Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtio.clvj.

Ro. gaudere cum gaudentibꝰ flere cum flentibꝰ. hoc eſtem̄ opus miſcd̓ie. Item in inuidia intelligit̉ triſticia.ne eius in inuidia eſt triſticia: opponit̉ gaudio qd̓ eſtfructus ſpūſſancti. ſic diuerſis opponit̉ inuidia ẜm diuerſas rōnes vt dictum eſt.Nembrum decimumEcimo querit̉ de dr̄a inuidie ad emulatōꝫ:aꝫ vident̉ ⁊ē idem inuidia emulatio. qm̄Criẜ. indr̄nter accipit vnum alio. atface̓t ſi hrēt dr̄am. Itē in psͣ. Noli emulari in malignātibꝰ. emulari ibi ē inuide̓. ſi em̄ vnū ſumit̉ alio in ſacro canone: idem ſunt. Ad oppoſituꝫgal̓. v. manifeſta ſunt oꝑa carnis emulatōes. inuidie ⁊cͣ.ꝯſtat ibi numerat emulatōꝫ ꝯͣ inuidiam. vnū ab aliodiſtinguit: ſunt idem. Et dd̓m duobꝰ mōis accipit̉ inuidia. vno ꝓut pctm̄ capitale dr̄. ꝯtinet in ſeomnes ramos ꝓcedētes ab ip̄a tanꝙͣ a ſtipite. ꝯtinet emulatōꝫ. nec er̄t emulatio ab inuidia: īmo vnū ē alteꝝ. ẜm aūt ſumit̉ vtꝝ qꝫ ꝓprie ẜm ſumit̉ gal̓. v. vbidic̄ emulatōes inuidie. Inuidia em̄ ibi dr̄ in corde emulatio in oꝑe. vn̄ dic̄ glo. emulatōes ſunt qn̄ duo ad idētendūt. ſic dr̄ inuidia in actu interiori: emulatio at̄ inactu vel effectu exteriori. diſtinguunt̉ ab inuicememulatio īuidia. ſic ſumit̉ ibi. ſumēdo tn̄ general̓r inuidiā: ſic accipit̉ in ſcpͥtura ſacra vnū alio ecōuerſo Nembrum vndecimumNdecimo querit̉ vtꝝ inuidia ſit mat̉ oīmpct̄oꝝ. videt̉ ſic. dic̄ Criẜ. in omel̓. lv.Fera venenoſa ē inuidia neꝗtie excuſatōneVuata. oīm mr̄ maloꝝ. Ad oppoſitūThob̓. iiij. Suꝑbiaꝫ in tuo aīo dn̄ari ꝑmittas. ex ip̄acm̄ ſumpſit initiū omnis ꝑditio. omne pct̄m cauſat̉ exſuꝑbia. inuidia cauſat̉ ex ſuꝑbia. non ē inuidia mr̄oīm maloꝝ. Ad qd̓ dd̓m inuidia dr̄ mr̄ oīm maloꝝ non dr̄ ſe ſꝫ occaſional̓r. qꝛ eſt dictu. inuidia eſtmr̄ oīm maloꝝ .i. nocumētoꝝ ꝗbꝰ nocet̉ ꝓximo. ſꝫ cuꝫ dr̄ſuꝑbia initiū omnis mali intelligit̉ ſiue in ſeipſo ſiue īolio. Un̄ ſuꝑbia dyaboli initiū eſt oīs mali ſiue ī dyabolo ſiue in alio. vn̄ inuidia eſt mr̄ oīm maloꝝ .i. nocumentoꝝ in genere .ſ. reſpectu ꝓximi. ſuꝑbia vl̓r reſpectu ſuialterius. Queſtio. clvj. De ira.Onſequenter dicēdum eſt de pct̄o ire. Et circa quaꝫ pluraſunt inꝗrēda. Et pͥmo q̄rit̉ ꝗd ſit ira ẜmrōnem. Scd̓o vtꝝ iraſci ſit malū ẜm ſe.Tercio vtꝝ ſit aliqͣ qͣtuor paſſionū velturbationū qͣs pouit Aug. tulli. Quarto q̄rit̉ de motiuo hꝰ pct̄i. Quinto querit̉ an̄ ſit pct̄m. Sexto an ſit capitale pct̄m. Septimo de ꝯꝑatōe eiꝰ ad inuidiam. Octauoan ſint ibi ille dr̄e mortale veniale. Nono de qͣntitate hꝰpct̄i in ſe in ꝯꝑatōe. Decimo an ſit oīm maloꝝ. Undecimo de eiꝰ oppoſito. Duodecimo de pena huiꝰ pct̄i. Nembrum primumE p̄mo ſic ponit̉ a Caſſiodoro ſuꝑ illd̓ psͣ.Dn̄e ne in furore tuo ⁊cͣ. Una ē diffinitōtalis ē. Ira ē motꝰ animi ꝯcitatꝰ ad penamꝓuocans ad inferēdam. Itē alia diffinitōeꝰ ponit̉ ſuꝑ illud. v. Mat̉. Ego at̄ dico iraſcit̉ fratriſuo talis ē. Ira ē oīs motꝰ malus ad nocendū. Terciaponit̉ a dam̄. Ira ē feruor eiꝰ circa cor ē ſangͥnis ex vaporatōe fellis vel returbatōnem fiens. Qr̄ta eiꝰ diffinitō ponit̉ ab Aug. talis ē. Ira eſt triſticia ex impotētia vlciſcēdi ſe accipit eam ex ph̓o. Querit̉ viꝝ di

ſtinguant̉ iſte diffinitiones. qm̄ hec vltima videt̉ poſſeſtare cum prima ſecunda. qm̄ in p̄ma determinat̉ iramotum. ille motꝰ eſt inſurge ad penā inferēdaꝫ. ad hācſil̓r vid̓r redire ſcd̓a eſt mat̉. v. In pͥma ſcd̓a dr̄ motus ordinatꝰ ad vindictā: ſꝫ in qͣrta eſt aug. dr̄ ꝯͣriuꝫ. qm̄dr̄ ira triſticia ex impotētia vlciſcēdi ſe. vid̓r hec diffinitio poſſe ſtare pͥma. Preterea ſi ira dr̄ motus. autmotꝰ eſt oꝑatio. aut motꝰ ē paſſio. ph̓s em̄ diſtinguitint̓ oꝑatōꝫ paſſionē. Si paſſio. tunc debēt diffiniripaſſionē. Pret̉. iraẜ i ē paſſio ē pena. ira ē pct̄m ē paſſio īmo ad ip̄m ſeꝗt̉ paſſio. ē ira eſt pctm̄ oꝑatio. Sꝫ ꝯͣ dam̄. oꝑatio ē motꝰ ē ẜm naturā. paſſio d̓oeſt motꝰ p̄ter naturā eſt. ſi motꝰ pct̄i dr̄ eſſe p̄ter nat̉aꝫ ira inqͣtū pct̄m dr̄ eſſe ī gene̓ paſſionis in gene̓ oꝑatōis. ira ē motꝰ eſt paſſio eſt oꝑatio. Pretereaquō ſtat illa ip̄a diffinitō quā ponit ph̓s. ira ē appetitus pene. qm̄ hmōi appetitꝰ p̄cedit illam inſurrectōꝫ quaꝫdic̄ pͥma diffinitō. Alio idē dn̄t vel ſunt rōnes eiuſdem. Solō. dd̓m ira duplex eſſe hꝫ .ſ. naturemoris. ẜm hꝫ nature ſic diffinit̉ a dam̄. ira eſt feruor ſangnis ⁊cͣ. ab aug. dic̄. Ira ē triſticia ex impotentia ⁊cͣ. Ira em̄ ſit paſſio ꝯiuncti. cām hꝫ ex ꝑte corꝑis ex ꝑte aīe. ex ꝑte corꝑis tangit̉ in diffinitōe dam̄.eiꝰ ex ꝑte aīe dat̉ in hac diffinitōe aug. ex his hꝫ ira ſuum eſſe. Itē ira hꝫ moris. ſic inꝗrimꝰ de ip̄a. locmur de ira eſt pct̄m. ꝙͣtum ad eſſe diffinit̉ a Caſſio a ph̓o a Ra. Mat̉. v. qm̄ diffinit̉ ab eis ira ꝓut deordinat ab optimo. illud ē ẜm eſſe moͣre vicium eſt velpct̄m. qꝛ rōne paſſionis pure dr̄ pct̄m īmo pena. ſꝫ cuꝫ dic̄ actionē qͣndam quā deordinatiua ē ab optimo fine: eo deordinat hoīem ꝙͣtū ad ꝓxīm et̄ ꝙͣtum ad deūvult em̄ expete̓ a ſe vindictam quā dꝫ niſi deo nullo iudice ꝯſtituto ſub deo expete. Et dd̓m ē diffinitō augu. r̄ſpicit iram ꝓut ē paſſio. pͥma v̓o diffinitō ſcd̓a dāt̉de ira īqͣtū ē actꝰ. Eſt iraſcibile ꝯſiderae̓ vt ē vis paſſiua ex apprehēſione apparētis nociui cui credit reſiſte̓.Et ē iteꝝ vis actiua. pͥmo eſt in ea paſſio ex impotentia vlciſcēdi. ſcd̓o eſt in ea actꝰ ꝓut inſurgit ad vindictam ẜm has duas rōnes diſtingui pn̄t ſuꝑdicte rōes.ex ꝑte eſt paſſiua due diffinitōnes. ex ꝑte actiua aliedue. Et nondum de diffinitōe Rab̓. Mat̉. v. Ira ē omnis motꝰ malus ad nocēdum. dr̄ oīs ibi .i. ꝑfectꝰ. ad notandū illū motū ire eſt in ꝓhibitōe. pt̄ em̄ dici oīs movl̓r. tunc ꝯp̄hendit motū ire cui ꝯſentit̉ motū ire cuiꝯſentit̉. vn̄ tunc ꝯp̄hendit pͥmū motū cui non ꝯſentit̉ dedr̄ ibidē in glo. ſubitꝰ motꝰ cui ꝯſentit̉ paſſio ē. autēꝯſentit̉ paſſio. tūc eſt mors ī domo. ſic intelligit̉ oīsvl̓r vt dicat̉ ſꝑ ira motꝰ eſt in iraſcibili ex libidine ſiueꝯſentiat̉ ip̄i ſiue. Si at̄ intelligit̉ oīs .i. ꝑfectꝰ tūc coartat̉ ad illu motū cadit in ꝯſenſum rōis. Ad ſcd̓m d̓oq̄ſitum dd̓m. oꝑatio paſſio dicunt̉ multiplicit̓. oꝑatio em̄ pt̄ dici actus potentie naturalis. ẜm hoc non dicet̉ pct̄m. vel pt̄ dici actus libidinoſus ip̄ius potentie.ẜm hoc eſt pctm̄. Simil̓r paſſio pt̄ dici dupliciter. vnoẜm cadit in gene̓ qͣlitatis. alio ẜm cadit in genēpaſſionis. ſic eſt pena ſeq̄la pct̄i. ẜm cadit in gene qͣntitatis dic̄ qͣndam diſpoſitionem potentie: que relinquiex apprehenſione motiui. vno eſt ẜm aliam naturāpͥmitus inſtitutam. alio v̓o ẜm naturam corruptam. de hoc exp̄ſſius loquit̉ dam̄. in tractatu de paſſioneoperatione. Membrum ſecundumEcundo querit̉ vtrum iraſci ẜm ſe ſit malum vl̓ pctm̄. Ad quod ſic Ioh̓. Criẜ. IraIſci non eſt pct̄m. ſed in temꝑanee cauſe.ideo ipſe addit ad illud qd̓ dr̄ Mat̉. v. omnis qui ifaſcit̉ fratri ſuo reꝰ erit iudicio verum eſt ſinecauſa. hoc eſt ſi ſine cauſa iraſcitur. ergo iraſci ẜmſe non eſt peccatum. Item dicit Criſoſtomus psͣ. Ira-