Queſtio.cxxxix.

Ecundo querit̉ vtrū mendaciū ex aliquacircūſtātia poſſit fieri bonū. qd̓ videt̉. grauiora ſunt. furtū. homicidiū. ꝙͣ mendacijin genere. ſed hec grauiora bene pn̄t fieriꝑ aliquas circūſtatias formatas. vt poteſt quilibet occidere hoīem maleficū iuſticia dictāte amore iuſticie. Similiter poteſt fieri ꝯtrectatō rei aliene īuito dn̄o. ſic̄ fuitin aſportatōe vaſoꝝ egiptōꝝ: et tn̄ nō peccauer̄t ſꝫ bn̄ fecerūt. q̄ ex mandato dn̄i ſolo hec fecerūt. ¶ Contra. dic̄ig. loquens de his malis in genere. ſi homicidiū ⁊ furnto alicuius boni bene poteſt fieri: mendaciūinotn̄ nunꝙͣ. ¶ Ad qd̓ dicendū eſt. ꝙ aliter eſt de gene̓ furti et homicidij: et de genere mendacij. furtū em̄ et homicidiū determinat inordinatōnem actus reſpectu materie. nō determinando inordinatōem ex ꝑte finis ſiue intentōnis. mendaciū aūt inordinatōem in cōꝑatōne actꝰad materiā et in ꝯꝑatione ad finē. et ideo dicit augꝰ. ꝙniendaciū nō poteſt bene fieri. furtū aūt et homicidiumpoteſt bene fieri. ſi v̓o furtum ⁊ homicidiū importarentde ſe inordinatōem ex ꝑte finis vel intentōnis. nec tuncilla poſſent bene fieri. Preterea. illa inordinatō q̄ eſt exꝑte materie in furto et homicidio. ꝓpter aliquā ꝯditōeꝫaduenientē ex ꝑte materie cuius ratōne pōt eſſe ordinatio tollit̉. qꝛ maius eſt bonū ſuꝑueniens ꝙͣ illud ſit malum. in mēdacio aūt eſt defectus veritatis cui nō poteſtaddi ꝯditō ꝑ quā fiat maius bonū ꝙͣ defectus veritatiseſt malū. et ideo nō eſt formabile ad bonū nec illo poteſtaliquid mereri. ¶ Ad illud v̓o qd̓ obijcit̉ ꝙ hec grauira ſunt et nō pn̄t bene fieri ⁊cͣ. dicendū eſt ꝙ grauius pt̄dici multipliciter. vel ratōne iniurie ꝓximi. et ẜm hummodū grauius dicit̉ furtū et homicidiū ꝙͣ mendacium.¶ Preterea etiā grauius dicit̉ qd̓ addictū eſt maiori pene. et ſic etiā illa addicta ſunt maioris pene ꝙͣ mendacium in genere. licet aliqd̓ mēdaciū vt illud qd̓ eſt blaſphenie ſit addictū grauioris pene in veteri teſtam̄to. ſicuthabet̉ ī .xxiiij. leui. Qui blaſphemauerit nomē dn̄i morbꝰ obruat eū ⁊cͣ. Dicit̉ iteꝝ grauius alte moriat̉.terū altero ꝓpter hoc. ꝙ inordinatōem dicit reſpectu reinobilioris. et ẜm hoc ꝙ eſt veritas nobilior pecunia velvita mortali: mēdaciū dicit̉ grauius. Dicit̉ etiā grauiꝰ.qꝛ plus importat īordinatōis in ſua ratione. ponit eniꝫlatōem ad finē: et ẜm hoc dicit̉ mendaciū iterum. ⁊ ẜm hec eſt rō quare mendaciū nō eſt formabile: alia v̓o dicunt̉ formabilia. eo ꝙ ſuis intentionibꝰ nōitatē ex¶ Nembrum terciumErcio querit̉ vtrū om̄e mendaciū ſit peccatū. qd̓ videt̉. dicit aug. in li. de mendacōui aliqd̓ genus mēdacij peccatū nō eē prauerit: ſeip̄m decipit. ¶ Item inter omīadacia minima ſunt officioſuꝫ et iocoſum. ſꝫ hec duolacioꝝ nō ſunt ſine culpa. ſicut habet̉ ī glo.es om̄s qui loquunt̉ mendaciū. eendaciū eſt peccatū. ¶ Preterea. ex ip̄a ratōneit̉: vbi em̄ eſt intentio fallendi eſt peccatuꝫſꝫ vbi elaciū: ibi eſt intentō fallendi. gͦ vbi eſt mendaciū ibi eritcatū. ¶ Item augꝰ. in enche. verbis vtiad fallaciā nō ad illud ad qd̓ inſtituta ſunt: peccatū eſt.ſꝫ in mendacio hoc agit̉. ergo om̄e mendaciū eſt peccatū¶ Item aug in li. de doctri. xp̄iana. omne mendaciū eſttas. ſꝫ omīs iniquitas eſt pct̄m. gͦ om̄e mendaciuꝫeſt peccatum. ¶ Contra. verum et mendacium opponūtur bonitas et peccatum opponuntur ſimiliter. ſed veritas diſtinguit̉ a bonitate. gͦ mendaciū diſtinguet̉ a pct̄ogͦ mendociū nō dicet̉ pct̄m eſſentialiter. ¶ Itē aug. in li.ꝯtra mendacium. Sicut lux opponitur tenebris ⁊ econuerſo. ita veritas opponitur mendacio. et econuerſo. ſedlux et tenebre opponunt̉ circa cognitōnem exteriorē. ergo veritas et mendacium circa cognitōneꝫ interiorē. ſꝫin illa nō eſt peccatū ſicut nec veritas. gͦ mendaciū nō ē

peccatū. ¶ Item ambro. Nō ſolū in v̓bis falſis. ſꝫ et in ſimulatis oꝑbꝰ eſt mendaciū. Sed in oꝑbꝰ ſimulatis pt̄eſſe ſine peccato. ſiulatio em̄ aliqn̄ bona eſt et ꝓ tēꝑeaſſumēda. ſicut dicit hieroni. exemplū eſt de iehu. iiij. regum. xj. Et de dauid. jͣ. reg. xxj. ergo nō omne mendacium eſt peccatū. ¶ Deinde querit̉ vtrum omne peccatuꝫſit mendaciū.d̓ nō videt̉. peccatum enim vniuerſitatiseſt. eo ꝙ eſt dictū vel factū vel cōcupitū. mendaciū autēeſt dictū ꝓprie. ergo nō om̄e pct̄m eſt mendaciū. ¶ Contra ſuꝑ illud psͣ. quia delectaſti. glo. omne peccatū menꝯtra legē et veritatē eſt. Similiter ſuꝑ ildacium eſtlud. viij. ioh̓. Dyabolus eſt mendax et pater eius. id eſtmendopct̄m dicit̉ mendaciū. ¶ Ad qd̓ dicēdūbi ēnendaciū eſt peccatū. ¶ Ad illud v̓o qd̓ obijcit̉icendū eſt ꝙ mendaciuꝫ duo importat in ſein ꝯtrarifalſam vocis ſignificatōꝫ: et fallendi intentōem. ꝙͣtū adfalſam vocis ſignificatōem opponit̉ veritati: ẜm ꝙ veritas diſtinguit̉ a bonitate. ꝓut aūt ponit intentōem fallendi opponit̉ veritati. ꝓut veritas ē ſub bonitate. qꝛ em̄habet intētōem fallēdi. fallax eſt. fallax aūt nō eſt veraxveracitas aūt ſpecies eſt bonitatis. ¶ Ad ſcd̓m v̓o dicendū ꝙ lux et tenebre pn̄t dici ex ꝑte intellectus cognitiurvel ex ꝑte intellectus practici. ſi ex ꝑte intellectus cognitiui: ẜm hoc ſi veritas et mendaciū ſic opponūt̉: non eritmēdaciū ſic ſub peccato. ſi v̓o ſe habeat circa intellectūpracticum. tunc veritas et mendaciū ſi ſic opponūt̉ eritpct̄m mendaciū. ¶ Ad terciū dicendū ꝑ hoc quod ſupradictum eſt ꝙ mendaciū nō ꝓprie dicit̉ in oꝑbꝰ ſimulatisſi v̓o dicit̉ in oꝑbꝰ ſimulatis: diſtinguendū eſt. qꝛ eſt ſimulatō laudabilis. et eſt ſimulatio vituꝑabilis. Simulatio vituꝑabilis eſt pct̄m. Simulatō v̓o laudabilis nōeſt peccatū. ſimulatō aūt vituꝑabilis ꝓprie dicit̉ mendaciū in oꝑbꝰ: ſicut ſi aliquis ſimulat ſe eſſe xp̄ianū et nōfacit oꝑa xp̄i. ¶ Ad illud v̓o qd̓ querit̉. vtrū omne pct̄mſit mendactū. dicendū eſt ꝙ peccatū accipit̉ ꝓprie et extenſo vocabulo. ꝓprie ẜm ꝙ eſt falſa vocis ſignificatio⁊cͣ. et ſic non omne peccatū eſt mendaciū. extenſo v̓o vocabulo accipit̉ cū dicit̉ ꝙ om̄e pct̄m eſt mendaciū. qꝛ declinat a veritate boni. vel qꝛ ꝓmittit quandā veritatemdilectionis quam non adimplet.¶ Nembrū quartūUarto querit̉. vtrum om̄e mendacium ſitpct̄m mortale. qd̓ videt̉ aug. in li. ꝯtra mēdaciū. ſicut pietas ⁊ impietas iuſticia ⁊ īiuſticia differūt: ſic veritas et mendaciuꝫſed ſic differt pietas ab impietate ⁊ iniꝗtas a iuſticia. ꝙſunt ſemꝑ mortalia: gͦ mendaciū ſic differt a veritate ꝙſemꝑ eſt mortale. ¶ Item ſuꝑ illud psͣ. odiſti om̄s ꝗ operant̉ iniquitatē. ꝑ. ⁊cͣ. plus eſt ꝑdere ꝙͣ odire. ſi ergo odium dn̄i nō eſt niſi mortale pct̄m. perdere non eſt niſi reſpectu eoꝝ qui mortaliter peccant. ¶ Item aug. in li. deꝯflictū vicioꝝ ⁊ virtutū. nec officioſo mendacio nec ſimplici verbo debet quis aliquē decipere. qꝛ quōlibet mentit̉ quis occidit animā. ſed nō occidit̉ aīa niſi ꝑ mortalepeccatū. ⁊ omne mendaciū fit cum intentōne fallendi. gͦomne mendaciū eſt mortale pct̄m. ¶ Item ſuꝑ illud. perdes om̄s ꝗ loquūt̉ mendaciū ⁊cͣ. Si quis nō vult hominem ad mortem ꝑdere d̓m taceat ſed nō falſuꝫ dicat. neꝓ corꝑe alterius animā ſuā occidat. ergo nō eſt ꝑpetrandum mendaciuꝫ ꝓ vita alterius ſeruanda. qꝛ occideretanimam ſuam qd̓ non eſſet niſi ꝑ mortale peccatū. Si gͦnon eſt perpetrandum mendacium benignitatis. qd̓ eſtminus in genere mendacij. eo ꝙ eſſet mortale peccatummulto fortius nec alia genera mendacioꝝ. cum ergo illud eſſet mortale peccatū. et reliqua eſſent mortalia peccata. ¶ Contra. jͣ. Exod̓. vbi loquit̉ de obſtetricibus etmendacio eorum: dicit glo. que eſt aug. quorundaꝫ vitalonge inferior eſt a ꝑfectione ſanctoruꝫ. ſed habeant iſtapeccata mendaciorum ꝓuentu ip̄o ⁊ indoīe ſuſtinentuet dicitur ibi ꝙ infirmis mentiri conceditur. ſed nulluꝫ