Queſtio.cxxxix.
tꝑale p̄ponit̉. ſic em̄ diffinit ip̄e libidinem. ſed quotiensſic fit mortaliter peccat̉. ergo hoc mēdacio ſemꝑ peccat̉mortaliter qualiter itaqꝫ erit iocoſuꝫ. ¶ Preterea hͦ grauius videtur eē ceteris. cōſtat em̄ ī ceteris ſpēbus mēdacij erat aliquid aliud a mēdacio mouēs ad mentiēdumptpote qꝛ volebat placere aut iuuare aut nocere alicui.vel aliquibꝰ. iō dicebat̉ mēdaciū in alijs ſpeciebꝰ. ī hacaūt dr̄ ſola libido mentiendi mouere. ſi ergo tantomaius ē peccatū et inexcuſabilius. quātominus habet motiuū. videtur illud mēdaciū eē inexcuſabilius ceteris etmaius. Queritur etiā cū libido ſiue improba volūtasſit generale in oībus iſtis mēdacijs quō hec ſpecies quedicitur ſola mētiendi libidine eē diuidatur ab alijs cuꝫgenerale nō diuidatur ab alijs ſpecialibꝰ niſi ꝑ additōꝫalicuius cōtrahētis. hec aūt ſpēs nō videt̉ dicere niſi generale nūc cōtractū. ¶ Solutio dicimus ꝙ reuera tūquartū tum quintū mēdacium cauſa placēdi fiunt. ſedplacētia quā aliquis intendit pōt eē dupliciter. pōt em̄intendere placere ſibi et alij: et tunc eſt quintū ſolum deſuauiloquio. vel nō alij extra: ſed ſibip̄i tm̄. tunc eſt illd̓quartū quod dicitur fieri ſola mētiēdi fallendiqꝫ libidine. Et nō intelligitur ibi fallēdi .i. decipiēdi aliū: ſꝫ fallēdi .i. falſum dicēdi. ſic̄ ergo ego diuidor ab alijs. ita placentia ſiſtens in me ſiue reſpectu mei ſolū. diſtinguitura placētia reſpectu alterius hoīs extra vel rei extra. etſicut quītum et quodlibet alioꝝ habebat ꝓpriam et ſpecialem cauſam. ſic hoc et illud. dicitur tn̄ fieri ſola mentiendi libidine et nō alia. quia cū libido dicatur a libēdo ſiue ab eo ꝙ libet. ſiue cui libet. nihil habet hoc mēdacium neqꝫ in ſe neqꝫ in cā extra illū in quo erat mentiēdi libido. nō ſic aūt in alijs mendacijs. īmo habebat cauſam extra. ⁊ iō hoc ſolū et recte dicit̉ fieri ſolo mentiendilibidine. ex his ergo pt̄ patere ſolutio ad obiecta. ¶ Adprimū em̄ dicimus ꝙ libido poteſt dici dupliciter. Unomō ꝓprie et ſtricte et ſic dabatur ei dicta diffinitio. et ſicnō erat radix niſi mortaliū peccatoꝝ. et ſic nō ſumiturin deſcriptōe huius quarti mendacij. Dicit̉ aūt alio mōcōmuniter vt ſit radix et mortaliū ⁊ venialiū. Un̄ cumlibido dicatur ab eo ꝙ eſt libe̓ ſicut vult aug. ſicut libe̓quod eſt li. ar. potuit inordinate moueri ad mortale velad veniale. ita ⁊ hec libido potuit eſſe radix n̄ ſolū mortalis ſꝫ et venialis. et ſic cadit hoc ī rōne huius mēdacij¶ Ad aliud v̓o quod obijcitur. ꝙ hoc erit maius ceterisdicimus ꝙ maius ē quinto: ſed tribꝰ primis non. ⁊ ꝓcedit illa obiectio ꝑ falſam ſuppoſitōem. ſupponit eī qͣi ſicmentiens recedit a veritate ꝓpter veritate qͣi cōtemnendo eā. et reuera ſic eēt mortale ⁊ graue mortale. ſꝫ nō ſicfaciebat: immo nō cōtemnens veritatē ſꝫ ſemꝑ ip̄am inaffectu habitualit̉ retinēs. paululū ad tp̄s declinabatab ip̄a. vt acciꝑet aliquā vanā delectatōꝫ in falſo quodſibi placebat. hoc aūt veniale erat ꝓpter infirmitatē noſtrā. ſicut em̄ poſt baptiſmū habebat homo cōcupiſcentiam quādam venialē reſpectu maloꝝ. ita habet quandā delectatōnem in vanis et hoc ꝓpter infirmitatis ſuecorruptōem. ſi em̄ hō ſtētiſſet nō eēt iſtud ei. ⁊ iō nō fuitillud mēdaciū mortale. ¶ Ad terciū ſimiliter patet rn̄ſio ex dictis. nō em̄ habet hoc mendaciū generale tm̄. ſꝫetiā habet ꝓpriam cauſam cōtrahēteꝫ ip̄m generale ẜmplacētiaꝫ reſpectu mētiētis ad ſeip̄m. que cauſa fac̄ hāceſſe vnam ſpēm per ſe. patet etiaꝫ ex dictis quare adicat hoc mirū eē mēdaciū quod de nullo alioꝝ dicit. hͦem̄ mēdaciū nullā cauſam ſui habet extra ip̄m mentientem. et iō recte in ip̄o mentiēte dr̄ eē totaliter. Alia aūthabebant cauſas extra mentiēteꝫ. ſicut illū cui debebatnoceri vel qui debebat iuuari vel qui debebat placeri.Unde nō erant mere et totaliter in ip̄o mētiente ꝙͣtumad omnē ſui cām. ¶ Poſtea queritur cū cōtingat mentiri circa mores. ad quod illud mendaciū reducet̉. neem̄ videtur eē iocoſum neqꝫ officioſum. religiōis etiānō videt̉ eē: cū nō ſit circa ea que ſpectāt ad fidē. ¶ Adquod dicimus. ꝙ hmōi mēdaciū ꝯtinet̉ ſub mēdacio re
igionis. ibi em̄ dr̄ religio coīter. nō ſoluꝫ ẜm ꝙ religatios ad tenēdum ea que ſunt circa fidē ſꝫ etiā ad tenēdūea que ſunt circa bonos mores. in his duobꝰ cōſiſtit ſūma religionis xp̄iane. ¶ Querit̉ poſtea. ponat̉ ꝙ aliꝗsmentiat de religione. nō ex certa malicia ſed ex infirmitate vel ex ignorātia. vt nō ſit peccatū ī ſpiritū ſct̄m. querit̉ ad qd̓ genus mēdacij reducet̉ illud. neqꝫ em̄ iocoſumneqꝫ officioſum ē illud cōſtat. ſꝫ neqꝫ malignitatis videt̉qꝛ nec ſub ſecūda nec ſub tercia ſpecie cōtinet̉. illd̓ ꝯſtatSi diceret̉ ꝙ cōtineret̉ ſub prima. ꝯͣ hoc videt̉. ꝙ illa p̄ma ſpēs mēdacij ꝑnicioſiſſima eſt. mēdaciū aūt iſtud eſtcū ſit ex ignorātia vel ex infirmitate: n̄ ita ꝑnicioſuꝫ videtur. ¶ Ad qd̓ dicimus. qui ſic mētitur pōt eē ꝑfectusvl̓ imꝑfectus ſiue vt ſic melius dicamus. ſimplex aliꝗsqui nō tenet̉ ad oīa credēda explicite vel aliꝗs magnꝰlitteratus. ſi gͦ ſit ſimplex. aut mētit̉ de his ad q̄ tenebat̉explicite credēda. aut nō. ſunt em̄ quidā groſſi articuli.ſicut ꝙ deus ſit trinus ⁊ vnꝰ. ꝙ filius dei aſſumpſit carnē. ꝙ paſſus ē ⁊cͣ. quos nullus etiā ſimplex debet ignorēre. ſi ergo mētit̉ ī hmōi. etiā ſi ignorātia mētiat̉ nō excuſatur a toto. cū tenet̉ illa ſcire et poſſet illa inquiſiuiſſevel ꝑ doctrinā accepiſſe. vel etiā ex inſpiratōe a dn̄o ſi ſep̄ꝑaſſet ad hoc. Si aūt aliꝗs magnꝰ lr̄atus mētiat̉ etiaꝫex ignorātia: peccat p̄mo genere mēdacij. nec excuſaturꝑ ignorātiam. cū ad oīa ſciēda teneat̉. Si aūt mētiaturſimplex ex ignorātia vel infirmitate. vtpote qꝛ nō pōt capere ea ad que nō tenetur ſcienda: tūc nō oportet diceremētiatur vel peccat ẜm grauitatē peccati. q̄ ſolet attēdiin ip̄a ſpecie mendacij. pōt tn̄ hoc reduci ad primā ſpēꝫſꝫ ẜm magis et minus. ẜm ꝙ ſunt grauiora et leuiora.¶ Quod ergo obijciebat̉ ꝙ primū mēdaciū erat grauiſſimū. intelligēdum ē hoc de illo qd̓ dr̄ ex certa malitia ⁊ad decipiēdū. tale em̄ ē peccatū in ſpiritūſanctū. vnde ⁊grauiſſimū. tn̄ intelligēdum ē ꝙ peccare in ſpm̄ ſct̄m ſiue in pr̄em ſiue in filiū duplicit̓ pōt dici. Uno eī modopōt dici peccare in filiū ꝗ mētit̉ de filio. ⁊ ī ſpūmſanctūꝗ d̓ ſpūſancto. ſꝫ hoc nō ē modus ẜm quē diſtinguit̉ peccatū in ſpiritūſanctū et peccatū ī pr̄em ⁊ in filiū. īmo hͦmō qn̄qꝫ ꝗ mētit̉ de filio: mētit̉ de pr̄e. vl̓ etiā peccat ī totā trinitatē. ſicut ꝗ diceret ꝙ ſpūſſct̄s nō ꝓcede̓t a pr̄e ⁊filio. ip̄e peccat in ſpiritūſanctū. ⁊ etiā ī totā trinitateꝫſꝫ hͦ peccatū nō ē illud ī ſpiritūſanctū qd̓ dicit̉ eē grauiſſimū. qꝛ pōt eē ex ignorātia vel ex infirmitate. dr̄ autempeccatū in ſpiritūſanctū alio mō ẜm ꝙ illa tria diſtinguūtur ꝑ appropriatōes. vt illud qd̓ ex impotētia dicat̉in patrē. qd̓ ex ignorātia dicat̉ ī filiū. quod ex certa malicia in ſpiritūſanctū: et tūc reuera iſtud ē grauiſſimū illoꝝ triū. ¶ Sed obijtiet aliꝗs ꝯͣ illud qd̓ diximꝰ. ꝙ mentiens ex ignorātia mētit̉ circa fidē de his ad que ſciēdūtenet̉. mētitur mēdacio reducibili ad primū genus. hocem̄ videbat̉ falſum. qꝛ talis qui ſic dicit ex ignorātia. etſi dicat falſam vocis ſignificatōem: nō tn̄ habet intentōnē fallēdi .i. decipiēdi. neqꝫ fallēdi .i. dicēdi falſum quōergo dicendum eſt mentiri. ¶ Ad quod dicendum ꝙ etſi nō ſit ibi totalis completio mendacij ẜm primā ſpēmdicimus tamē ꝙ reducitur ad illud genus. dicimus em̄ꝙ dupliciter dicitur intentio. aut videlicet ꝓpoſitum ꝑdiſcretōem. et hoc modo non habet iſte intentiōem fallendi. aut pōt dici intentio ip̄a voluntas. et hoc mō cuꝫip̄e teneretur iſta d̓ quibus mentitur ſcire. ſciuiſſet ſi voluiſſet ſicut predictum eſt. patet ꝙ voluit ignorare. et ſivoluit ignorare circa ea de quibus oportebat eum credēvel loqui. cum ignorantem loqui frequenter contingatfalſum dicere. patet ꝙ ex conſequenti habuit voluntatēmanendi in tali ſtatu in quo diceret falſum. ⁊ ita quodammodo habuit intentionē fallendi et dicendi illud qd̓de ſe aptum erat alium fallere. et etiam fallendi .i. dicēdi falſum ſiue quod neſcit eſſe verum cum deberet ſcire¶ Queritur poſtea aliquis intendit dicere contra fidēſed tamen non dicit. queritur ergo ſi huius reducendūē ad primū mēdaciū vel ad illud pct̄m. ¶ Ad qd̓ dicimꝰ