Queſtio.cliij.
lia peccata ſed vnuꝫ. ¶ Similiter dicendum eſt quo adactus in aīa. auaricie em̄ eſt appetere apparēs bonuꝫ. irep̓o eſt inſurgere ꝯtra nociuū: ſꝫ hoc nociuū nō eſt directeoppoſitum illi bono: et ideo erit vnū capitale pct̄m per ſeSi v̓o acciꝑet̉ ẜm deteſtatōnem pauꝑtatis: tūc ad idemcapitale pctm̄ ꝑtine̓t. auaricie enim eſt appete̓ diuitias ⁊pauptate deteſtari. Ire v̓o ſicut ē deteſtari nociuuꝫ ita ēappetere vindictā. et ſil̓r intelligendū eſt in alijs. Ex hisgͦ rōnibꝰ patet qͣre dicunt̉ diuerſa capitalia pct̄a. et alit̓accipit̉ ratō diuiſionis in ſpū al̓r in anima: aliter in corpore. In corꝑe em̄ ẜm dr̄ias appetibiliuꝫ pͥncipaliū. Inſpū v̓o ꝗa quandā hꝫ in ſe ſimplicitatē ẜm dr̄iam vniusappetibilis et odiū alteriꝰ. in aīa v̓o ꝗa quodāmodo magis ꝯpoſita eſt in intentōne: accipiunt̉ dr̄ie ẜm ratōnemappetibilis et fugibilis duplicis: iniurioſi qd̓ ē ex ꝑte alterius et laborioſi qd̓ eſt ex ꝑte ipſius. Nam ira accipit̉in deteſtatōeꝫ iniurioſi: accidia in deteſtatōeꝫ laborioſi.¶ Aliter d̓o pōt accipi diuiſio capitaliuꝫ pctōꝝ vt tresdrie ad iraſcibilem referant̉ qͣtuor v̓o ad ꝯcupiſcibilemẜm dr̄iam duplicis ꝯcupiſcibilis. ratō v̓o in oībꝰ peccatnō regendo ſicut dꝫ: iraſcibilis d̓o hꝫ ſuū appetibile: appetit em̄ p̄eminentiā in bono. excellentiā reſpectu coīcantis qd̓ videt̉ poſſe aſcendere. vindictā v̓o ſiue dominatōꝫad puniendū reſpectu eiꝰ qd̓ aduerſat̉ ſiue iniuriat̉ ſuepotentie. vel ſicut quidā dicūt: eiꝰ eſt appete̓ p̄eminentiaꝫodio hr̄e equiꝑantiā. inſurgere ad vindictam: et ẜm hecaccipiunt̉ tria capitalia vicia ſuꝑbia inuidia ⁊ ira. Exꝑte v̓o ꝯcupiſcibilis ē appetibile ẜm immediatōeꝫ ad corpus. et eſt appetibile ẜm diſtantiā a corꝑe. ẜm immediationē v̓o aūt eſt ꝓpter ꝯſeruatōem ipſiꝰ ſpēi in indiuiduoaut ꝓpter ꝯſeruatōeꝫ indiuidui et ẜm hoc cum fit exceſſus in actibꝰ ordinatis ad hoc: ſunt capitalia pct̄a. gula⁊ luxuria. Appetibile v̓o ẜm diſtantiā ſil̓r diuidit̉ ī duoin ſufficientiam et quietem. vt ſufficientia ſit ꝯtra indigentiam. quies v̓o ꝯtra laborē ſiue ꝯtra difficultatē. cuꝫaūt eſt inordinatio circa ſufficientiā dr̄ cupiditas. cumv̓o inordinatio eſt circa laborē nccͣium dr̄ quies immoderata. Uel aliter pōt diſtingui vt ſit duplex inordinatōcirca bonū exterius ē em̄ bonuꝫ exterius ſpūale. et ē bonuꝫ exteriꝰ corꝑale. pōt gͦ inordinatio eſſe reſpectu boniſpūalis in nō appetendo: ꝓpter laborē aut difficultatemvel reſpectu corꝑalis boni in appetendo: ꝓpter curioſitatem. et ẜm hec ſunt due dr̄ie pctōꝝ: pct̄m ſcꝫ accidie ī nōppetendo ꝓpter difficultatē bonū ſpūale: pct̄m v̓o cupiitatis in appetendo bonū corporale ꝓpter curioſitatem.Dicit̉ aūt curioſitas cū requirit̉ in ꝯcupiſcibili ẜm viſūpulcritudo ꝓpter ſe. ſicut ē in auro et argento ⁊ lapidibꝰp̄cioſis. ad pulcritudinē d̓o ordināt̉ color. forma. ⁊ figura et hmōi diſpoſitōes. ex quibꝰ reſultat pulcritudo.¶ Queſtio. cliij. de ſuꝑbiaOnſequēter dicendum ē de ſingulis pct̄is capitalibꝰ ẜmſe: et de naſcētibꝰ ſūmarie. Et prīo dicedum ē d̓ ſuꝑbia q̄ nō tm̄ dr̄ capitale peccatū: ſꝫ regina reſpectu alioꝝ pct̄orumCirca quā hec ſunt inꝗrēda. Prīo ꝗd ſit ſuꝑbia. Scd̓mvtrū omē pct̄m ſit ſuꝑbia. Terciū ꝗd ſit motiuū in pct̄oſuꝑbie. Quarto ẜm quā vim attēdit̉ hͦ pct̄m. Quintū dentitate hꝰ pct̄i. Sextuꝫ de īſeꝑabilitate eiꝰ ad alia pct̄a.Septimū de difficultate cauēdi illd̓ pct̄m. Octauū de effectū hꝰ pct̄i. Nonū d̓ pͥoritate hꝰ pct̄i ad alia pct̄a. Decimū d̓ ſpēbꝰ hꝰ pct̄i. Undecimū d̓ oppoſitōe. Duodecimūde gͣdibꝰ ſuꝑbie. Tredecimum de dr̄ia appetitꝰ pͥmatꝰ intemporalibus et ſpiritualibus.¶ Mlēbruꝫ primūIrca primū ſic dīc bern̄. Suꝑbia eſt ꝓprieexcellētie appetitꝰ. Augꝰ. in. xiiij. de ci. dei.Suꝑbia ē ꝑuerſe celſitudīs appetitꝰ. Ideꝫ
in li. de innocētia. Superbia eſt amopprie excellentie.¶ His diffinitōibꝰ ſuppoſitis q̄ ſatis cōueniūt: q̄rit̉ vtrūſuꝑbia ſit pct̄m ẜm has rōes. Ꝙ nō ſit pct̄m vidr̄. amorem̄ ꝓprie excellētie ē affectio nat̉alis: affectio at̄ nat̉alisnō eſt pct̄m. gͦ amor ꝓprie excellētie nō ē pct̄m. ꝙ at̄ amorꝓprie excellētie ſit affectio nat̉alis videt̉ ꝑ hͦ ꝙ quelibetvis nat̉alis pt̄ naturalit̓ appetere augmentū ſui boni. gͦvis iraſcibilis nat̉aliter p̄t appetere excellētiaꝫ ꝓprij boni. gͦ amor ꝓprie excellētie nō eſt pct̄m. ¶ Itē excellere nōeſt malū de ſe. gͦ nec velle excellere. appetitꝰ em̄ excellētienō ē pct̄m: et ita ſuꝑbia ſi nō āpliꝰ dic̄ nō erit pct̄ꝫ. ¶ Itēoīs ꝗ aſſil̓at̉ deo ī eo ꝙ aſſil̓at̉ nō eſt pct̄m. ſꝫ dei eſt hr̄eꝓpria volūtatē. gͦ hōꝗ in hoc aſſil̓at̉ ip̄o nō peccat. ſꝫ oīsſuꝑbꝰ ī eo ꝙ hmōi hꝫ ꝓpriā voluntatē. dicit em̄ Anſel. ꝙꝓpria voluntas eſt ſuꝑbia. gͦ nullus ſuꝑbꝰ peccat. ¶ Cōtra dīc Anſel. dei eſt hr̄e ꝓpriā volūtatē. gͦ cū hō vult habere ꝓpriā volūtatē iniuriatur deo. ſꝫ deo īiuriari ē pct̄ꝫſuꝑbia gͦ cū vult hr̄e ꝓpriā volūtatē eſt peccatū. ¶ Itemin psͣ. Suꝑbi inique agebāt. glo. ſuꝑbia a d̓i incepit iniuria. ſed om̄e qd̓ incepit a dei īiuria peccatū ē. gͦ ſuperbia eſt peccatū. ¶ Itē ſuꝑbie ē delectari ī ſua pt̄ate ſꝫ delectari in ꝓpria ptate ꝓpter ſe eſt pct̄m. gͦ ſuꝑbia ē pct̄mvidet̉ gͦ amplius ponēdū in diffinitōe ſuꝑbie. ¶ Ad qd̓dicendū ꝙ cū dicit̉. Suꝑbia ē appetitꝰ ꝓprie excellentieppriū ſonat ibi in viciū. Eſt em̄ excellentia quā hō hꝫ aeo et ei attribuit: et eſt excellētia quā ſibi hō appropriaaliquo mō. ſic̄ cū dictat hō ī corde ſuo ꝙ habeat aliꝗdaſe. vel cū dicit meritū eē a ſe eius qd̓ hꝫ. et ſic de alijs diferētijs. et hoc mō amor ꝓprie excellētie ſiue appetitꝰ illicitus ē: et eſt pct̄m qd̓ eſt ſuꝑbia. dic eī apl̓us. jͣ. ad coꝝ.iiij. Quid habes qd̓ nō accepiſti. quid gl̓iaris quaſi nōacceꝑis? Et dicit Anſel. de caſu dyaboli. Sic̄ a ſe ang.li et hoīes nō niſi nihil hn̄t: ita a deo n̄ niſi aliꝗd. Si d̓oaccipiat̉ alio mō et appetitꝰ dicat̉ affectō nat̉alis. ẜm l̓nō ē pct̄m nec dr̄ ſuꝑbia hmōi appetitꝰ. Cū aūt dr̄ ꝙ ſuꝑbia ē ꝑuerſe celſitudīs appetitꝰ: reliqͦ mō ē ītelligēdum¶ Ad hͦ gͦ qd̓ prīo obijcit̉. dicēdū ꝙ amor ꝓprie excellētievno mō dr̄ affectō nat̉al̓. cū hō ſcꝫ q̄rit augmētū boni eomō qͦ debet et a qͦ debꝫ ⁊ ad deū referēdo. reliqͦ v̓o mō ſiſit appetitꝰ ꝓprie excellētie ad ſe referēdo tāꝙͣ prīcipiū vl̓ad dep̄ſſionē alioꝝ: nō ē appetitꝰ nat̉alis niſi ītelligamnaturā corruptā. ¶ Ad ſcd̓m v̓o dicēdū ꝙ excellere pt̄ intelligi. vel ī gͣtuitis vel ī virtutibꝰ q̄ gͣtū faciūt. vl̓ ī alijsq̄ gͣtis dant̉ a deo. ſi dicat̉ ingratꝰ gͣtūfaciētibꝰ ⁊ appetitꝰ ille ꝓcedat ex gr̄a: nō vult excelle niſi quātū datū ē eia deo. vel nō ī dep̄ſſionē alioꝝ. Si at̄ ītelligat̉ excellereſpūalibꝰ vel in gͣtijs gͣtiſdatis q̄ magis inflāt ꝙͣ huiliātẜm hͦ velle excellē̓ niſi addātur debite circūſtātie nō ē bonū. qꝛ ſb̓ iſto ꝯtinet̉ velle excelle̓ ꝓpt̓ ſe. hͦ aūt mō malūUn̄ aug. ſuꝑbia nō ē viciū dātis pt̄atē vel ip̄iꝰ pt̄atis: ſꝫaīe ꝑuerſe amātis pt̄atem ſuā potētioris ptāte ꝯtemptaPreterea nō ē deſiderādū p̄eſſe ꝓpt̓ ſe ſꝫ ꝓpt̓ ꝓdeſſe. etio dīc apl̓s. ꝗ ep̄atū deſiderat bonū opꝰ deſiderat vt nōſit honor ī intētōe ſꝫ fructꝰ. ¶ Ad terciū dicēdū. ꝙ ſuꝑbꝰnō dr̄ aſſil̓ari deo ſil̓itudīe ꝯformitatis cū vult hr̄e ꝓpt̄atem. ſimilitudīe em̄ cōformitatis nō vult niſi qd̓ deꝰvult ip̄m velle. deus aūt nō vult ꝙ hō habeat ꝓpriā volūtatē .i. nō deo ſubiectā. et iō nō vult hō hr̄e ꝓpriā volūtatē ſꝫ ſub deo ordinatā ſil̓itudīe cōformitatis et ẜm hͦ n̄ dr̄pct̄m. Eſt aūt alia ſil̓itudo qͣ vult hō vſurpare qd̓ dei ēꝓpriū. ſic̄ dicebat̉ de lucifero. Aſcēdā in celū et ero ſil̓isaltiſſimo. Un̄ aug. xix. de ei. dei. Sic ſuꝑbia ꝑuerſe imitatur deū. odit naqꝫ cū ſocijs equalitatē ſub illo. ſed īponere vult ſocijs dn̄ationē ſuā ꝓ illo. et hoc mō quicunqꝫvult aſſil̓ari peccat. ẜm hoc ſuꝑbꝰ peccat. Suꝑbia em̄ ēꝑuerſe celſitudīs appetitus. ꝑuerſa aūt celſitudo eſt deẜto eo cui dꝫ aīmꝰ inhere̓ prīcipio ſibi qͦdāmō fieri pͥncipiū. qd̓ fit cū iniquꝰ ſibi placꝫ ſibi d̓o ita placꝫ cū ab illohō incōmutabili bono d̓ficit. cū ei magis place̓ d̓buit. ⁊dīc Anſel. ob hoc recte dicit̉ ſuꝑbia qꝛ volūtatē dei quāſequi debet nō vult hr̄e ſuꝑ ſe: ſed ip̄i deo aufert quātuꝫ