Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

.clij.Queſtio

111 Nembrū terciuꝫErcio querit̉ ẜm quā cauſaꝫ attēdatur ſeptimēbris diuiſio. dixerūt at̄ quidā ẜmdifferētias viriū et amatoꝝ in viribꝰ. ſiueinordīatōem multiplicē attēdat̉ ſeptimembris diuiſio capitaliū pct̄oꝝ. ſic em̄ ſumebāt diuiſioneꝫ.tres ſunt vires aīe vegetabilis. ſenſibilis. rōnalis. triplex eſt bonū inferiꝰ. ſcꝫ bonū carnis. ad qd̓ ſe hꝫ aīmaẜm duplicē actū vegetabil̓ nutritiue .ſ. generatiue. ꝙͣtūad actu generatiue attendit̉ luxuria. ꝙͣtū ad actū nutritiue gula. Sil̓r eſt bonū exteriꝰ qd̓ ordinat̉ exteriꝰ aīmaẜm vim motiuā ſenſibilē. eſt em̄ bonū in ꝓſperis ad qd̓ordinat̉ ẜm cōcupiſcibilē. eſt iterū bonū in aduerſis adqd̓ ordinat̉ ẜm iraſcibilē. Sil̓r eſt bonuꝫ interiꝰ ẜm qd̓debet rōnalis ordinari ad deū ad ꝓximū ad ſeip̄m penes inordinatōem amoris. ad id quod ē ſupra ſe accipitur ſuꝑbia: qꝛ vult ſubeſſe ei cui debet eo debet.penes inordīatōem ad id qd̓ ē intra ſe accipit̉ accidia: mīꝰ diligit bonū internū ꝙͣ bonū externū. Alijv̓o voluerūt acciꝑe nūerū capitaliū vitioꝝ penes tres vires aīme motiuas quo ad actus eaꝝ. quo ad actū ſcꝫcupiſcibilis. iraſcibilis et rōnalis. Attribuūt aūt cōcupiſcibili duos actꝰ. ſcꝫ appetere bonū et ordīare motꝰ carnis ad bonū. primus aūt actꝰ impedit̉ duo vicia accidiā que eſt tediū boni interioris. cupiditatē que ē appetitus boni exterioris. Alius v̓o actus ſil̓r impeditur duo vicia. luxuriā reſpectu generatiue gulā reſpectu nutritiue. cum cōcupiſcibilis ſcꝫ inordinate cōuertitur ad bonū apparēs in nutritiua et ad bonū apparens īgeneratiua. Iraſcibili ſil̓r attribuūt duos actus ſcilꝫapplaudere bonis et deteſtari mala. et a primo actu impeditur inuidiā. a ſecūdo impedit̉ iram. Iraſciturem̄ cui iraſci deberet ſiue deteſtat̉ qd̓ eſſet deteſtandum. rationali v̓o recte eligere vel iudicare que impeditur vnum vicium qd̓ eſt ſuꝑbia. Contra primaꝫ diuiſionē ſic obijcitur. Omne peccatū attenditur ẜm illaꝫꝑtem ẜm quam differimus a brutis. in ꝑte aūt ratōualitm̄ differimus a brutis. ergo ẜm actum ꝑtis rōnalis debet attendi om̄e peccatū. ergo ẜm actum vegetabilisaut ſenſibilis in ytuꝫ hmōi. Si v̓o attendit̉ peccatū ẜmactū rōnalis comꝑatione ad has vires inferiores videtur adhuc attendi peccatū ẜm actum vegetabilis partis aut nutritiue et generatiue. em̄ om̄is vis ꝑtis generatiue vel ꝑtis nutritiue ſubeſt rōni. eſt em̄ appetitiuanaturalis ex ꝑte vegetabilis et ex parte ſenſibilis. et neutra eſt ſubiecta rōni vt ẜm eam moueatur in nobis. ſꝫ eſtappetitiua ſenſibilis quā contingit dirigi ẜm rōnem. penes ergo illā attēdetur peccatū. vt ſit peccatū in cōcupiſcibili reſpectu boni carnis: et reſpectu boī mūdani. Reſpectu v̓o boni carnis dupl̓r. Sil̓r pt̄ obijci de iraſcibili tm̄ vnū accipiatur peccatū. ſcꝫ pct̄m ire. itaſil̓em rōem vnū pct̄m capitale accipiat̉ penes cōcupiſcētiā. aut ſi penes leticiā accipiūt̉ duo pct̄a. eſt em̄ duplexleticia (ſic̄ dīc ioh̓. damaſ.) quedā em̄ nat̉alis et ncc̄ia.ſine viue ē impoſſibile. et ē alia nat̉alis nccͣia vtꝑtinet ad generatōꝫ. ꝯtra at̄ iſtas duas ſunt nec neceſſarie nec nat̉ales. vt delectatio gule et luxurie. ſil̓r ex ꝑtetriſticie accipiēt̉ accidia. ſcꝫ iuidia. Si. iiij. capitalispct̄a accipiūt̉ penes ꝯcupiſcibilē: ꝗbꝰ ſi addat̉ ꝯcupiſcētia mūdi: erūt. v. pct̄a ẜm ꝯcupiſcibilē. ita ẜm iraſcibi erit niſi vnicū pct̄m. ẜm rōnalē vnicū. aut amboerūt ẜm iraſcibilē: ita ẜm harū duaꝝ viriū actꝰ ꝯꝑatione ad rōnalē accipiāt̉. vij. pct̄a. Diuidit em̄ damaſ. ijrōnalem ꝑtē in obedientē et ꝑſuadibilē ī inobediētē ſiueō ꝑſuadibilē. Inobediēs at̄ diuidit̉ pulſatiuū. geneatiuū et nutritiuū: cui addit̉ augmētatiuū. hoc em̄rōne gubernātur ſꝫ natura. obedīes v̓o ꝑſuadibilis diuidit̉ in ꝯcupīam et iraſcibilē. ad concupiſcibilē ꝑtinetleticia et triſticia. ad iraſcibilē v̓o ꝑtinet ira: cui etiā adiūgitur appetitus excellētie vel in comꝑatōe ip̄iꝰ ad rationalem vel ecōuerſo. Ex his pꝫ attenditur di-

uiſio ſeptimēbris ẜm rōem viriū p̄miſſaꝫ. Sil̓r obijcitur ꝯtra ſcd̓aꝫ rōꝫ diuiſionis. ex ꝑte rōalis poſſintplures accipi actus in rectitudīe ꝙͣ ex ꝑte cōcupiſcibilisvel iraſcibilis: ſic̄ pꝫ in diuiſione virtutum aut donorū.nam penes rōnalis actū accipiūtur prudētia et iuſticiaex ꝑte virtutum. ex parte v̓o donoꝝ ſapiētia intellectusconſilium et ſcīa. tot aūt accipiūtur ex ꝑte cōcupiſcibilis vel iraſcibilis. vicia aūt ſunt oppoſita virtutibus.ergo magis debeant plura vicia capitalia accipi penesactum rōnalis: ꝙͣ penes actū cōcupiſcibilis ſe: vel iraſcibilis ſe. Preterea. inuidia eſt triſticia ī alienis bonis. triſticia aut cōuenit illi potētie cui cōuenit leticia.ergo cōuenit cōcupiſcibili. ergo ẜm actū iraſcibilisdebuit accipi. Preterea. recte eligere vel non recteiudicare eſt cōmune in om̄i peccato. penes hunc actuꝫrationalis debebit diſtingui ꝓpriū peccatū capitale Item cōcupiſcibilis eſt appetere bonū et fugere malaꝫſibi oppoſitum. Iraſcibilis v̓o eſt ordinare motꝰ ad bonum. ergo attribuenda ſunt peccata ꝯcupiſcibili quofiunt ex inordinatōne motuū carnis ad bonum: ſed magis rōnali. Preterea appetē̓ bonū ſuꝑiꝰ qd̓ dr̄ ſimpliciter appete̓. tm̄ impedit̉ accidiā et auariciā: ſꝫ etiāalia vicia capitalia oīa. tm̄ accipiēt̉ q̄dā pct̄a ex impedimēto hꝰ actꝰ ē ꝯcupiſcibilis. Alij v̓o voluerūtdiſtīguere. vij. viciā capitalia penes appetitū et fugā vtappetitꝰ diceret̉ reſpectu apparetis boī fuga reſpectu apparētis mali. ẜm īordīatōꝫ aūt appetitꝰ ad apparēs bonum triplex. interius. exterius. inferiꝰ. ſumatur ſuperbia. auaricia. gula. et luxuria. ẜm apparēs interiꝰ ſuperbia. ẜm appares bonū exteriꝰ auaricia. ẜm apparens bo inferiꝰ qd̓ ē duplex. qd̓ ſumitur ī voluptate guſtꝰ dicatur gula. qd̓ ſumitur ī voluptate tactꝰ determīati ī mebris generatōis luxuria ſiue fornicatio nomīe generali.Ecōtra ẜm fugā ab apparēti malo ſumātur tria capitalia pct̄a. penes fugā eiꝰ qd̓ eſtīatur malū īteriꝰ .i. grauecarni ſumatur accidia. ẜm fugā eiꝰ qd̓ eſtīatur malū exteriꝰ ſumatur ira. ꝓpt̓ īiuriā extrīſecꝰ illatā. ẜm fugameiꝰ qd̓ eſtīatur īferiꝰ malū hoc ē diminutiuū ꝓprie excelētie ſumatur īuidia. et ẜm hec accipiātur. vij. vicia capitalia. Sꝫ contra hec obijcitur. appetitus delectabiliset fuga triſtabilis ſibi oppoſiti ad eandē ꝑtinēt potētiāet cuiꝰ pct̄i eſt appetere delectabile: ẜm idē pct̄m eſt fugtriſtabile oppoſitū. ſi ē delectabile carnis et triſtabilecarnis ẜm ideꝫ. pct̄m gule vel luxurie ē appetere delectabile carnis ẜm idē erit fuge̓ triſtabile carniſ. ita alijsappetitibꝰ: ẜm appetitū et fugam diſtinguūtur peccata. Preterea. in quolibet peccato attēditur appetitꝰalicuiꝰ apparētis boni: et ꝯſeq̄ns fuga alicꝰ apparētismali. vt ī ſuꝑbia ē appetitꝰ ꝓprie excellētie et ꝯſeq̄ns fuga ſue ꝯtēptibilitatis. In īuidia appetitꝰ boī diminuibilis. et ꝯſeq̄ns fuga diminuētis. Un̄ ē odiū aliene felicitatis. In ira v̓o appetitꝰ vīdicte fuga v̓o ī potētia vlciſcēdi. In accidia v̓o appetitꝰ ꝗetis carnal̓. fuga v̓o laboris ſibi oppoſiti. In auaricia v̓o appetitꝰ diuitiaꝝ. fugad̓o pauꝑtatis. In gula appetitꝰ ſuꝑfluitatis ī cibo vl̓ potu. fuga v̓o indigētie. In luxuria v̓o appetitꝰ voluptatiscarnal̓ ī mēbris gene̓atōis fuga v̓o īſenſibilitatis. pct̄a capitalia diſtīguēt̉ ẜm appetitū q̄d ā ẜm fugā:ī oībꝰ īueniat̉ appetitꝰ fuga. Preterea totiēs ē dice̓ fugibile qͦtiēs ē dice̓ delct̄abile. ſi ē dice̓. iiij. drn̄tias delectabiliū ẜm qͣs accipiūt̉. iiij. pct̄a capitalia: erūt ex aliaꝑte qͣtuor capitalia ẜm qͣtuor dr̄as fugibiliū ita eſſentocto. Pretea. ſi ꝯtīgit peccae̓ ſb̓diuidēdo bonū apparēſexteriꝰ et bonū appares iteriꝰ quēadmodū bonū apparēsinferiꝰ. et ita queadmodū ſunt due drn̄tie capitaliū peccatoꝝ ẜm diuiſionem boni inferioris .i. boni carnalisita eſſent duo capitalia pct̄a ẜm diuiſiōꝫ exterioris boī ē boni mūdam. duo capitalia pct̄a ẜm diuiſionē boni interioris .i. excellētie. et ita ſeptē drn̄tie eſſent ex illaꝑte capitaliū pct̄oꝝ. et ſil̓r ex oppoſito penes drn̄tias fugibiliū. et ita eēnt. xij. drn̄tie. Preterea. delectatō ſiueappetitꝰ diuiduntur apparēs bonum in preſenti vel in