Queſtio.cliiij.

boli duplicē habuit ꝯꝑatōeꝫ. vnā ẜm quā iniuriabaturdeo. ⁊ ex illa ꝑte dicebat̉ maximū pct̄m. ex alia ꝑte qͣ voluit p̄eſſe angelis ī debito mō: ⁊ ex illa ꝑte aſſil̓at̉ quartaſpēs in hoīe que eſt p̄ſumptio ſingularis pct̄o dyaboli.vnde nō ex hoc ſequit̉ ꝙ quarta ſpēs ſuꝑbie ſit maiꝰ peccatum alijs ſpeciebꝰ. nō em̄ appropinquat ex illa ꝑte peccato dyaboli ex qua ꝑte dicit̉ maximuꝫ. ¶ Ad illud qd̓obijcit̉ de iactātia que ē in tercia ſpecie. dicēduꝫ ē ꝙ duoſunt ī illo pct̄o .ſ. motiuū ad pct̄m ⁊ iniuria dei. licꝫ ergoplus habeat de motiuo ⁊ ita plus excuſatōis qui extollitur de bono qd̓ habet: ꝙͣ qui extollit̉ de bono qd̓ nō hꝫ. ⁊ita ꝙ hoc ſit minꝰ pct̄m: tn̄ ex ꝑte iniurie priꝰ iniuriaturdeo qui ſe negat bonuꝫ habe̓ a deo qd̓ hꝫ ab ip̄o ꝙͣ ille ꝙiactat ſe habe̓ aliqd̓ bonū qd̓ nō hꝫ ⁊ ideo in prima ſpecie ſuꝑbie maius eſt peccatum ꝙͣ in tercia.¶ Articulus quartusUarto querit̉ de ꝯꝑatōe diuiſionū aliaꝝ ẜmAnſel̓. ⁊ Bern̄. reſpectu illiꝰ diuiſionis quāonit greg. Et primo de illa quā ponit anſel̓.Diuidit aūt Anſel̓. exaltatōeꝫ quā ponit loco ſuꝑbie ſicExaltatō quedā eſt ī opinionē. quedā ī volūtate. quedāin ſermōe. quedā in oꝑatōe querat̉ gͦ de his primo in ſedeinde in ꝯꝑatōe pōt gͦ queri penes quā illaꝝ exaltationum maiꝰ pct̄m attēdit̉. Ad qd̓ ſic dicit Anſel̓. ꝙ exaltatio que ē in oꝑe eſt mala. exaltatō que ē in opinione peſſima. gͦ ẜm ip̄m maiꝰ peccatū eſt ꝙͣtum ad exaltationē inopinione ꝙͣ ꝙͣtuꝫ ad exaltatōeꝫ in oꝑe. ¶ Centra ſuꝑ illud Iob. iij. quare nō ī vulua mortuꝰ ſuꝫ. greg. quatuormodis fit pct̄m in corde. ⁊ quatuor modis ꝯſummat̉ inoꝑe. In corde fit ſuggeſtio. inde delectatio: poſt ꝯſenſusinde defenſio. In oꝑe v̓o priꝰ latēs culpa agit̉. poſt antehoīem ſine pudore appetit. deinde in ꝯſuetudine duciturpoſt falſa ſpe vel deſperatōe nutrit̉. Cuꝫ gͦ ꝯſūmatō pct̄iſit in oꝑe: maiꝰ eſt pct̄m ꝑpetratuꝫ in oꝑe ꝙͣ in opinioneſiue cogitatōne. exaltatio gͦ maiꝰ in oꝑe ꝙͣ in opinione: gͦpeccatū maiꝰ pct̄o. ¶ Item pct̄m in oꝑe ponit pct̄m ī voluntate ⁊ opinione ante ſe. gͦ maius eſt pct̄m exaltatō ine ꝙͣ exaltatō in opinione. ¶ Itē ex illa ꝑte determinair virtꝰ ⁊ viciū tm̄. ex qua ꝑte determīat̉ tm̄ bonum velmalū. ſed hoc ē ex ꝑte affectꝰ nō ex ꝑte intellectꝰ. opinioaūt eſt ex ꝑte intellectꝰ. gͦ ex ꝑte ipſius nō determinabit̉maiꝰ peccatū ꝙͣ ex ꝑte oꝑis. nō ergo maiꝰ peccatū eſt exaltatio in opinione ꝙͣ exaltatō in oꝑe: ¶ Deinde queritur de comꝑatōe diuiſionis ẜm Anſel̓. ad illā que ē ẜmreg. penes quid vtraqꝫ diuiſio accipiat̉. ⁊ qualiter vnale habeat ad aliā: cum vtraqꝫ ſufficiēs videat̉. ¶ Ad qd̓dicendū ꝙ exaltatō in opinione ē maiꝰ pct̄m ẜm acceptōnem Anſel̓. ꝙͣ exaltatō in oꝑe. Exaltato em̄ in opinioneeſt qn̄ aliquis opinat̉ vl̓ eſtimat ſe eſſe dignū aliquo magno honore. ⁊ in hac eſtimatōe ſic delectat̉. Exaltatō v̓oin volūtate ē. qn̄ aliꝗs nō eſtimat ſe eē dignū aliquo honore: vult tn̄ illū habe̓. tn̄ nō ꝓcurat oꝑe vel ẜmōe: ⁊ itadelectat̉ in volūtate. Ex altato v̓o in ẜmōe ē qn̄ aliꝗs nōeſtimat ſe eſſe dignū aliqͦ honore nec vult ip̄m habe. neclaborat oꝑe ad obtinēdū: nihilominꝰ magnificat ſe ī ſermone. Exaltatō v̓o in oꝑe qn̄ nō eſtimat ſe eē dignū. necvult ip̄m nec magͥficat ſe ẜmōe tn̄ facit aliqͣ oꝑa ex ꝗbusmagnꝰ habeat̉. hec gͦ vltima exaltatō ẜm anſel̓. minimaeſt ī gene̓ huiꝰ pct̄i. Exaltatō v̓o que ē in opīone peſſimaRatō aūt ē: qꝛ plꝰ hꝫ de vano ī qͦ delectat̉. ¶ Ad obiectaaūt rn̄dendū. ꝙ illd̓ qd̓ dicit greg. Peccatū in oꝑe ē maius ꝙͣ pct̄m̄ in cogitatōe ſiue in corde. hoc ē qꝛ ponit an̄ſe pct̄a illa que dicūt̉ pct̄a cordis. ẜm gradꝰ em̄ aſſignāt̉pcta enumerata a greg. ſicut ſupra pōt videri. ¶ Ad illd̓vo qd̓ obijcit̉ ꝙ penes opinionē nō debeat attēdi peccatum. qꝛ neqꝫ bonū neqꝫ malū attendit̉ ẜm illā. dicenduꝫeſt ꝙ penes opinionē nō attendit̉ peccatū niſi materiali

ter: formaliter v̓o in volūtate. qn̄ eī aliquis eſtimat ſe dinum honore. ex hac eſtimatōe ꝯſequit̉ ſuꝑbia in affectunde materia ſiue occaſio ſuꝑbiendi ſumit̉ ex intellectu.complementū v̓o ex ꝑte volūtatis. ¶ Ad alid̓ dd̓m. ꝙ dr̄eiſte ꝗbꝰ diuidit Anẜ. ſuꝑbiam ſunt materiales dr̄e. Aliaem̄ eſt materia ſuꝑbiendi ex ꝑte opinionis. alia ex ꝑte volūtatis. alia ex ꝑte ẜmonis. Dr̄e at ſupͣdicte qͣs ponit gſunt formales dr̄e ipſiꝰ ſuꝑbie non materiales. ⁊ hͦ qꝛterminant̉ ẜm dr̄ntes appetitꝰ excellētie. Et licꝫ vtͣqꝫ diuiſio ſit ſufficiens: nulla tn̄ ſpēs in vna diuiſionē coeqͣt̉ſpēi in alia: ſꝫ ſunt excedētes ⁊ exceſſe. Diuiſio at̄ gregoplus attēdit̉ ẜm dr̄as reꝝ. diuiſio at̄ Anẜ. ẜm dr̄as nr̄orum actuum ꝯꝑatione ad res. actꝰ em̄ nr̄ aut eſt interioraut eſt exterior. Interior aūt ē ex ꝑte cognitiue aut ex ꝑte affectiue. Exterior v̓o aut ex ꝑte ẜmonis aut oꝑis: ſiueex ꝑte oſtēſiue ſiue oꝑatiue: ꝓpter qd̓ qͣtuor erūt dr̄e ſimplices ip̄iꝰ exaltatōis. plures v̓o p̄n̄t eſſe compoſite. Dic̄em̄ ꝙ ſex ſunt duplicia: qͣtuor v̓o triplicia. vnum v̓o qͣdruplex ⁊ ita in vniuerſo erunt ꝗndecim genera exaltatōis.¶ Deinde dd̓m eſt de ſpēbꝰ ſuꝑbie qͣs ponit Bern̄. in ſe.⁊ in comꝑatione ad illas qͣs ponit greg. Ponunt̉ at due.ſ. ſuꝑbia ceca ⁊ ſuꝑbia vana. ⁊ dic̄ ꝙ ſuꝑbia ceca pt̄ diciꝯtumatia. ſuꝑbia v̓o vana vanitas. ꝯp̓o cecam ſuꝑbiamdic̄ eſſe ſpēm humanitatis: qͣ ꝗs pt̄ ſentire humil̓r de ſe. ꝯͣvanam v̓o ſpēs humilitatis: qͣ non ꝯſentit homo alit̓ ſentientibꝰ. Poteſt gͦ queri penes ꝗd accipiant̉ he due ſpēs⁊ videt̉ ꝙ penes hͦ accipiant̉ ꝙ vna ſit in rōne: altera ī voluntate. Dic̄ em̄ Bern̄. ex vna fallit̉ oculus rōnis. ex altera male afficit̉ appetitus voluntatis. vident̉ gͦ ẜm hasvires accipi iſte dre. hoc etiam ex ip̄is nomībꝰ videt̉ colligi. cecitas em̄ ad rōem videt̉ ꝑtinere. vanitas v̓o ad delectationem q̄ eſt vanitas. ¶ Sed obijcit̉ in ꝯͣrium: ẜm hͦnō eſſet vtͣqꝫ ſuꝑbia in affectu: ⁊ ita non eſſet peccatū. cūomne pct̄m ſit in voluntate. ¶ Preterea nō eſſent ſpēs ſuperbie. ſpēs em̄ ponit eſſentiam generis. ſuperbiā autemeſt appetitus ꝓprie excellentie ſic̄ ab eodem diffinit̉: gͦ appetitus vtriqꝫ ꝯuenit. ⁊ appetitus eſt in voluntate. gͦ vtraqꝫeſt in voluntate. non gͦ vna tm̄ in rōne. ¶ Ad quod dicedum ꝙ licet vna dicat̉ rōnis altera voluntatis ꝑ quandam appropriationem: nihilominus tn̄ vtraqꝫ ẜm ꝙ eſtpct̄m: eſt in voluntate. ſicut em̄ dic̄ vna eſt qua in ſe nonin domino gloriat̉. altera eſt quā ſuis magis ꝙͣ dei laudibus delectat̉: ⁊ ita vtraqꝫ reſpicit voluntatem: ſed vna illarum dicitur ceca. ⁊ dicitur eſſe rōnis ꝓpter hoc ꝙ nonrecta eſtimatio antecedit prauam delectationem. eſtimatenim vel eſſe bonum quod nō eſt. vel eſſe a ſe qd̓ eſt. in qͦrum vtrunqꝫ eſt peruerſe rationis iudicium. per hoc ergo patere poteſt ꝙ ꝓut ſunt plures ſuperbie: non diſtinguuntur in hoc ꝙ vna eſt rōnis altera voluntatis. ſed inhoc ꝙ vna ſic praue delectat̉: altera v̓o alio modo. ¶ Deinde queritur qualiter ſe habeat hec diuiſio Bern̄. ad illam que eſt Greg. cum em̄ he ſunt due ſpecies ⁊ ibi qͣtuor. videt̉ ꝙ reduci debeant ille quatuor ad iſtas duas.¶ Preterea omnis ſpēs ſuperbie aſſignata a Grego. veleſt in qua quis delectatur magis in ſe ꝙͣ in deo de eo qd̓ ēvel de eo qd̓ non eſt. ergo quatuor ſpēs aſſignate a Greg.ſub vna ſpē huius diuiſionis continentur. Similiterpoteſt dici de illa ſpecie. qua quis exiſtimat bonum eſſequod nō eſt: vel a ſe eſſe quod eſt. in ſe non in domino gloriatur. hoc em̄ ſimiliter continet ſpēs aſſignatas a greg.Sed hoc quomodo poteſt eſſe. cum ſint diuerſe ſpēs quarum neutra eſt ſub altera. ¶ Ad quod dicēdum. ꝙ penesaliud ⁊ aliud ſumuntur ſpecies in hac diuiſione ⁊ in illa. In hac diuiſione attenditur differentia ſpecierum penes hoc. ꝙ vna eſt in qua homo delectatur in ſeipſo nonin deo. altera v̓o in hoc ꝙ magis delectat̉ in ſe ꝙͣ in deo.diuiſio v̓o Gregorij attenditur ẜm differentias cauſaꝝdelectationum. cauſa enim delectationis vel eſt in eo qd̓eſt: vel in eo quod non eſt. In eo v̓o qd̓ eſt: aut abſolute