Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

in ſe ē quod ꝓprie et ſingulariter debet habere. Mēbruꝫ ſecundūEcūdo querit̉ vtrum omne pct̄m ſit ſuperbia. obijcitur aūt ſic: qm̄ dicit aug. in li.de naͣ. gr̄a. omne pct̄m dei ꝯtemptus eſt:ſed omnis ꝯtemptus eſt ſuꝑbia: ergo om̄epct̄um eſt ſuꝑbia. Item iob .xxxiij. vt ꝯuertat hominē abiniquitate. glo. greg. ꝯͣ ꝯditorem ſuꝑbire ē p̄cepta tranſcendere: ſꝫ in omī pct̄o tranſcēdit p̄ceptuꝫ dn̄i: om̄epct̄m eſt ſuꝑbia. Item dicit aug. in li. de na. gr̄a. taꝫpeccare ſuꝑbie eſt: ſuꝑbire peccare. ſicut vere poſſumdicere oīs ſuꝑbia eſt pct̄m: ita vere pōt dici om̄e peccatū eſt ſuꝑbia Contra. Augꝰ. in li. de naͣ. et gr̄a. dīcSed neqꝫ oīa ſuꝑbe fiūt que ꝑpetrata fuerīt. fiūt certa aneſciētibꝰ certa ab infirmis certa plerūqꝫ ab gementibꝰ Item greg. in moral̓. diſtinguit qͣtuor genera viciorūcapitaliū quoꝝ nullū eſt alterū. et ſil̓r aug. in li. de cōflitu vicioꝝ et virtutū: ſed ſuꝑbia ē vnū ex illis om̄epct̄m eſt ſuꝑbia. Sol̓o. dicendū duobꝰ modis ē loꝗde ſuꝑbia. vno modo ꝓut eſt ſpāle pct̄m vnū ex. .vij. capitalibꝰ vicijs. alio ꝓut eſt generale pct̄m ꝓut dicit̉. iiij.Thob̓. ex ip̄a ſumpſit initiū om̄is ꝑditio. et hoc ē loꝗde ip̄a ꝓut eſt initium om̄is pct̄i. ꝗa ſic eſt pct̄m generaleẜm primū modū loquit̉ greg. de ſuꝑbia: qn̄ ponit ipſameſſe quoddā viciū capitale. et hoc om̄e pct̄m eſt ſuperbia. et ſic loquit̉ aug. dicit. oīa ſuꝑbe ſunt ⁊cͣẜm aūt eſt generale pct̄m et generale initiū oīs pct̄i: vt magis ꝓprie loquamur dicendū eſt. in omī peccato eſt ſuꝑbia. om̄e pct̄m formaliter loq̄ndo ſit ſuperbia: ſꝫ in om̄i pctō eſt ẜm in om̄i pct̄o inuenit̉ ꝯtemptus p̄ceptoꝝ dei. quia vt dicit amb̓. pct̄m eſt p̄uaricatōlegis diuine celeſtiū inobedientia mandatoꝝ. vn̄ dicit in om̄i pct̄o ē ꝯtemptus. Sil̓r aug. in li. de li. ar. dicit peccatū eſt ſpreto incōmutabili bono bonis mutabilibus adherere. hoc aūt dr̄ ſpreto ponit̉ ꝯtemptus. etſic in om̄i pct̄o ē ſuꝑbia: ſꝫ hec eſt ſuꝑbia generalis queīꝯtemptꝰ generalis eſt in om̄i pct̄o. ex hoc aīa pct̄mauertit̉ ab incōmutabili et ſup̄mo bono. Sꝫ ſic ītelligendū om̄e pct̄m ſit pct̄m ſuꝑbie: ſꝫ nullū eſt pct̄m in ſit illud generale viciū. Et ita ſit intelligendū patꝫ aug. in li. de naͣ. et gra. vbi dicit. q̄re quid ſit quotlibetpct̄m et vide ſi inuenies aliqd̓ ſine ſuꝑbie appellatōe peccatum. Hāc aūt ſnīam ſic exeꝗmur. om̄e inꝗt pct̄m (niſifallor) dr̄ ꝯtemptus. eſt et omīs dei ꝯtemptus ſuꝑbia. ꝗdem̄ tam ſuꝑbū eſt ꝙͣ deū ꝯtemnē. om̄e pct̄m eſt ſuꝑbia.et ſcriptura dicente initiū omnis peccati ſuperbia eſt. etſic patet reſponſio. Nembrum terciumErcio querit̉ quid ſit inclinatiuū naturaliter vel motiuū in genere peccati. eniꝫaliquod ſit: videt̉ per ſimile in alijs. In luxuria em̄ naturaliter motiuū eſt ꝯſeruatiopeciei. In gula ꝯſeruatio ſui. et ita de alijs: erit ergo aliuid in ſuꝑbia naturaliter motiuum. illud non videtureſſe niſi appetitus potentie ſiue eius eſt p̄eſſe. hoc eniꝫvidet̉ eſſe qd̓ naturaliter homo appetat. anima enimaſſimiletur ſumme trinitati. cui fit appropriatio potētieſapientie et bonitatis: ſicut homo habet naturalem appetitum ſcientie et bonitatis: ſic et potentie. hoc per priꝰcum potentia ſit priꝰ in intellectu et bonitate. Itē duoactus ſunt p̄eſſe et deprimi ſiue humiliari: ſꝫ naturaliterfugit homo dep̄ſſioneꝫ: natural̓r appetit p̄eſſe. Contra dicit bern̄. quotiēs peſſe deſidero totiens deū meump̄ire ꝯtendo: ſꝫ ꝯtra naturaꝫ eſt velle p̄ire deū: eſt naturale homī velle p̄eſſe. Sil̓r dicit greg. quotiēs p̄eſſeconamur: totiēs ad apoſtaſie crimē relabimur. ꝯtranaturā ſit apoſtatare: ꝯtra naturā erit velle p̄eſſe. Itgreg. ſuper illud. ix. gen̄. terror et tremor vr̄ ſit ſuꝑ cūctaaīalia terre. ratōnalibꝰ ſꝫ irratōnalibꝰ prelatus eſt

natura. et iterū in eadem glo. contra naturā ſuꝑbie ē abequali velle teneri. Unde antiꝗ patres. non reges hominum ſꝫ paſtores gregū fuiſſe dicūtur. ſic et in eadem glo.ſi mens apud ſeip̄am deſcendit de vertice culminis. īueniet planiciē naturalis equitatis. vt p̄eſſe gaudeat ſꝫꝓdeſſe. Ex his om̄ibꝰ colligit̉. appetitus p̄latōis ēhomī naturalis. Preterea ſi eēt homī naturalis. qd̓aūt eſt a natura ꝑmanebit ī patria: remaneret p̄latō inpatria. ſꝫ ſicut habet̉. .j. ad coꝝ. xv. Ceſſabit om̄is prela qua homo preeſt homībꝰ. eſt naturalis. nec appetitus eius eſt naturalis. Ad qd̓ dicēdū. Aliter eſtloqui de potētia in ſe. et aliter eſt loqui de potētia reſpectu ſubiectōis alioꝝ hoīm. Si fiat ſermo de potētia ī ſe.erit appetitus potentie naturalis ſicut ſapientie aut bonitatis. Si v̓o fiat ſermo de potentia ad aliquos hoīesſubiectos. ẜm hoc aut eſt appetitus illius ꝓpter gloriaꝫdei et ꝓximoꝝ vtilitatem. et ẜm hoc poteſt eſſe appetitꝰrectus ad quā inclinat ratio et natura aliquo mo. autpoteſt eſſe ip̄ius ꝓpter ſe: et ſic eſt appetitus culpabiliset non habet inclinatōem niſi nature corrupte. Secūdum hec ergo reſpōdendū eſt ad obiecta. prime em̄ rationes concludunt de appetitu qui quidem naturalis eſtalie v̓o rationes que vident̉ poni in cōtrarium: loquūt̉de potentia in comꝑatōne ad ſubiectionem hoīm. ſed lpoteſt eſſe propter ſe: et hoc modo intelligūtur auctoritates quas ponit greg. et bern̄. Illa v̓o ratio que ſumitur ex autoritate greg. ix. gen̄. ad hoc tendit. appetitꝰprelatōnis ſit ẜm naturam primitus inſtitutam. ſimiliter vltimā ratio ad idem tendit. ſed ex hoc excluditur quin ex naturali rōne ſit appetitus glorie diuivel vtilitatis ꝓximoꝝ mediante prelatōe. Si v̓o obijciatur naturale ſit homī velle peſſe: eo naturaliterfugit depreſſionem ip̄e homo. dicendū eſt eſt quedamde preſſio ex merito culpe. et hanc naturaliter debetugere cui exaltatio eſt oppoſitum ex merito gratie. etanc exaltatōem ſiue hmōi p̄eſſe naturaliter appetitſed hoc differt a dn̄atione qua homī dn̄atur. hmōiem̄ exaltatio erit in patria vbi erit exaltatio qua homo preerit homī. Sed adhuc obijcitur magis ſpāliterde motiuo in peccato ſuꝑbie. et querit̉ quid eſt ſe motiuū in ſuꝑbia. Aug. ſuꝑ gen̄. Angeli mali ſua poteſtate delectati velut eſſet eis bonum: a cōi bono deifico adꝓpria defluxerūt. et habentes elatōis faſtum excellentiſſima eternitate ſuꝑbi effecti ſunt. ex hac aucte videtur eternitas ſit motiuū in peccato ſuꝑbie. qm̄ angelus īſeip̄o videbat ſubſtātiam immortalem et eternam. ip̄ebonū hoc eternitatis cōſiderās in ſeip̄o elatus eſt etꝑauit ſe deo. hec vult deſigͣre p̄dicta aucͣtas. vn̄ vr̄ ſpecialiter eternitas ſit motiuū. Sed vnitas ſit motiuūUidet̉ aug. in li. de. no. te. ideo in vnicornibꝰ ſuperbiītelligūt̉ qꝛ ſuꝑbia odit cōſortiū. et ꝙͣtū ī ip̄o ē ſolus cupit eminere ſuꝑbꝰ. hoc qd̓ dicit aug. de vera reli. quidem̄ aliud in ea homo appetit niſi ſolus eſſe ſi fieri poſſit.cum cuncta ſubiecta ſint ꝑuerſa. ſcilicet imitatōne omnipotentis dei. quem ſi ſubditus imitaretur ẜm eiꝰ prepta viuendo. eam hr̄et ſubdita et cetera. nec ad tantam deformitatem veniret. vt beſtiolam timeat qui vulthominibꝰ imꝑare. hinc ergo et ſuꝑbia quēdam vnitatisappetitū et omīpotētie. ſed in rerū tꝑaliū prīcipatu qꝛomia trāſeunt tanꝙͣ vmbra. Preterea videt̉ aliud eſmotiuū ab his duobꝰ. qd̓ dic̄ aug. ī li. de li. ar. accipit illud. j. ioh̓. ij. om̄e qd̓ ē in mūdo aūt ē ꝯcupīa oculoꝝ aūt ē ꝯcupīa carnis. aut ſuꝑbia vite. et vult oſtendere quaſi cauſam in his tribꝰ dicens. homo aut cōuertitur ad ꝓprium bonū: et ſic ſuꝑbus dicitur. aut ad exteriꝰ bonuꝫ. et ſic curioſus efficit̉. aut ad inferius bonū etſic voluptatis amator efficit̉. conuerſio ergo ad bonumꝓpriū cauſa ē ſuꝑbie. Ad qd̓ dicendū. in aucͣte ſupͣdicta aug. ſuꝑ gen̄. ītelligit̉ eternitas ſit motiuumſed pct̄m ſuū angl̓i receſſerūt ab et̓nitate. eternitasem̄ accipit̉ ibi deo. ſi acciꝑetur et̓nitas motiuo: