Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtio.clv.

dicunt̉ dolor gaudium: nihilominꝰ tn̄ vna ē inuidieqꝛ vnū illoꝝ ꝯſequit̉ ad alteꝝ. primo em̄ dolet de alienobono. ex hoc ꝯſequēter gaudet de alieno malo. ex hocaūt dolet de alieno bono qꝛ eſtimat illud ſibi nociuū. ſicergo priꝰ poſteriꝰ illi duo motꝰ ad vnā radicē reducūtur. Ad quartū dicendū. caritas opponat̉ inuidie ecōuerſo. attendit̉ oppoſito ratōe oppoſitoꝝ motuum: ratōe oppoſitaꝝ materiaꝝ. caritas em̄ ē amor boni ꝓximi. inuidia v̓o eſt odiū boni in eodē. Ad quintum dicenduꝫ inuidia dicat̉ triſticia de bonis alienis. eſt bonū motiuū in triſticia: niſi inꝙͣtuꝫ bonū illud eſt malū alteri vere vel apparent̉. ẜm hec dicit̉ cauſa triſticie. Ad ſextū dicendū aliter ē de bono malo. quia malū ꝓpter aliqd de bono qd̓ habet. pōt eſſe delectabile. bonū v̓o nihil habet de malo. vnde ſi eſt triſtabile hoc ē occaſionalit̓ vel ẜm alteriꝰ eſtimatōeꝫ. hoc aūtintelligendū ē de quocūqꝫ bono. Eſt quoddā bonūqd̓ pōt coīcari a pluribꝰ ſine diminutōe. tale bonū inꝙͣtuꝫ hmōi ē ꝓprie materia inuidie ſic̄ ē de bono bt̄itudinis. eſt aliud bonuꝫ qd̓ ſimul pōt ꝑticipari. velſi ꝑticipat̉: videt̉ diminutōe ꝑticipari. circa tale dicitur inuidia eſſe. Unde greg. ſuꝑ illud. v. iob. ꝑuulū occidit inuidia. glo. nullus hac peſte morit̉. niſi qui terrena appetit que tota ꝓueniūt pluribꝰ. Unde ſi qua deſideramus: illi inuidemus qui ea penitus accipit veltem habendo nobis quātitatem reſtringit. Mlēbruꝫ ſecunduꝫEcūdo q̄rit̉ vtꝝ inuidia ſit pct̄m vel.aūt ſit videt̉: qm̄ quilibꝫ tenet̉ dilige̓ ꝓxi ſuū ſicut ſeip̄m ſꝫ bonū eſt obiectū ip̄iꝰmoris: tenet̉ quilibꝫ ex p̄cepto diligerebonū ꝓximi ſui ſic̄ bonū ſuū. ſi inuidia facit ꝯtrariuꝫqm̄ odit bonū ꝓximi ſui. ꝯtra p̄ceptū euāgelicū. ereſt pct̄m. Itē caritas ē forma v̓tutū. vnde nulla vireſt formata ſine caritate. illud qd̓ directe caritati opponitur maxime debꝫ dici viciū. ſꝫ inuidia directe caritatiopponit̉ ſic̄ inferiꝰ videbit̉. ſic̄ etiā habet̉ .j. Corin. xiij.Laritas emulat̉. glo. i. inuidet. qꝛ alienatriſtet felicitas. ſi inuidū aliena ꝯtriſtat felicitas: relīquit̉ directe ē oppoſita caritati ē forma ꝑfectō virtutū. ip̄a eſt pct̄m. Ad oppoſitū dīc aug. inuidia ēodiū felicitatis aliene. Ioh̓. damaſ. dīc. inuidia eſt triſticia de alienis bonis. ſꝫ oīs dolor vel triſticia ē pena inꝙͣtuꝫ hmōi. nulla aūt pena inqͣtuꝫ hmōi ē pct̄m. inuidia ē pct̄m. ꝓbatō mīoris. dīc aug. in li. de li. ar. penaeſt affecto inuolūtaria. pct̄m aūt ē affectio voluntaria.inuidia ē pct̄m. Pret̓ea Sene. loquens de inuidiadīc. Neqtia ip̄a ſui pena ē. quāta em̄ ſūt gaudia feliciū.tāti ſūt gemitꝰ inuidoꝝ. ſꝫ pena inꝙͣtuꝫ hmōi inuolūtarum qd̓ eſt: ſic̄ dictū eſt. ſic̄ aūt dic aug. in li. de vera reli.Peccatū ita ē volūtariū. ſi ſit volūtariū: eſt peccatū. ptꝫ inuidia eſt pct̄m. Itē ſic̄ vult ph̓us inmorali ph̓ia. Paſſionibꝰ laudamur neqꝫ vituꝑamurpaſſiones ſunt laudabiles neqꝫ vituꝑabiles. ſꝫ qd̓eſt laudabile neqꝫ vituꝑabile facit viciū nec virtutemergo paſſiones ſūt vicia neqꝫ v̓tutes. ſi dolor triſticia ſūt paſſiōes inuidia ē triſticia. inuidia ē pct̄mqm̄ ē paſſio. qm̄ volumꝰ nolumꝰ triſtamur: ſꝫ nullū tale ēpct̄m. Itē om̄e pct̄m ponit ꝯuerſionē ad aliqd̓ bonuꝫmutabile in delectat̉: tn̄ differēter ī mortali ī veniali. ſꝫ inuidia ponit ꝯuerſionē ad bonū ꝯmutabile. immo potiꝰ dīc auerſionē ab ip̄o dolorē. qꝛ dolet de alieno bono auertit̉ ab ip̄o ꝯuertit̉. inuidia hꝫ rationē pct̄i. Itē poſito ꝯuertēt̉ ad illud: tn̄ delectatur in illo īmo triſtat̉ inuidia. nullo ē pct̄m. Preterea ad ꝯfirmādū facit aucͣtas aug. dīc. om̄e peccatū ē ex libidīe. libido aūt ē amor improbꝰ. amor autēimprobꝰ dic delectatōeꝫ inordinatā ī bono aliquo mutabili. ergo ī om̄i pct̄o eſt aliqͣ delectatō in bono mutabili

hoc aūt ē īmo triſticigo ē pct̄m. Ad qd̓ dicē. inuidia ē pct̄m.otādū ad euidētiā pͥmenis in ꝯtrariū. duo ſū vn̄ ē pct̄m. illud vn̄ ē pena. habꝫī culpabꝰerri. em̄ ē malūſcꝫ velle bonū alteriꝰ diminuiculpabile. iſte actꝰ ē volūtariꝰ. vn̄nes iſtū det̓minat̉eſſe pct̄m. Itē p̄ter hūc actū habeādānalitatē vepaſſionē coherēteꝫ incupiſcibili.ꝗbuſdā pct̄is actu pct̄i eſt pena pct̄i. vel paſſio maīfeſta. ī ꝗbuſdā. ſic̄ in ſuꝑbia actu pct̄i culpabili ē paſſio vel pena pct̄i manifeſta. Un̄ ſuꝑbia diffinit̉ diffinit̉ perpaſſionē.a aūt ip̄o actu ē paſſio vel pena perquā diffinit̉. qꝛ ip̄m magis maīfeſtat̉ ab alijs generibꝰ pct̄oꝝ in ꝗbꝰ ſūt paſſiōes. vn̄ Sene. dīc de inuidia. nequitia ſuip̄iꝰ pena ē. ad notandū penā paſſionē inuidie. hec paſſio determīat̉ dolorē vel triſticiāin cōcupiſcibili. cuꝫ in illa triſticia adhuc inuenit̉ vtrūqꝫ. inuenit̉ em̄ ibi actꝰ culpabilis pena. aliter em̄ triſtari de bono alteriꝰ eſſet pct̄m. ſic̄ patiētia habꝫ vn̄ patitur habꝫ vn̄ agit ſuſtinet paſſionē. in ratōe iſtiꝰ determinat̉ virtꝰ volūtaria. ratōe pͥmi paſſio vel penainuolūtaria. Ad ſcd̓aꝫ ratōeꝫ ptꝫ rn̄ſio ex dictis. qꝛeſt inꝙͣtuꝫ pena ē vel paſſio: ſꝫ ratōe actꝰ culpabilis queꝫcōcomitat̉ illa paſſio vel pena. Ad terciū dicēduꝫ.inuidia habet auerſionē ab incōmutabili bono cōueſionē ad cōmutabile bonū. que ꝯuerſio libidinoſa ē: eximproba volūtate. dicit̉ pct̄m hoc ē pͥmo ſe ratōeꝯuerſionis ad mutabile bonū in delectat̉ vel qd̓ appetit inordinate. Et qd̓ obijcit̉ inuidꝰ auertit̉ a bonomutabili: dicēduꝫ eſt. verū eſt inuidꝰ auertit̉ a ꝯmutabili bono qd̓ eſt alienū bonū. hoc odiū vel doloreꝫqꝛ odit bonū ꝓximi dolet de ip̄o: ſꝫ ꝯuertit̉ ad bonūmutabile qd̓ ē ſuū bonū. bonū ꝓpriū excellēs ſingularit̓vnde ſub his ꝯditionibꝰ ꝯuertit̉ ad cōmutabile bonumꝓpriū. Inuidꝰ em̄ ſuū bonū amat ſingularit̓ excellēterreſpectu alteriꝰ. Un̄ aug. in li. cōfeſſ. Inuidia de excellētia litigat qd̓ te excellētiꝰ. Itē appetit ſingularitatē hoceſt ei pena. vellet em̄ habe̓ bonū ſingularit̓ vt ab aliocoīcaret̉. ideo dīc Seneca. vtinā haberēt inuidi oculos ex om̄i ꝑte: vt ſic magis cruciarēt̉ ſiue torquerēt̉. videndo ſupple bona in alijs. hoc dicit quia amat bonuꝫſingulariter nolens ip̄m coīcare alijs. ideo circa taliabona que coīcantiam ſui poſſunt diminui vel auferri.ẜm eſtimationē eiꝰ ē inuidia ſic patet alteꝝ eſt ꝯmutabile bonū a quo auertit̉: alteꝝ ad qd̓ ꝯuertit̉ appetitū deſideriū. hoc facit ip̄am eſſe peccatum. Mēbruꝫ terciuꝫErcio q̄rit̉ vtrū inuidia ſit pct̄m mortalevel veniale. ad qd̓ ſic. Peccatū inuidie cadit in ꝓhibitione in ſcriptura. vlti. Gal̓.Non efficiamur inanis glorie cupidi inuicem ꝓuocātes inuicē inuidētes. ſed tale ē pct̄m mortale inuidia eſt pct̄m mortale. Itē aug. in li. de vera reli.quis dubitet immane viciū eſſe inuidiā. qua neceſſe ē vttorqueat̉ ſubijciatur qui vult in rebꝰ tꝑalibꝰ vincimeliꝰ eſt vt nos vincat: ꝙͣ inuidia vel quodlibꝫ alid̓viciū. ſi inuidia vincit hoīeꝫ: veniale pctm̄ vincit.ergo vl̓r eſt mortale pct̄m. Item aug. amaſti bene agētem. vix iſti bono odore. inuidiſti bene agēti mortuus esbono odore. peccatū ergo inuidie reddit hoīeꝫ mortuū: hoc morte culpe. ergo eſt peccatū mortale. Itē bern̄.Quiſꝗs es qui inuides ſaluti aliene. ꝑcito vl̓ tue an neſcis inuidia dyaboli mors intrauit in orbē terraꝝ. attende itaqꝫ tibi ſi vbi inuidia ibi mors: ꝓfecto potesſimul inuidere viue̓. peccatū ergo inuidie inducit mortem. ergo eſt peccatū mortale. Item Criẜ. verſutū liuor verſutum ꝑiculoſum inuidentibꝰ inuidiam patientibꝰ pͥmos eos ledit corrūpit. ſic̄ venenuꝫ aliqd̓mortiferū infidens eoꝝ aīabꝰ. ſed om̄e qd̓ ſic agit in aīa