ꝙ ſic. Unde ſicut velle mechari reducitur ad tranſgreſſionē illius peccati nō mechaberis. et hoc quia ordinabatur ad illū actum. ita ex parte iſta mala intentio queerat ordinata ad mendaciū primi generis. reducenda ēad illud genus. et ſi nō complete mentitus ſit ẜm illud¶Queritur poſtea. aliquis bene credens ꝓponit cōtrarium alicuius articuli corā ſimplici qui neſcit vtrum illud ſit verū vel falſum. ex alia ꝑte aliquis arrianus credens verū dicere ꝓponit idē falſum coram ſimplici. ꝗsiſtoꝝ plus peccat. ⁊ videtur ꝙ arrianꝰ. iſte em̄ xp̄ianuetſi peccat in dicto: radix tn̄ nō ē corrupta. quia ip̄e bn̄ſentit. arrianus aūt et in dicto peccare videt̉ et in radice. maior aūt eſt corruptio vbi eſt vtriuſqꝫ ꝙͣ vbi alteriꝰtm̄. ¶ Sed cōtra. iſte catholicus cōtra ꝯſcīam dicit qd̓ dicit. ⁊ ſcit ꝙ ille ſimplex pōt falli ex dictis eius. arrianꝰaūt neſcit. vn̄ nec dicit cōtra cōſcientiā. nec putat illumfallere. ſi ergo plus peccat qui ex certa ſcīa ꝙ ꝗ ex iḡrātia. plꝰ videt̉ peccare catholicꝰ ꝙͣ arrianꝰ. ¶ Qd̓ ꝯcedīꝰ.Qd̓ gͦ obijcit̉ ꝙ in arriano eſt corruptio radicis maiorꝙͣ in catholico. Rn̄demus. ꝙ maior corruptio radicispoteſt dici dupliciter. vl̓ in intellectum. ⁊ ſic reuera maior ē corruptio in arriano vel in affectu. et ſic eſt maiorcorruptio ī catholico qui vult dicere cōtra cōſcīam ſuā.et dare ſimplici occaſionē ruendi. maioritas ergo corruptōnis pͥme nō fuit ita cauſa faciendi peccatū. ſicut maioritas corruptōis radicis modo ſecūdo. et iō plus peccat in hoc caſu catholicus ꝙͣ arrianus. ¶ Queritur ergo poſtea de numero iſtorū mendacioꝝ. et queritur cummēdaciū benignitatis et malignitatis oppoſite ſint. ſaltem ꝙͣtum ad ſuas cauſas. ⁊ mendacium malignitatisdiuidatur in quoſdā ſui ſpecies penes iſtas differētiasomnibꝰ obeſſe ⁊ nulli ꝓdeſſe. obeſſe alicui ⁊ nulli ꝓdeſſeobeſſe alicui ⁊ ꝓdeſſe alicui. quare ſimiliter mendaciūbenignitatis nō diuiditur ẜm eaſdem differentias. vt ſidiuideretur ẜm ꝙ eſt ꝓdeſſe alicui et nō ꝓdeſſe alteri. vl̓alicui ꝓdeſſe alicui obeſſe et hmōi. nō em̄ ita diuiditur.immo diuiditur ꝙͣtum ad illud ꝙ eſt ꝓdeſſe in ſeruandare alicuius vl̓ vitā ſiue bono ſpūali. ¶ Ad quod dicimꝰꝙ diuiſio mendacij malignitatis fit ẜm maiorē ⁊ minorē rōem nocumenti. Ad hͦ em̄ .ſ. ad nocēdum erat hmōimēdaciū. ⁊ ẜm hec fuer̄t tres eius ſpēs. Primū qd̓ maxime nociuū ē vt quod eſt in doctrina religionis. ⁊ hocdicitur maxime nociuū duplici de cauſa. tu quia oībusnocet. tū quia nocet in maximo ſiue in nobiliſſimo .ſ. infide. que erat prīcipiū totius vite ſpūalis. Secūda ſpecies eſt minor illa in nocendo. videlicet cū nulli ꝓdeſt ⁊alicui obeſt. hoc ē minus ꝙͣ omnibꝰ obeſſe. Terciuꝫ v̓ominimū eſt in genere illo. vtpote qd̓ nec omnibus obeſtnec nulli ꝓdeſt. ſic ergo patet ꝙ ẜm magis et minꝰ ⁊ minimū nocumētū recte ſumūtur differētie mēdacij malignitatis. ẜm id quod eſt obeſſe omni vel alicui obeſſe. ⁊nulli ꝓdeſſe vel alicui ꝓdeſſe ⁊ alicui obeſſe. ſed ita ecōtrario nō potuerūt accipi differētie mēdacij benignitatis. cōtra em̄ illā differētiam que fuit oībꝰ ꝓdeſſe. nō potuit inueniri in officioſo que ē oībꝰ ꝓdeſſe. nō eī ē aliqd̓mēdacium reꝑire quod omnibꝰ poſſit ꝓdeſſe ſicut ē reꝑire aliquod quod oībꝰ pōt obeſſe. ¶ Preterea. hͦ alid̓ mēbrum. ꝙ alicui ꝓdeſt ſꝫ alicui obeſt. nō potuit ſtare ſubmendacio benignitatis. ꝙͣcito em̄ alicui obeſt: iam trāſit in ſpeciē oppoſitā ⁊ fit malignitatis. ſolum ergo hocmodo poteſt eē mendaciū benignitatis vt nulli obſit etalicui ꝓſit. patet ergo ꝙ nō pōt diuidi ẜm iſtas differētias oībꝰ ꝓdeſſe: ⁊ ceteras cōtrarias differētias mendacij malignitatis. quare oportuit vt diuideretur ẜm eain quibus potuit eē maius iuuamētum ſiue maior ꝓfectus ⁊ minor et minus. iuuamētū eī ſiue ꝓficiendū eratmēdacium. potuit aūt iuuari aliquis ꝑ mendaciū in maximo. et tunc ē illa ſpecies que fit ꝓ ſaluanda vita vl̓ bonō ſpūali. vtpote caſtitate illius vel aliquo alio vel prominori. et tunc ē illa ſpeciēs que eſt ꝓ cōſeruāda corporali vita. hec em̄ minor eſt ſpirituali vita. vel ī minimo

ſicut eſt ꝓ pecunia vel aliqua re alicuius ſeruanda. adhuc em̄ minora ſunt iſta adiumenta in hmōi rebus ꝙͣfiunt in vita corporali. ¶ Queritur poſtea de ordīe iſtrū mēdacioꝝ. Aug. em̄ ordinat iſta ẜm primū ſecundū⁊ terciū ⁊ ſic deinceps. Queritur ergo aut is ordo ē ſolius nominatōnis et a voluntate ordinātis ſolum. qd̓ ī̄videtur veriſimile. aut erit ordo iſtoꝝ ẜm maiorē ⁊ minorem elongatōeꝫ a veritate. quod ſi dicatur: cōtra hͦ ēponatur em̄ ꝙ ego ſciam petrū cū pecunia ſua eē in domo iſta diuerſis de cauſis. poſſum ego dicere mendacium petrus nō eſt in domo iſta. poſſum em̄ hoc dicere exmalignitate: quia forte ſciebā eū queri ad hoc vt ei daretur aliꝗd ſibi vtile. poſſum etiā hoc ẜm quartā vel quintā ſpeciē. poſſum etiaꝫ ſic mentiri ex benignitate ⁊ hocẜm quālibet ſpeciē. forte quia ſciebā eū queri vel ad auferendū pecuniā ſuā. vel ad occidendū vel ad tollendaꝫeius integritatē corꝑis. ſi ergo hec falſitas vel hoc mēdaciū petrus nō eſt in domo iſta eque ſemper elongatura veritate ſibi oppoſita. quacūqꝫ ex cauſa dicat̉ et ex diuerſis cauſis. dictuꝫ pōt eē aliquādo in ſecunda ſpecie.aliquādo in tercia. et ſic de omnibꝰ alijs ſequentibꝰ. patet ꝙ n̄ erit ordo ī ſpeciebꝰ mēdacij ẜm maiorē vel minorē receſſum a veritate. ꝓpter quod reſtat queſtio qualit̓ordinabūtur ſpecies ille. ¶ Ad quod dicimus ꝙ reueraeſt ibi ordo naturalis. et ordinatur ẜm maiorē et minorem elongatōem a veritate. ſꝫ cū ſit quedā veritas ip̄iusenūciabilis ſiue orōis ꝑ cōformatōem ad veritatē rei. etalia veritas voluntatis ad veritatē increatā. intelligendū ē ꝙ ordo in his ſpeciebus nō eſt ẜm elōgatōem mendacij a veritate intellectus vel orōis in cōformatōne acveritatē rei create. ſed ordinātur he ſpecies mēdacij ẜmmaiorē et minorē elōgatōem veritatis volūtatis ī cōformatōe ad veritatem increatā. ita vt quod maxime elongatur ab hmōi veritate vel rectitudine voluntatis. primū ſit et maximū in genere mādatoꝝ. et quod minꝰ iſtoſed maius alijs ſecūdū ex quo apparere poteſt. ꝙ debiteordinatur. maxime em̄ elōgatus eſt a rectitudine voluntatis p̄dicte qui mētit̉ circa religionē. et iō illud mendacium recte primū et maximū dr̄. minus v̓o iſto ſed magis alijs metitur qui etſi nō circa religionē ſiue in doctrina religionis. ita tn̄ vt nulli ꝓſit ⁊ obſit alicui. et iō illd̓ē ſecūdum minus v̓o in genere malignitatis. qui ſic mētitur vt ꝙͣuis alicui ꝓſit alicui tn̄ obeſt. et ideo recte ordinantur ille tres ſpecies inter ſe. recte etiaꝫ mēdaciummalignitatis p̄cedit et iocoſum et officioſum. quia plusdeuiat a rectitudine vel veritate voluntatis p̄dicta ꝙͣ illa. et hac eadē cauſa recte ordinatur iocoſum aut officioſum. quia minus elongatur a veritate aliquis. quātoꝓpter rōnabiliorem cām mētitur. ⁊ qui magis quoquomō mēdaciuꝫ ſuū poterat excuſare. Un̄ qꝛ minus habꝫexcuſatōis iocoſum ꝙͣ officioſum: et ideo plus elongat̉a ſupradicta veritate. iō p̄ordinatur ſpecies iocoſi ſpeciebus officioſi. precedit etiā quartā quintā in genere iocōſi. quia minus habet cauſe ſiue placētie quā deberetmentiri vt placeret: ꝙͣ reſpectu alterius. ⁊ ideo in genere mendacij hoc eſt maius et plus elongans ſe ꝙͣ illud.vt eſt dicere in genere. et dico vt eſt dicere in genere ꝓpt̓hoc quia tantus poſſet eē adulator aliquis. et mentiride ſuaui loquio tanto appetitu. et circa talē materiexcederet illud mendaciū quo ad rōem peccati mendacium quod ē ī quarta ſpecie. ſed hoc eēt ꝓpter ſpecialescircūſtantias. et iō dico vt eſt dicere in genere. Ordinātur etiam recte ſpecies officioſi. quia cū maximū bonūalicuius eēt vita ſpiritualis in iſto. minus vita corꝑal̓.minimū eius poſſeſſio. patet ꝙ minime ē excuſabilis inhoc genere ⁊ plus deficiens a rectitudine voluntatisdicta. qui mentitur ꝓpter pecuniam ſaluādā: ꝙͣ qui ꝓaliā bona. et ideo ſextum mendacium p̄cedit alia vtpote maius et ſimiliter ſeptimum recte octauum vtpotemaius ſeptimum. ſicut et vitā corporalis minus bonūe qui pro vita alterius ſpiritualieſt vita ſpiritu