi hō iniuriet̉ alij vult ꝙ ei ſatis faca. vnde de iure nature lapſe ē delinquentem malum puniri. ſꝫ puniri non eſt aliud ꝙͣ vindicari. gͦ de iure naturelapſe eſt vindicare. pt̄ autem eſſe ꝙ ille ſit iudex cui fit iniuria. gͦ pt̄ velle ꝙ inꝙͣtum iudex iudicet ſuam iniuriam.⁊ velit a ſeipſo illam fieri inꝙͣtum iudex. gͦ iſte pt̄ de iurevelle ſei p̄m a ſeipſo vindicari. illud gͦ non eſt malum ſimpliciter. ¶ Item dic̄ Tulliꝰ ꝙ vna ꝑs naturalis iuſticie ēvindicatio. ſꝫ illud qd̓ ē ꝓs iuſticie naturalis pt̄ homo velle fieri a ſe ſine pct̄o. ¶ Ad qd̓ dd̓m. ꝙ motiuum in pct̄oire eſt vindicta. vnde ſic̄ excellētia eſt motiuum ⁊ appetibile in ſuꝑbia: ita vindicta in ira. ¶ Qd̓ gͦ obijcit̉ ꝙ velleꝙ deus vindicet vel iudex ad hͦ ꝯſtitutus. illud eſt bonum⁊ hoc rōne iuſticie. Iuſticia em̄ eſt qd̓ deus vel iudex puniat delinq̄ntem ⁊ vindicet iniuriam alij illatam. vindicta em̄ hꝫ duplicem reſpectum. reſpicit em̄ iuſticiam ẜmquam fit. reſpicit etiam illum cui iniuriatum ē. ẜm gͦvindicta r̄ſpicit iuſticiam: ſic bene licꝫ velle ip̄am. qꝛ hoeſt de amore iuſticie velle ipſam. ⁊ hoc modo velle vindictam eſt velle vel qd̓ deus vindicet vel iudex hn̄s pt̄atema deo ⁊ ſub deo: ⁊ hoc eſt bonum ⁊ hͦ eſt velle ip̄am retorquendo ad deum nec auertendo. vnde ꝗ vult ꝙ iudex vindicet: ip̄e retorquet vindictam ad deum. qꝛ iudex hꝫ hancpt̄atem a deo. ẜm ꝙ hr̄ Roma. xiij. ꝙ omnis pt̄as a dominō deo eſt. hoc autem modo velle vindictam non eſt motiuum ire. immo potius ad iuſticiam ordinat. Si autemloquamur de vindicta ẜm illum reſpectum quem hꝫ adillum cui fit iniuria: ſic velle vindictaꝫ habendo ſolum reſpectum ad hoc: malum eſt ⁊ vicioſum. quia illud velle nretorquet̉ ad deū īmo ad odium faturandum. ⁊ auertit̉ adeo. n̄ em̄ appetit̉ hͦ mō amore iuſticie: ſꝫ ex īproba volūtate ⁊ vicioſa. vn̄ illud velle libidinoſum ē. vult em̄ qui hoc