Dū ocioſa verba cauere negligimꝰ: ad noxia ꝑuenimꝰ.vt poſtmodū detractionibꝰ inhiemꝰ. Sꝫ hec ſeq̄la vaniloquij eſt gͣuiſſima ⁊ alie circūſtantie predicte. gͦ pct̄mvaniloquij maius eſt peccato multiloquij. In multiloquio .n. peccatū eſt ex defectu modi. defectus aūt modiminor eſt ꝙͣ defectus finis. ¶ Contra. multiloq̄ ſiue loquacis poſite ſunt ꝯditōnes ſupͣ gͣuiores vt ꝙ nō diriget̉ ⁊ ꝙ nō iuſtificat̉ vir verboſus. ¶ Preterea. grego.dicit: valde difficile eſt vt qui multa loquit̉ nō mētiat̉.he aūt ꝯditōnes ſunt grauiores p̄dictis de vaniloquio.gͦ ml̓tiloquiū eſt grauius peccatū vaniloꝗo. ¶ Ad qd̓dicendū. ꝙ ſi in ſe conſiderent̉ ſine ꝯditionibꝰ aggͣuantibꝰ: maius malū eſt vaniloquiū ꝙͣ mutiloquiuꝫ. ponitenim defectū maioris boni. Si v̓o attendat̉ ẜm ꝯditiones adiūctas aggrauātes: pn̄t eſſe excedētia ⁊ exceſſa.Nam circūſtantia aliqua pōt eē aggrauās ex ꝑte multiloquij. vtpote ꝙ admiſceat falſitate vl̓ ꝙ ꝑueīat ad cōtemptū ex ꝯſuetudine. ⁊ ẜm hoc multiloquiū poſſꝫ eſſegrauius aliqn̄ vaniloquio. he tn̄ ꝯditōnes pn̄t ⁊ ineſſevaniloquio. ⁊ tunc quo ad hoc nō diceret̉ vnuꝫ maiusaltero.¶ Nembrū. iiij.Uarto de effectu hꝰ peccati qui ē quadruplex. dicitur .n. vnus effectus immūdiciaxix. numeri. Uas quod nō habuit oꝑiculum deſuꝑ immūdū erit. Greg. Tegimēoꝑiculi vel ligatura intelligēda eſt cenſura diſcipline:qua quiſqꝫ n̄ premit̉. qͣi vas pollutū immūdūqꝫ reprobat̉. hoc aūt eſt in multiloquio. multiloquiū gͦ polluit.¶ Item alius effectus eſt amiſſio intime ꝯſideratōnis.vnde grego. ꝗa ꝑ multiloquiū exterius ſe ſparſit vim ītime ꝯſideratōis amittit. ¶ Tercius effectus eſt ad deteriora deſcenſus ſiue crementū ī pct̄o. vnde greg. Iſtiſunt caſus culpe creſcētis vt lingua cū nō reſtringitur:nequaꝙͣ vbi ceciderit iaceat: ſꝫ ſemꝑ ad deteriora deſcēdit. ¶ Cum gͦ hi ſunt effectus cuꝫ illo qui dicit̉. xiiij. ꝓuerb̓. Ubi verba plurima ibi frequēter egeſtas. vn̄ dic̄grego. cum multiplicitas in ſermone deprehendit̉: ꝓculdubio intelligentie grauitas in ſenſu denegat̉. Poteſt queri qualiter differant hi qͣtuor effectus. ¶ Ad qd̓dicenduꝫ. ꝙ hi effectus ſunt ordinati ⁊ ſic diſtincti. vtpollutio reſpiciat voluntatē. ꝓgreſſus aūt ad deteriora ſimiliter reſpiciat volūtatē. ſed pollutio attenditurꝙͣtum ad actum in ſeipſo. ꝙͣtum aut ad actum peccatiultiplicatū attendit̉ ad deteriora deſcenſus. Alij v̓oduo effectus reſpiciūt rōneꝫ ex ꝑte rei ꝯſiderate amiſſio grauitatis in ſenſu. ex ꝑte v̓o virtutis ꝯſiderantisamiſſio intime ꝯſideratōis. Sic gͦ quatuor p̄dicti effectus pn̄t diſtingui. ordinari aūt ꝯtingit vt duo q̄ ſpectant ad rōneꝫ p̄ponāt̉: duo v̓o que ſpectāt ad voluntateꝫ ꝯſequēter ordinent̉.¶ Memby. v.Uinto querit̉ de difficultate cauendi hocpeccatū. videt̉ .n. ꝙ de difficili poſſit ꝑfectus vitare. iij. Iac. Lingua nr̄a ignis ē.Glo. cū fere ſit impoſſibile vitare pct̄metiā a ꝑfectis: nō quis debꝫ appetere magiſteriū. ¶ Itēibideꝫ habet̉: ſi quis nō offendit verbo hic ꝑfectꝰ ē vir.¶ Sil̓r. xiiij. eccͣi. Beatus eſt qui nō lapſus ē verbo exore ſuo. Perfectoꝝ gͦ eſt cauere p̄dictū peccatū cuꝫ difficultate tn̄. ⁊ ita videt̉ ꝙ nō ſit imꝑfectoꝝ: cum hͦ tm̄ ꝑfectis tribuat̉. ¶ Sed ꝯtrariū videt̉ ꝑ hͦ quod dicit̉ inglo. ibideꝫ. dicit̉ .n. ſuꝑ. iij. Iac̄. Si quis nō offenderitin verbo ⁊cͣ. cuiꝰ offenſiōꝫ hūana pōt vitare fragilitasvt eſt verbli. detractōis. iactātie: ſꝫ ⁊ ocioſe ⁊ ſuperōis. ſed quod pōt vitare hūana fragilitas abtis pōt vitari. gͦ multiloquiū ſiue vaniloquiumab imꝑfectis vitari pōt. ¶ Ad quod dd̓m eſt. ꝙ cū lo-

quit̉ de hūana fragilitate que pōt vitare hmōi pct̄a. h̓dicit̉ ad drn̄tiaꝫ prioꝝ motuū: quos humana non pōvitare fragilitas. Sed humana fragilitas duos habꝫſtatus: in imꝑfectis ⁊ ꝑfectis. In imꝑfectis eſt poſſibilitas vitandi. ſed iſta poſſibilitas non eſt diſpoſita advitandū: ſꝫ magis prona eſt ad nō vitandū. In ꝑfectisv̓o eſt poſſibilitas diſpoſita: ſꝫ quia nō eſt vſqꝫquaqꝫ cōpleta. ideo dicit̉ difficile eſt vitare ꝑfectis. cum autē potentia eſt completa ex ſpēali gratia: tūc dicit̉ beatꝰ veꝑfectus ꝑfectōne ſufficienti. ſicut in. iij. Iaco. Si ꝗs n̄offenderit verbo hic ꝑfectus eſt.¶ Queſtio. cxliij. de iactātia in ſermorIcto de peccatisque ſunt ꝯtra honeſtatē ẜmonis ⁊ vtilitatis: ⁊ ita ꝯtra bonitatē. dicenduꝫde his que ſunt ꝯtra rectitudinē. Contra rectitudinē aut peccat̉ in laude velvituꝑio. In laude ſic̄ ē in adulatōne aut in iactātia. Invituꝑio ſicut eſt in blaſphemia aut detractōe ⁊ ī ꝗbꝰdāalijs. In laude v̓o peccat̉ dupl̓r. vel ꝓpria. vel aliena.In ꝓpria dicit̉ peccatū iactātia. In aliena v̓o dr̄ adulatio. dicendū eſt primo de iactātia. Eſt aūt iactātia ꝓprie laudis oſtētatio: cū nō ſubſit veritas. ⁊ hͦ alio nōmine dicit̉ arrogātia: cū ſibi attribuit qd̓ n̄ hꝫ aliquisAliqn̄ tn̄ iactantia extendit̉ vt dicat̉ oſtētatio vana ꝓprie laudis etiā cū ſubeſt veritas. ſic̄ dicit greg. Si accepiſti ꝗd gl̓iaris qͣi n̄ acceꝑis: cū ⁊ hͦ poſſet dici iactātia ſiue gloriatio de eo qd̓ nō eſt. lꝫ .n. bonū hēat: tamēa ſe nō hꝫ. Sil̓r accipit̉. jͣ. ꝓuer. ſuꝑ illud: audiens ſapiens ſapiētior erit. Glo. nemo iactet ſe de ſua ſciētia.¶ Pōt gͦ queri. vtꝝ iactātia ſit veniale pct̄m: an mortale. Scd̓o. ſub quo capitali pct̄o ꝯtineat̉. Tercō. vtꝝꝑfectoꝝ tm̄ ſit vitare iactantiā ſiue oſtentatōꝫ. Quarto de comꝑatōne hꝰ pct̄i ad pct̄m cupiditatis.¶ Nembruꝫ primūD primū ſic videt̉ ꝙ ſit pct̄m veniale. dr̄§enī. xv. ſuꝑ illud Iob. oſtendā tibi. Gloꝓpriū ē arrogātis vt cū rectū paꝝ et̄ ſenlerit inde eleuet̉. ſꝫ eleuari de ſcīa vl̓ d̓ ſenſu aliquātulū n̄ ſꝑ ē mortale pct̄m. gͦ iactātia n̄ ē aliqn̄mortale pct̄m. ¶ Pret̓ea. pōt aliꝗs on̄dere laudē ſuaꝫ⁊ nec peccare. ſic̄ faciebat apl̓s. ij. ad corint̉. x. Nos nōimmēſuꝫ gloriabimur: ⁊ exiſtimo me nihil minꝰ feciſſe a magnis apl̓is. cū gͦ veniale peccatū elonget minusa recto ꝙͣ mortale: pōt aliꝗs laudē ſuā oſtentare venialit̓. Hoc etiā videt̉ ex ꝯꝑatōne ad vanā gloriā cuiꝰ gr̄aagit̉ iactātia. vana .n. gloria aliqn̄ eſt mortal̓. aliqn̄ venialis. gͦ iactantia que ad illā ordinat̉ aliqn̄ erit venialis. ¶ Ꝙ autē ſit pct̄m mortale videt̉ ꝑ hͦ quod dr̄. vj.eccͣi. ſuꝑ illud: nō te extollas in cogitatōe. Interlinearis. iactantiam ⁊ ſuperbiam prohibet. ergo iactant aeſt mortale peccatum. ¶ Item ſuper illud prima ad cōrint̉. tercio: Quid habes quod non accepiſti? Gloſa.Sciendum eſt neminē poſſe diſcerni ab illa perditionis maſſa: niſi qui hoc bonum habet vt credat ꝙ quicquid boni habet: gratia ſaluatoris accepit. ⁊ poſt ſeꝗtur. Aliud genus arrogantie hic amouere conatur. gͦnon diſcernitur a maſſa perditionis qui habet hoc genus arrogantie. ergo arrogantia eſt peccatum mortale. Item ſuper illud. xxxv. Iob. Dixiſti enim non cuiplacet. Glo. arrogantes cum non poſſunt reprehendere iuſte dicendo que ſunt: reprehendunt mētiendo qunon ſunt. ſed hoc eſt peccatum mortale. ergo arrogantia eſt peccatum mortale. ¶ Ad quod dicendum. ꝙiactantia ſub generali nomīe poteſt eſſe veniale ⁊ motale peccatum. cum oſtendat ſe de eo quod habet le-