Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtio.clv.

eſt grauiſſimū vel maximū pct̄m. Ad qd̓ dicēduꝫduobꝰ modis ē loqui de inuidia. Uno ꝙͣtuꝫ ad gepct̄i. alio ꝙͣtuꝫ ad nocumētuꝫ qd̓ ex ipſa ſequit̉ ī illoin eſt. Primo dicimꝰ ē maximū pct̄m. ſꝫ dicit̉maximū ſcd̓o .ſ. ꝙͣtū ad nocumētū. hoc ē illud ēpct̄m qd̓ maxīe inter alia pct̄a punit ſuū ſubiectū affligit. emulator em̄ anteꝙͣ qui inuidet ſeip̄m punit quieſcit. vnde maxīe vexat affligit hoīem inuidia:ita maximū malū ac nociuū infert ip̄i non dimittensip̄m quieſce. ac ꝙͣtuꝫ ad dicit̉ a ſct̄is eſſe maximū .ſ. ꝙͣtum ad nocumētuꝫ. ꝙͣtuꝫ ad genꝰ pct̄i. ſic intelligant ptꝫ ex dictis eoꝝ qm̄ Criẜ. poſt pͥmā aucͣteꝫ ordīate dicit exponit ſe qͣſi vocat maximū dicēs. emulatorante cui inuidet ſeip̄m punit in ſupplicium mittitnūꝙͣ quieſcit a pct̄o ſꝫ ꝯtinue ē in id qd̓ faciēdo. Itē Criſo. in omel̓. lv. Nihil liuore deteriꝰ vt aliū ꝑdat ſeipſuꝫſimul ꝑdat inuidi oculis loquat̉ triſticia morte viuitꝯtinuā. Item in glo. ambro. gal̓. v. ſequit̉ huic vultus tumax. toruꝰ aſpectus. pallor in facie. in labijs tremor eſt.ſtridor in dentibꝰ. v̓ba rabida effrenata ꝯuitia. manusad violentiā ꝓmpta. etſi gladio interimi pacuo. odiomen furiate mētis eſt armata. ſic ptꝫ ſentētia ſct̄oꝝ dicentiū hoc pct̄m eſſe grauiſſimū. Ad aucͣteꝫ Ambro.dicendū hoc vult deſignare eſt pct̄m qd̓ reſpōdetintimo ip̄ius dyaboli. q. d. infundit qn̄qꝫ dyabolꝰ venenum exteriꝰ qn̄qꝫ intimū. ſicut aranea extrahit filade intimis: ſic dyabolꝰ de ſuo intimo extrahit pct̄m qꝛdyabolꝰ ſuꝑbus effectꝰ fuit: ſuꝑbiēdo inuidꝰ factꝰ fuit.ꝓpterea inuidiā vult homī impͥmere imitatōeꝫ.Queritur poſtea.§. j.circa hoc vtꝝ ſit pct̄m irremediabile. videt̉ ſic. dicitem̄ Criſo. Plaſmat̉ os dyaboli maledictōes ꝯtumelias emulatōeꝫ. qualē habebimꝰ veniā? q. d. nullam poſt ſequit̉. magis aūt .ſ. habebimꝰ qualē ſuſtinebinus pena. linguā qua digni effecti ſumꝰ de carne guſtare dominica: hanc deſpicimꝰ que ſunt dyaboli loquentes. ex hoc ptꝫ hoc pct̄m eſt dignū venia: eſt irremediabile ſic eſt pctm̄ in ſpm̄ ſct̄m. Itē Criſo. dolerenos oꝑtet in his patimur malis. ī his in ꝗbꝰ aliosapprobari videmur. ſic̄ ſupple facit inuidia. ꝓpterea om̄ipͥuat̉ venia pct̄m. irremediabile ita maximū. Itēhiero. facilis ē venia praua dixiſſe de rectis ꝗdā mihi manū oſculabāt̉ ſed ore vippio detrahebāt. loquit̉de pct̄o inuidie. et ſi facilis venia: ip̄a eſt pct̄m ī ſpirituſct̄m ita maximū. Itē Criſo. in omel̓. lv. fera venenoſa ē inuidia neꝗtia excuſatōe pͥuata. ip̄a eſt pct̄mirremediabile. Itē Criſo. xxxvij. omel̓. ioh̓. Adulter.fur. homicida quaſdā habēt occaſiones dice̓: tu v̓o quācauſaꝫ dicis nullā niſi a malitia fientē ſolā. Si nullāhabꝫ occaſionē nullā excuſatōeꝫ ita nullam veniaꝫ. Ad oppoſitū pct̄m illud aliqn̄ naſcit̉ ex ſuꝑbia. aliqn̄ex cupiditate. ex ſuꝑbia em̄ naſcit̉ qꝛ iſte amat excellētiāſuā ſingularit̓. ex inuidet excellētie alteriꝰ. ecce naſcitur ex ſuꝑbia. Itē naſcit̉ ex cupiditate ſicut iſte inuidet illi diuitijs. vidēs bn̄ pōt habe̓ eas ille ſic̄ip̄e vult habe̓ eas .ſ. excellēter ſingularit̓. ecce naſcit̉ex cupiditate ſi radices eiꝰ ſūt remiſſibilia: multomagis ip̄a ē pctm̄ remiſſibile. Ad qd̓ dicēdū. duplex ē inuidia vna ſuꝑne gr̄e. hec ē pct̄m in ſpm̄ ſct̄m etirremiſſibile. remittat̉ vel poſſit remitti: ſedqꝛ hꝫ in ſe motiuū ad remiſſionē ſic̄ dicūt aucͣtes p̄dicte de iſta lōquūt̉. in alijs em̄ pct̄is vbi aliꝗs peccat exinfirmitate vel ignorātia ē aliqd̓ motiuū ad ip̄oꝝ remiſſionē. ē aliqua excuſatō qꝛ tales pn̄t ſe excuſare infirmitatē vel ignorātiā. ſꝫ vbi peccat ex malitia certa: hec aūt inuidia hꝫ excuſatōeꝫ īfirmitatē nec ignorātiā. Sꝫ ē alia inuidia ē ſuꝑne gr̄e ſꝫ ē ꝑſone reſpectu bonoꝝ tꝑaliū. ſic̄ qn̄ aliꝗs inuidet alij ꝓpt̓ bona tꝑalia. pt̄ ꝓcede̓ ex īfirmitate. qn̄ credit bona ꝓpria

minuant̉ vl̓ auferāt̉ ꝓpt̓ bonoꝝ vicini ſui dilatōeꝫ: inuidet illi eſtimās. hec īuidia ī īfirmitate radicat̉. ẜm hꝫ motiuū ad remiſſionē. ẜm ſoluūt̉ obiecta.Adhuc etiaꝫ queri .§. ij.tur de ꝯꝑatōe inuidie hoīs dyaboli ẜm quātitatē. .ſ.illoꝝ ſit maior ſiue maiꝰ pcī̄m. dīc Criſo. ī omel̓. xxxvij.Inuidi feris ſūt deteriores demonibꝰ pares vel illis deteriores. inuidia hoīs deterior ꝙͣ inuidia dyaboli itamaiꝰ pct̄m. Cōtra inuidia dyaboli fuit oīs pct̄i inhoīe. vn̄ etiā fuit inuidie hoīs ecōuerſo: ē maiꝰpctm̄ ꝙͣ inuidia hoīs. Iteꝫ inuidia dyaboli ē inexpiabilis ſiue irremiſſibilis. Un̄ aug. dīc dyabolꝰ reus eſtilla inexpiabilit̓ ſꝫ inuidia hoīs ē expiabilis: deterioreſt inuidia dyaboli ꝙͣ inuidia hoīs. ita maiꝰ peccatū. Ad qd̓ dicēduꝫ. inuidia dyaboli ſimplicit̓ deterioeſt maior. ē qꝛ inuidia dyaboli ē inexpiabilistinua reſpectu hoīs. vn̄ ꝯtinue ip̄e inuidet. ſꝫ inuidia hominis expiabilis ē nec eſt ꝯtinua illa ſimplicit̓ maioreſt iſta. Qd̓ aūt obijcit̉ inuidia hoīs ſit maior ex auctoritate Criſo. Dicēdū Criſo. dīc ratōe cuiuſdā circūſtantie ē circa inuidia hoīs non circa inuidiā dyaboli. inuidet homī vn̄ rei ſue nature inuidet. ſꝫ dyabolus inuidet rei ſue nature. vn̄ demon inuidet demoni: ꝙͣtū ad hāc circūſtantiā loquit̉ Criſo. tn̄ ſimpliciter maior ē inuidia dyaboli ſic̄ dictū ē. Un̄ etiam ipſeCriſo. in illa aucͣte bn̄ tangit quō illoꝝ inuidia ſit maior qͣre nr̄a maior dicēs. illi .ſ. demones ad nos inexabilem inuidiā hn̄t ideo dr̄ maior. his aūt ſūt eiuſgeneris inſidiāt̉ .ſ. demones .i. inuidēt rei ſue nature. id̓o dr̄ mīor. hi at̄ .ſ. hoīes neqꝫ coīone verecūdāt̉ .i. verecūdāt̉ inuide̓ rei ſue. ſic ſe hn̄t vt excedētia exceſſa ī aliꝗbꝰ. illa tn̄ īuidia ē dyaboli ſimpl̓r ē maior.Adhuc etiā queriᵐᵐ. §. iij.tur de ꝯꝑatōe inuidie ad alia pct̄a ſpālit̓ ad pct̄m ſuꝑbie. an ſit idē pct̄m ſuꝑbia. on̄dit̉ ſic. aug. in li.feſſ. Inuidia de excellētia litigat qd̓ te excellētiꝰ? moti inuidie ē excellētia. ſꝫ ad idē ē motiuū ſuꝑbie. idēmotiuū hn̄t ſuꝑbia inuidia. motiuū ſuꝑbie ē excellētia. vn̄ dic ibi aug. ſuꝑbia celſitudinē imitat̉. inuidia deexcellētia litigat. ira vīdicta: ſꝫ qd̓ te dn̄e celſiꝰ qd̓ excellentiꝰ qd̓ te potētiꝰ? vn̄ ꝯcludit ꝑuerſe imitāt̉ te .ſ.deū oēs lōge ſe a te faciūt ⁊cͣ. ſꝫ pct̄a hn̄t idē motiuuꝫſūt eadē. qm̄ pct̄a motiua differūt. idē pct̄m ſūt ſuꝑbia īuidia. Ad qd̓ dicēdū ſūt ideꝫ pct̄m. Adobiectū at̄ dicēdū. alit̓ accipit̉ excellētia ꝓut dr̄ moti ſuꝑbie īuidie qꝛ excellētia ē ſuꝑbie ponit diminuat̉ vl̓ auferat̉ bonū ī alio. ſꝫ excellētia inuidie ponit. ī ſuꝑbia ē amor excellētie .i. celſitudīs. ē magͣtudīs ī potētia vl̓ magnitudīs ī aliqͦ alio bono. ſꝫ ponit auferat̉ vl̓ minuat̉ aliqd̓ in alio. vn̄ ſuꝑbꝰ vult excellēſuꝑ alios: ſꝫ appetit rōne ſuꝑbie aliꝗs amittat aliqd̓. nec auferat̉ vl̓ minuat̉ bonū ſuū: ſꝫ appetit excelle̓ ſeip̄m. ſꝫ excellētia ī inuidia dr̄ ꝯꝑatiue. qꝛ inuidꝰ vult ſuꝑalios excelle̓ eoꝝ excellētiā minui vl̓ auferri. ē qꝛ ſicut dictū ē appetit excelle̓ ſingularit̓. vn̄ ſingularitas adiuncta ē ſue excellētie. rōne illiꝰ appetit bonū ī alio minui vel auferri. ideo dr̄ litigare de excellētia. ita ēidē ꝓpriū motiuū hic ibi. Iuxta q̄rit̉ de qd̓ dicitaug. in li. ꝯfeẜ. ꝑuerſe te imitāt̉ oēs lōge ſe a te faciunt inuidꝰ ꝑuerſe imitat̉ deū ſil̓r ſuꝑbꝰ. quō hic differtꝑuerſa imitatō? Ad qd̓ dicēdū. ſuꝑbꝰ imitat̉ ꝑuerſe deū ī appetitu celſitudīs. appetit ſuꝑbꝰ celſitudinē ſiue magnitudinē. qd̓ te dn̄e celſiꝰ vt dīc aug. Inuidꝰ at̄deū ꝑuerſe imitat̉ ī appetitu ſingularitatis īmutabilitatis. qꝛ vult appetit inuidꝰ ſuū bonū eēt mutabile .i. poſſet minui. nec poſſet ip̄i noceri ſic̄ ſūmo bo pōt noceri. ideo qꝛ eſt ita: inuidet illi a eſtimat ſibi ī ſuo bono poſſe nocere. ſic ptꝫ differētia.