Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtio.cliij.

lia peccata ſed vnuꝫ. Similiter dicendum eſt quo adactus in aīa. auaricie em̄ eſt appetere apparēs bonuꝫ. irep̓o eſt inſurgere ꝯtra nociuū: ſꝫ hoc nociuū eſt directeoppoſitum illi bono: et ideo erit vnū capitale pct̄m per ſeSi v̓o acciꝑet̉ ẜm deteſtatōnem pauꝑtatis: tūc ad idemcapitale pctm̄ ꝑtine̓t. auaricie enim eſt appete̓ diuitiaspauptate deteſtari. Ire v̓o ſicut ē deteſtari nociuuꝫ ita ēappetere vindictā. et ſil̓r intelligendū eſt in alijs. Ex his rōnibꝰ patet qͣre dicunt̉ diuerſa capitalia pct̄a. et alit̓accipit̉ ratō diuiſionis in ſpū al̓r in anima: aliter in corpore. In corꝑe em̄ ẜm dr̄ias appetibiliuꝫ pͥncipaliū. Inſpū v̓o ꝗa quandā hꝫ in ſe ſimplicitatē ẜm dr̄iam vniusappetibilis et odiū alteriꝰ. in aīa v̓o ꝗa quodāmodo magis ꝯpoſita eſt in intentōne: accipiunt̉ dr̄ie ẜm ratōnemappetibilis et fugibilis duplicis: iniurioſi qd̓ ē ex ꝑte alterius et laborioſi qd̓ eſt ex ꝑte ipſius. Nam ira accipit̉in deteſtatōeꝫ iniurioſi: accidia in deteſtatōeꝫ laborioſi. Aliter d̓o pōt accipi diuiſio capitaliuꝫ pctōꝝ vt tresdrie ad iraſcibilem referant̉ qͣtuor v̓o ad ꝯcupiſcibilemẜm dr̄iam duplicis ꝯcupiſcibilis. ratō v̓o in oībꝰ peccat regendo ſicut dꝫ: iraſcibilis d̓o hꝫ ſuū appetibile: appetit em̄ p̄eminentiā in bono. excellentiā reſpectu coīcantis qd̓ videt̉ poſſe aſcendere. vindictā v̓o ſiue dominatōꝫad puniendū reſpectu eiꝰ qd̓ aduerſat̉ ſiue iniuriat̉ ſuepotentie. vel ſicut quidā dicūt: eiꝰ eſt appete̓ p̄eminentiaꝫodio hr̄e equiꝑantiā. inſurgere ad vindictam: et ẜm hecaccipiunt̉ tria capitalia vicia ſuꝑbia inuidia ira. Exꝑte v̓o ꝯcupiſcibilis ē appetibile ẜm immediatōeꝫ ad corpus. et eſt appetibile ẜm diſtantiā a corꝑe. ẜm immediationē v̓o aūt eſt ꝓpter ꝯſeruatōem ipſiꝰ ſpēi in indiuiduoaut ꝓpter ꝯſeruatōeꝫ indiuidui et ẜm hoc cum fit exceſſus in actibꝰ ordinatis ad hoc: ſunt capitalia pct̄a. gula luxuria. Appetibile v̓o ẜm diſtantiā ſil̓r diuidit̉ ī duoin ſufficientiam et quietem. vt ſufficientia ſit ꝯtra indigentiam. quies v̓o ꝯtra laborē ſiue ꝯtra difficultatē. cuꝫaūt eſt inordinatio circa ſufficientiā dr̄ cupiditas. cumv̓o inordinatio eſt circa laborē nccͣium dr̄ quies immoderata. Uel aliter pōt diſtingui vt ſit duplex inordinatōcirca bonū exterius ē em̄ bonuꝫ exterius ſpūale. et ē bonuꝫ exteriꝰ corꝑale. pōt inordinatio eſſe reſpectu boniſpūalis in appetendo: ꝓpter laborē aut difficultatemvel reſpectu corꝑalis boni in appetendo: ꝓpter curioſitatem. et ẜm hec ſunt due dr̄ie pctōꝝ: pct̄m ſcꝫ accidie īppetendo ꝓpter difficultatē bonū ſpūale: pct̄m v̓o cupiitatis in appetendo bonū corporale ꝓpter curioſitatem.Dicit̉ aūt curioſitas requirit̉ in ꝯcupiſcibili ẜm viſūpulcritudo ꝓpter ſe. ſicut ē in auro et argento lapidibꝰp̄cioſis. ad pulcritudinē d̓o ordināt̉ color. forma. figura et hmōi diſpoſitōes. ex quibꝰ reſultat pulcritudo. Queſtio. cliij. de ſuꝑbiaOnſequēter dicendum ē de ſingulis pct̄is capitalibꝰ ẜmſe: et de naſcētibꝰ ſūmarie. Et prīo dicedum ē ſuꝑbia tm̄ dr̄ capitale peccatū: ſꝫ regina reſpectu alioꝝ pct̄orumCirca quā hec ſunt inꝗrēda. Prīo ꝗd ſit ſuꝑbia. Scd̓mvtrū omē pct̄m ſit ſuꝑbia. Terciū ꝗd ſit motiuū in pct̄oſuꝑbie. Quarto ẜm quā vim attēdit̉ pct̄m. Quintū dentitate hꝰ pct̄i. Sextuꝫ de īſeꝑabilitate eiꝰ ad alia pct̄a.Septimū de difficultate cauēdi illd̓ pct̄m. Octauū de effectū hꝰ pct̄i. Nonū pͥoritate hꝰ pct̄i ad alia pct̄a. Deci ſpēbꝰ hꝰ pct̄i. Undecimū oppoſitōe. Duodecimūde gͣdibꝰ ſuꝑbie. Tredecimum de dr̄ia appetitꝰ pͥmatꝰ intemporalibus et ſpiritualibus. Mlēbruꝫ primūIrca primū ſic dīc bern̄. Suꝑbia eſt ꝓprieexcellētie appetitꝰ. Augꝰ. in. xiiij. de ci. dei.Suꝑbia ē ꝑuerſe celſitudīs appetitꝰ. Ideꝫ

in li. de innocētia. Superbia eſt amopprie excellentie. His diffinitōibꝰ ſuppoſitis ſatis cōueniūt: q̄rit̉ vtrūſuꝑbia ſit pct̄m ẜm has rōes. ſit pct̄m vidr̄. amorem̄ ꝓprie excellētie ē affectio nat̉alis: affectio at̄ nat̉alis eſt pct̄m. amor ꝓprie excellētie ē pct̄m. at̄ amorꝓprie excellētie ſit affectio nat̉alis videt̉ quelibetvis nat̉alis pt̄ naturalit̓ appetere augmentū ſui boni.vis iraſcibilis nat̉aliter p̄t appetere excellētiaꝫ ꝓprij boni. amor ꝓprie excellētie eſt pct̄m. Itē excellereeſt malū de ſe. nec velle excellere. appetitꝰ em̄ excellētie ē pct̄m: et ita ſuꝑbia ſi āpliꝰ dic̄ erit pct̄ꝫ. Itēoīs aſſil̓at̉ deo ī eo aſſil̓at̉ eſt pct̄m. ſꝫ dei eſt hr̄eꝓpria volūtatē. hōꝗ in hoc aſſil̓at̉ ip̄o peccat. ſꝫ oīsſuꝑbꝰ ī eo hmōi hꝫ ꝓpriā voluntatē. dicit em̄ Anſel.ꝓpria voluntas eſt ſuꝑbia. nullus ſuꝑbꝰ peccat.tra dīc Anſel. dei eſt hr̄e ꝓpriā volūtatē. vult habere ꝓpriā volūtatē iniuriatur deo. ſꝫ deo īiuriari ē pct̄ꝫſuꝑbia vult hr̄e ꝓpriā volūtatē eſt peccatū. Itemin psͣ. Suꝑbi inique agebāt. glo. ſuꝑbia a d̓i incepit iniuria. ſed om̄e qd̓ incepit a dei īiuria peccatū ē. ſuperbia eſt peccatū. Itē ſuꝑbie ē delectari ī ſua pt̄ate ſꝫ delectari in ꝓpria ptate ꝓpter ſe eſt pct̄m. ſuꝑbia ē pct̄mvidet̉ amplius ponēdū in diffinitōe ſuꝑbie. Ad qd̓dicendū dicit̉. Suꝑbia ē appetitꝰ ꝓprie excellentieppriū ſonat ibi in viciū. Eſt em̄ excellentia quā hꝫ aeo et ei attribuit: et eſt excellētia quā ſibi appropriaaliquo. ſic̄ dictat ī corde ſuo habeat aliꝗdaſe. vel dicit meritū a ſe eius qd̓ hꝫ. et ſic de alijs diferētijs. et hoc amor ꝓprie excellētie ſiue appetitꝰ illicitus ē: et eſt pct̄m qd̓ eſt ſuꝑbia. dic apl̓us.. ad coꝝ.iiij. Quid habes qd̓ accepiſti. quid gl̓iaris quaſiacceꝑis? Et dicit Anſel. de caſu dyaboli. Sic̄ a ſe ang.li et hoīes niſi nihil hn̄t: ita a deo niſi aliꝗd. Si d̓oaccipiat̉ alio et appetitꝰ dicat̉ affectō nat̉alis. ẜm ē pct̄m nec dr̄ ſuꝑbia hmōi appetitꝰ. aūt dr̄ ſuꝑbia ē ꝑuerſe celſitudīs appetitꝰ: reliqͦ ē ītelligēdum Ad qd̓ prīo obijcit̉. dicēdū amor ꝓprie excellētievno dr̄ affectō nat̉al̓. ſcꝫ q̄rit augmētū boni eo debet et a debꝫ ad deū referēdo. reliqͦ v̓o ſiſit appetitꝰ ꝓprie excellētie ad ſe referēdo tāꝙͣ prīcipiū vl̓ad dep̄ſſionē alioꝝ: ē appetitꝰ nat̉alis niſi ītelligamnaturā corruptā. Ad ſcd̓m v̓o dicēdū excellere pt̄ intelligi. vel ī gͣtuitis vel ī virtutibꝰ gͣtū faciūt. vl̓ ī alijs gͣtis dant̉ a deo. ſi dicat̉ ingratꝰ gͣtūfaciētibꝰ appetitꝰ ille ꝓcedat ex gr̄a: vult excelle niſi quātū datū ē eia deo. vel ī dep̄ſſionē alioꝝ. Si at̄ ītelligat̉ excellereſpūalibꝰ vel in gͣtijs gͣtiſdatis magis inflāt ꝙͣ huiliātẜm velle excellē̓ niſi addātur debite circūſtātie ē bo. qꝛ ſb̓ iſto ꝯtinet̉ velle excelle̓ ꝓpt̓ ſe. aūt malūUn̄ aug. ſuꝑbia ē viciū dātis pt̄atē vel ip̄iꝰ pt̄atis: ſꝫaīe ꝑuerſe amātis pt̄atem ſuā potētioris ptāte ꝯtemptaPreterea ē deſiderādū p̄eſſe ꝓpt̓ ſe ſꝫ ꝓpt̓ ꝓdeſſe. etio dīc apl̓s. ep̄atū deſiderat bonū opꝰ deſiderat vtſit honor ī intētōe ſꝫ fructꝰ. Ad terciū dicēdū. ſuꝑbꝰ dr̄ aſſil̓ari deo ſil̓itudīe ꝯformitatis vult hr̄ept̄atem. ſimilitudīe em̄ cōformitatis vult niſi qd̓ deꝰvult ip̄m velle. deus aūt vult habeat ꝓpriā volūtatē .i. deo ſubiectā. et vult hr̄e ꝓpriā volūta ſꝫ ſub deo ordinatā ſil̓itudīe cōformitatis et ẜm dr̄pct̄m. Eſt aūt alia ſil̓itudo vult vſurpare qd̓ dei ēꝓpriū. ſic̄ dicebat̉ de lucifero. Aſcēdā in celū et ero ſil̓isaltiſſimo. Un̄ aug. xix. de ei. dei. Sic ſuꝑbia ꝑuerſe imitatur deū. odit naqꝫ ſocijs equalitatē ſub illo. ſed īponere vult ſocijs dn̄ationē ſuā illo. et hoc quicunqꝫvult aſſil̓ari peccat. ẜm hoc ſuꝑbꝰ peccat. Suꝑbia em̄ ēꝑuerſe celſitudīs appetitus. ꝑuerſa aūt celſitudo eſt deẜto eo cui dꝫ aīmꝰ inhere̓ prīcipio ſibi qͦdāmō fieri pͥncipiū. qd̓ fit iniquꝰ ſibi placꝫ ſibi d̓o ita placꝫ ab illo incōmutabili bono d̓ficit. ei magis place̓ d̓buit.dīc Anſel. ob hoc recte dicit̉ ſuꝑbia qꝛ volūtatē dei quāſequi debet vult hr̄e ſuꝑ ſe: ſed ip̄i deo aufert quātuꝫ