Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtio.cxlij.

ceteris paribꝰ. maius peccatū eſt turpitudo ẜmonisꝙͣ turpitudo oꝑis. Ad quod dicendū. maius eſtpeccatum turpitudo oꝑis: ꝙͣ ſermonis relati ad illucopus. Ad obiectum aūt in ꝯtrariū dd̓m eſt. dicit̉ horror in dicendo vel audiendo ſuā turpitudinē maior ꝙͣ in faciendo vel ſimpl̓r: quia que fiunt aliqn̄ ī occulto fiūt. que aūt dicūt̉ vel audiūt̉: alio ꝯſtituēte vel as ꝑpetrant̉. Preterea eſt hoc ex cōditione actusnꝑatōne ad actum: ſed ex mala ꝯditione ꝑſonevult latere delictū. Ad aliud v̓o dd̓m eſt. lꝫ principalior ſit actus rōnis loqui: tn̄ in om̄i actu locutionis magis culpanda eſt ꝙͣ in actu oꝑis mortalis. ſꝫ tūctm̄ cum eſt in peſſimo actu locutōis. peſſimꝰ aūt actꝰ ēlegare deū corde ore. vn̄ ī illo plus vituꝑat̉ maximeum ex ꝑuerſitate cordis hoc facit. ad drn̄tiam illoꝝex timore puſillanimitate. Nlebꝝ. v.Uinto querit̉. vtꝝ ideꝫ ſint ſcurrilitasſtultiloquiū: an aliqͦ differāt. ſi enimvtrūqꝫ eſt ꝯtra honeſtatē: oꝑtet addat̉aliqua differentia quā diſtinguat̉ vnūſab alio. cum ſcurrilitas fit verba turpia: vn̄ turpiloquiū dictum eſt. oꝑtet ſtultiloquiū addat̉ ẜm differentiā verbi opponit̉ turpitudini. qd̓ videt̉. verbūenī turpe eſt verbū ſtulticie. Glo. etiā dicit. v. ad ephe. ſtultiloquiū dicit̉ quod fit verba blanda: ſꝫ verbaſcurrilitatis verba blanda ſunt. ſcurrilitas ſub ſtultiloquio ꝯtinet̉. Ad quod dd̓m eſt. ſtultiloquiūſcurrilitas cum appropriant̉ ſic diſtinguūt̉. vt ſtultiloquiū referat̉ ad indiſcretōꝫ rōnis. ſcurrilitas v̓o ad laſciuiā affectōis. nihilominꝰ tn̄ pn̄t ꝯcidere in ideꝫ: velvnū ſub altero ꝯtineri. Qd̓ aūt dicit̉ in glo. ſtultioquiū eſt blanda verba: reſpicit ad finē vt fiāt plaendi cauſa. aūt dicit̉ ſcurrilitas ꝑtine̓ ad vtilitatē. ita diuidere ꝯtra illā ꝑtem bonitatis que ē vtilitas: ꝯtra illā que eſt honeſtas. Dicēduꝫ eſt ſe eſtꝯtra honeſtatē. ꝯtingit aūt aliqn̄ eſſe ꝯtra vtilitatē. Queſtio. cxlij. de mnultiOnſequēter dice eſt de multiloquio vaniloquiodicūt̉ eſſe ꝯͣ vtilitateꝫ ẜmonis. Primo querit̉. vtꝝ ſemꝑ ī multiloquio ſitpeccatū. Secūdo. vtꝝ ſit tm̄ veīalean etiaꝫ mortale. Tercio de comꝑatione hꝰ peccatiad alia peccata locutōis. Quarto de effectu hꝰ peccati. Quīto de difficultate cauēdi pct̄m. Nlēbruꝫ primūIrca primū ſic. decimo ꝓuer. In multiloquio deerit pct̄m. Iteꝫ. xiiij. ꝓuerb̓vbi verba plurima ibi frequēter egeſtas.catū. in multiloquio eſt pct̄m. Iteꝫ ſuper dicit glo. boni oꝑis. ſꝫ vbi ē defectus boni eſtillud. xvit̉. vir qui patit̉ fluxum ſanguīs. dicit glo.immudus eſt qui hūc fluxū patit̉: qꝛ in multiloꝗo inꝗnabit̉. ſꝫ inꝗnatio de qua loquit̉ hic eſt niſi pct̄m. multiloquiū eſt peccatū. ſicut illd̓ pͣs. vir linguoſus⁊cͣ. Glo. ſi quis vera dicat ſed p̄ter nccītatē: vir linguoſus eſt. Contra. multiloquiū dicit niſi multitudine locutōis. multitudo locutiōis opponit̉ veritati. indifficilibꝰ enī multis ẜmoībꝰ vti oꝑtet ad euidētiā reiobſcure. multiloquiū de ſe dic̄ pct̄m. Ad qd̓ dicē e. multiloquiū notat̉ vbi ē multitudo locutiōis ſuꝑfluitate vel p̄ter vtilitatē. ẜm in multiloꝗo eſtpct̄m̄. aūt accipit̉ in ſua generalitate: in qua pōtbene fieri male.

Nlembrū ſecūdūEcūdo querit̉. vtꝝ multilouiū ſit tm̄ veniale: an etiā mortale. Et videt̉ ſit veniale.. n. loquit̉ aug. de minutis pct̄isinter cetera ponit illud: qͦtiens loquit̉ ꝗsplus ꝙͣ oꝑtet. ſꝫ eſt in multiloquio. multiloquiū eſtveniale pct̄m. Iteꝫ dicit Iſido. ocioſa v̓ba reprimit cito ad noxia trāſit. cauemꝰ parua: in magnis ꝓlabimur. ſꝫ ī multiloquio ocioſa v̓ba repͥmūt̉.ocioſa v̓o verba reprime̓ eſt ꝑua caue̓. aūt ē veniale pct̄m. multiloquiū ē veniale pct̄m. Iteꝫ eccͣi.xix. Qui ſpernit modica paulatim decidet. interlinearis. verbū ocioſuꝫ riſum hmōi. multiloquiuꝫ admodica ꝑtinet. eſt veniale pct̄m. aūt ſit mortale peccatū videt̉ illud qd̓ dr̄ ſuꝑ illd̓ pͣs. vir linguoſus ⁊cͣ. vbi dicit glo. quē delectat exire foras timidus ē ꝗa foris ē qd̓ amat: mittet̉ ī tenebras exteriores. ſꝫ pena exterior tenebraꝝ debet̉ pct̄o mortali: līguoſitaseſt pct̄m mortale. multiloquiū ē pct̄m mortale. Itēxj. Iob. Nunꝗd vir verboſus iuſtificabit̉. q. d.. iuſtificatio v̓boſitas opponūt̉. ſꝫ opponit̉ niſi mortali peccato. verboſitas ē mortale pctm̄. Iteꝫ. iij. Iaco. ſuꝑ illd̓: lingua nr̄a ignis ē. Glo. lingua incōtinēsmagnā materiā bonoꝝ opeꝝ ꝑire facit. ſꝫ facit ꝑiremateriā bonoꝝ opeꝝ niſi mortale pct̄m. incōtinētialingue eſt mortale pct̄m. ſꝫ eſt multiloquiū principaliter. multiloquiū ſiue v̓boſitas ē mortale. ItēQui linguā refrenat ꝯcordiaꝫ diſſipat. ſꝫ diſſipaꝯcordie fit niſi actū mortalis pct̄i. v̓boſitas in ſit refrenatio lingue ē mortale peccatū. Ad qd̓ dicendū. aliud eſt ꝓprie multiloquiū v̓boſitas ſiueguoſitas. linguoſitas ſiue d̓boſitas ſonat in ꝯtemptū ꝓueniēteꝫ ex ꝯſuetudine ſuꝑflue lingue inordīate locutōis. multiloquiū d̓o determīat tantū quantūlinguoſitas: ſꝫ ſtat in genere. ideo lꝫ multiloquiuꝫ ſitaliqn̄ veniale peccatū: nihilominꝰ verboſitas vel linuoſitas pōt eſſe mortale peccatū. Et hec poſſuntſolui ea que obiecta ſunt. Nam pͥme rōnes loquūt̉prie multiloquio ꝓut eſt citra linguoſitatē ſiue verboſitatē. Rōnes alie v̓o que dicte ſunt in ꝯtrariū: loquūt̉oſitate vel linguoſitate in termīo vel circūſtantiaNembrū terciumErcio querit̉ de ꝯꝑatione hꝰ pct̄i ad aliapeccata locutōis. fit primo ꝯꝑatio verboſitatis ad ſtulticiā. Querit̉ qd̓ illoꝝſit maiꝰ. videt̉ .n. maius eſſe pctm̄ verboſitatis hoc quod dicit̉. xxix. ꝓuerb̓. ſuꝑ illud: vidiſtihoīeꝫ ſapientē ſibi videri ⁊cͣ. Glo. graue ē iudiciū ſtulticie:verboſitatis. minꝰ dicit plus ſignatſcꝫ grauiꝰpct̄m verboſitatis eſt gͣuiꝰ ſtulticie.tra. pct̄m verboſitatis offendit ī multitudine ẜmoīs:ita peccat in quātitate. peccatū d̓o ſtulticie peccat ī qͣlitate. deterior aūt defectus eſt qualitatis debite ꝙͣ qͣntitatis. grauius ē peccatū ſtulticie ꝙͣ v̓boſitatis. Aoquod dd̓m. peccato verboſitatis intelligit̉ qͦdcūmultiloquiū: ſꝫ illud quo aliꝗs iactat ſe ſibi videat̉ſapiēs. nec vult reciꝑe āmonitōꝫ alteriꝰ. ſtulticia v̓o dicit̉ peccatū: aliquis verba fatua dicit: tn̄ v̓ba correctionis accipit. vn̄ glo. Sepe cōtingit vt ydeota aliꝗscitius verba correctōnis accipiat: ꝙͣ qui ſua que nouitvel noſſe putat: magis iactat ꝙͣ alioꝝ monita audiat.Si v̓o multiloquiū tm̄ peccaret in quātitate ī qualitate: minus poſſet dici peccatū peccato ſtulticiequerit̉ de comꝑatōne multiloquij ad vaniloquiū: qd̓loꝝ dicat̉ maius peccatū. Et videt̉ vaniloquiuꝫpriuat fineꝫ debitū locutōnis. vn̄ dicit Iſido. Sermivanus vane ꝯſcientie ē index. Preterea. dicit greg.