hēat. ¶ Ad illd̓ quod obijcit̉ de tercia ſpē dd̓m. ꝙ ibi eſtpct̄m ſuꝑbie cū hō extollit̉ attribuēdo ſibi qd̓ nō hꝫ. et lꝫtalis nō hēat bonū nec apparēs bonū alijs qd̓ ip̄m moueat. hꝫ tn̄ apparēs bonuꝫ ſibi qd̓ ip̄m moueat ſibi ad hͦ vtextollat̉. vn̄ hꝫ bonū apparēs ī ſua opiniōe lꝫ nō apd̓ alios. ¶ Sꝫꝯnat̉ ꝙ nō appareat alij nec et̄ heat ī opinioēſua appares ſibi bonū. hꝫ tn̄ adhuc motiuū ad pct̄m̄. vn̄ad hͦ talis oſtētat ſe ẜmōe ⁊ dīc adhuc ſe hr̄e illd̓ qd̓ n̄ hꝫnec et̄ credit hr̄e. ⁊ ſic̄ dic anſel. h̓ adhuc ē motiuū .ſ. illd̓qd̓ ip̄e intēdit alijs impͥme̓. vn̄ lꝫ n̄ ſe talē exiſtīet qͣlē ſe eēult tn̄ a parere talis et hͦ mouet ip̄m.¶ Articulus ſecundusEcūdo querit̉ vtrū debeant poni plures ſpēsſuꝑbie ꝙ iſte qͣtuor. Nos videmꝰ ꝙ vna ſpēsſuꝑbie determīat̉ penes bonū qd̓ hō nō hꝫ .ſ.tercia ſpēs ſuꝑbie alie aūt tres determīant̉ penes bonū.ſic̄ ſunt. gͦ plures ſpēs ẜm poſitionē boni ita debent eſſeplures ẜm defectū boni vel quare non. ¶ Iteꝫ ꝯtingit eēſpēm ſuꝑbie in ꝯꝑatione ad malū qd̓ hō defendit. ſic cuꝫhō excuſat ſe de pct̄o ſuo hoc eſt pctm̄ ſuꝑbie: et malumdiuidit̉ ꝯtra bonū. gͦ hec ſpēs ſuꝑbie diuidet̉ ꝯtra illas q̄ſunt ex ꝑte boni. et ip̄a nō eſt aliqͣ illaꝝ qͣtuor. gͦ ſunt ꝗnſꝫ ſpēs. Ꝙ aūt hmōi excuſatio pct̄i ſit ſuꝑbia pꝫ ꝑ aug.n. xiij. de ci. dei. c. xiiij. vbi dīc. eſt peior damnatiorqꝫ ſuperbia qͣ etiā in pct̄is manifeſtis ſuffugiū excuſatōis exquirit̉. ſicut illi pͥmi hoīes quoꝝ et illa dixit. ſerpens ſeduxit me ⁊ māducaui. et ille dixit mulier quā dediſti mihi hec mihi dedit de ligno et comedi: vult gͦ dicere. ꝙ excuſando ſe de pct̄o et referendo in deū: peccabāt pctō ſuperbie. dicere aūt ꝙ deus ſit cā mali: nihil aliud eſt dicere ꝙͣ ꝙ deꝰ nō ē cā boni vl̓ pͥncipalis cauſa boni. vn̄ videt̉hec ſpēs differre ab alijs. ¶ Item. j. ioh̓. ij. Om̄e qd̓ eſt īmūdo aut eſt ꝯcupīa carnis aut ꝯcupīa oculoꝝ aut ſuꝑbia vite. poſſum gͦ dice̓ de vnoquoqꝫ pct̄o. ꝙ eſt vel concupiſcentia carnis vel ⁊cͣ. ſꝫ poſſuꝫ hͦ dicere de multis alijspct̄is ab his qͣtuor q̄ aſſignat greg. gͦ nō tm̄ hꝫ ſuperbiahas ſpēs. ¶ Item filia ꝯuenit in natura cū matre: gͦ filieſuꝑbie ꝯueniūt in natura cū ſuꝑbia. gͦ plures ſunt eiꝰ ſpecies ꝙͣ iſte qͣtuor. ¶ Item ſuꝑbia eſt qua hō deordinat̉ ꝙͣtum ad deū et ꝙͣtum ad hoīem. homo aūt ſe hꝫ ad hoīemin triplici gradu. vel ſicut ſuperior vel ſicut par vel ſic̄ inferior. tres prime ſpēs ſuꝑbie deordināt hominē ad deūquarta deordinat hoīem ad hoīem parē et inferiorē. cuꝫgͦ inobedientia ſit ſuꝑbia reſpectu ſuꝑioris. qꝛ deordīathoīem reſpectu hoīs ſuperioris. et nō ſit aliqua illarumqͣtuor: gͦ eſt vna ſpecies quā deordinat̉ hō reſpectu ſuperioris hoīs. ¶ Iteꝫ ingratitudo eſt ſpēs ſuꝑbie ⁊ differtab illis qͣtuor. gͦ plures ſunt ſpēs ꝙͣ ille qͣtuor. Ꝙ autemingratitudo ſit ſpēs ſuꝑbie ſic on̄dit hiero. ꝗd tam ſuperbum ꝙͣ ingratuꝫ videri: aduerſus eiꝰ voluntatē viue̓ de qͦviuere accepiſti. illiꝰ p̄cepta deſpicere ꝗ ideo ꝗd imꝑat vtcauſas hēat remunerādi. ex hac aucͣte videt̉ ꝙ ingratitudo ſit ſuꝑbie ſpēs. minor pꝫ .ſ. ꝙ nō ſit aliqua illaꝝ quatuor. qm̄ ingratitudo dr̄: qn̄ aliquis nō refert gr̄as d̓ beneficio: ſꝫ talis bn̄ ſcit ꝙ habet bn̄ficiū a deo et nō a ſe. ergo nō eſt ſuꝑbus ꝙͣtum ad modū primū ſuꝑbie. Iteꝫ talis bn̄ ſcit ꝙ nō habet ꝓ ſuis meritis. Preterea talis nōiactat ſe de eo qd̓ nō habet. Item talis nō vult ſingulariter videri p̄ alijs. vn̄ neutrū illoꝝ qͣtuor ponit de ſeip̄a īgratitudo. gͦ ſi eſt ſpēs ſuꝑbie: relinꝗtur ꝙ eſt differēs abillis quatuor. et ſic ſunt plures ſpēs ſuperbie ꝙͣ quātuor. ¶ Ad quod dicendū. ꝙ ſufficiens eſt diuiſio ſicut dictum eſt. ¶ Ad primo obiectū dicendū. ꝙ penes defectuꝫboni cum apparentia nō debent accipi plures ſpēs. ſicutpenes potentiam boni. defectus eniꝫ ille boni notat̉ vniuerſaliter. vnde vnicam dicit remotōnem. poſitio v̓o boni ẜm plures modos dici poteſt ſicut ſupradictum ē. ꝓpter qd̓ pl̓es ex illa ꝑte ſumunt̉ dr̄ie. ¶ Ad ſcd̓m v̓o dicēū. ꝙ excuſatō de pctō non ē ſpēs ſuꝑbie: ſꝫ diſpoſitō ꝯn̄sſuꝑbiā. ſic̄ accuſatō de pct̄o n ē ſpēs pct̄i ſꝫ comes ē huīlitatis. excuſatio d̓o naſcit̉ ex ſpē ſuꝑbie qͣ aliꝗs attribuit
ſibi qd̓ nō hꝫ. vult eī ſe on̄dē innocētē cū nō ſit. Ꝙ at̄ dr̄excuſatō pct̄i peior dānabiliorqꝫ ſuꝑbia: hoc non ē qꝛ ſūeēntial̓r ſuꝑbia: ſꝫ qꝛ ꝯſeꝗtur ſuꝑbia. ⁊ dr̄ dānabiliortollit ip̄aꝫ pnīaꝫ ꝑ quā ē r̄mediū pct̄i. ¶ Ad terciū dd̓ꝙ licꝫ ſuꝑbia vite ſit radix ml̓toꝝ pctōꝝ. n̄ tn̄ qd̓libꝫ illoꝝ facit vnā ſpeciē ſuꝑbie: ſed dicūt̉ naſci ex ſuꝑbia ſeſt de inuidia et hmōi. ¶ Ad quartū dicēdū. ꝙ licet filiain rebꝰ naturalibꝰ ſit eiuſdē ſpēi cū mr̄e ꝑ ſimilitudīemaūt accipiūtur ī peccatis: nō tn̄ dicūtur hmōi peccataeſſe eiuſdē ſpēi cū ſuꝑbia matre vt vnūqd̓qꝫ illoꝝ dicat̉ſuꝑbia. ſed dicitur filia ꝑ quandam conformitatem cauſalitatis a qua immediate naſcitur. ¶ Ad quintum dicēdum eſt ꝙ inobedientia non eſt ſpecies ſuperbie formalis. immo naſcitur ex ea. inobediētia em̄ ſumitur penesnolle ſubeſſe voluntati alterius vel precepto. ſuperbiav̓o ſumitur penes velle preeſſe. ſic ergo inobedientia conſequitur ad ſuꝑbiam et non eſt ſpecies ſuperbie. ¶ Adillud aūt quod obijcitur ꝙ reſpectu paris vel inferiorisſumitur ſpecies ſuperbie: reſpectu v̓o ſuꝑioris hominisnō. dicendū eſt ꝙ homo conſtitutus eſt in medio int̓ deum et alias creaturas. homo v̓o homini par eſt natura.iniuria ergo qua homo iniuriatur ꝑ ſuperbiam: vel eſtreſpectu dei vel reſpectu hominis paris. reſpectu auteꝫdei. cum vendicat ſibi quod dei eſt ſcꝫ ſuꝑioritatē vel dominationem. vnde dicit aug. in li. de doc. xp̄iana. Ineſtvicioſo aīmo id magnū appete̓ et tanꝙͣ debitū vendicareqd̓ vni ꝓprie debetur deo. ſil̓r iniuriatur homī cum affectat ei libidinoſe dn̄ari qui eſt par natura. vn̄ dicit aug.cum hō eis ꝗ pares ſunt ſibi naturalit̓ hoc eſt homībusdn̄ari affectat ītolerabilis oīno ſuꝑbia ē. ſic gͦ ſpēs ſuꝑbie altero duoꝝ modoꝝ accipit̉. ¶ Ad ſextū dicēdum ꝙingratitudo nō ē eēntialit̓ ſuꝑbia ſꝫ ꝯſeꝗtur ad eā. ingͣaūt dr̄ ꝗ nō reddit gr̄as de beneficio accepto. vn̄ qͣſi prīcipiū boni ſe reputat. et ita ad primā ſpēm ſuꝑbie reducitur eo ꝙ nō retorquet beneficiū ad illū a qͦ recipit.¶ Articulus terciusErcio queritur de comꝑatōe illaꝝ ſpēꝝ ẜmquātitatē peccati. Obijcitur aūt ꝙ qͣrta ſpēsſuꝑbie ſit maiꝰ peccatū inter alias. qm̄. xxxij.moralium ſuper illud iob ſperabam ꝙ etas prolixior loqueretur. dicit greg. de quarta ſpecie ſuperbie. hec ſpecies quarta proximat vicinius peccato dyaboli qui preangelis eſſe voluit. hec ergo ſpecies eſt proxima magispeccato dyaboli. ſed maximo peccato viciatur dyabolus: ergo hec ſpecies peccati eſt maximum peccatum inter alias. ¶ Cōtra vidr̄. prīa ſpecies eſſe magis peccatūꝙͣ iſta. qꝛ illa ſpecies maius peccatum eſt que magis iniuriatur deo. ſed prima ſpeciēs magis iniuriatur deo ꝙͣquarta: ergo eſt maius peccatum. minor patet qm̄ iniuria que fit deo immediate maior eſt ꝙͣ illa que fit deo mediate. ſed prima ſpecies deo iniuriatur immediate: quiacum aliquis dicit ſe eſſe principium boni qd̓ habet: heciniuria immediate redundat in deo. ſed quarta ſpeciesdeo iniuriatur mediate. ſcꝫ deo in homine. cum em̄ aliquis deſpectis ſingulis ſingulariter vult videri: ip̄e primo iniuriatur homini. et ꝑ hominem deo. ſed cum aliquis negat bonum eſſe a deo et ponit ſe illud habere a ſitalis immediate iniuriatur deo. et ſic maius peccatumeſt prima ſpecies ꝙͣ quarta. ¶ Ꝙ auteꝫ tercia ſpecies ſitmaius peccatum videtur. quia quāto ad peccatuꝫ plushabet de motiuo plus habet de pronitate. et ꝙͣto plꝰ hꝫde pronitate tanto plus habꝫ de excuſatōne. et ꝙͣto plushabet de excuſatione tanto minus peccatuꝫ eſt. ergoto plus habet de motiuo tanto minus eſt. et econtrariꝙͣto minus de motiuo tanto maiꝰ pct̄m eſt. ſed iactatīaq̄ ē tercia ſpēs ſuꝑbie mīꝰ hꝫ d̓ motiuo int̓ alias: gͦ maieſt pct̄ꝫ. mīor pꝫ qm̄ alie ſpēs oriūtur ex bono qd̓ homohꝫ. hoc at̄ nō orit̉ de bono qd̓ hō hēat ſꝫ qd̓ n̄ hꝫ. plꝰ at excuſatōis ē ⁊ plꝰ hꝫ d̓ motīo ille ꝗ extollit̉ d̓ bono qd̓ hꝫ ꝙille ꝗ extollit̉ d̓ bono qd̓ n̄ hꝫ ¶ Ad qd̓ dd̓m ꝙ pctꝫ dya-