ſuꝑnis cōſpiciēdis et cōſulendis inhereſcit. huiꝰ aūt eſtdiſcernere faciendū: et cōſentire vt fiat. gͦ cōſenſus ē ip̄iꝰrōnis. Uidet̉ aūt eſſe ip̄ius volūtatis ꝓpter ſupͣdictambern̄. rōnem. ¶ Et dicēdū ē. ꝙ vtriuſqꝫ ẜm ꝙ dīc bern̄.cōſenſus ob voluntatis in amiſſibilem libertatē. et rōisindeclinabile iudicium li. dicitur ar: liber ꝓpter voluntatem: iudex ſui ꝓpter rōem. ¶ Queritur etiā ſi cōſenſꝰſit ſuꝑioris ꝑtis rōnis aut inferioris aut vtriuſqꝫ. et videtur eē inferioris ꝑtis. cōſenſus em̄ cōtentus ſola delectatōne aīmi. eſt inferioris ꝑtis rōis. gͦ cōſenſus diciturinferioris ꝑtis. ¶ Preterea. eius eſt conſentire illecebrecarnali. Ꝙ aūt ſit ſuꝑioris ꝑtis habet̉ ꝑ hoc qd̓ dicitaug. eius em̄ eſt cōſentire inferiori ꝑti rōnis vel nō conſentire. tenet em̄ locū viri: eius etiā eſt ꝑ voluntatē cohibere vel nō cohibere mēbra. ergo penes ip̄am reſidet̉ prīcipaliter conſenſus. ¶ Qd̓ concedendū eſt. vtriuſqꝫ em̄eſt decernere. vtriuſqꝫ eſt conſentire. in vtraqꝫ em̄ conſtituitur pct̄m: ſꝫ differeter ſicut dīc aug. in li. de tri. et recitat illud magiſter in li. ſentētiaꝝ.¶ Nlembrum ſecundumEcundo queritur cū ſit duplex cōſenſus.vtrū ẜm vtrūqꝫ ſit mortale pct̄m an veniale aliqn̄. Et videt̉ ꝙ veniale ſit ī inferioriꝑte. ꝑ hͦ qd̓ dīc aug. Si cū cogitatōe mēsoblectat̉ illicitis. nō decernēs eē faciēda: tenens tn̄ ⁊ voluens libēter. que ſtatim vt attigerūt aīm reſpui debuer̄tnō negandū ē eē pct̄ꝫ. ſꝫ longeminꝰ ꝙͣ ſi oꝑe ſtatuat̉ implendū. et ideo de talibꝰ cogitatōibꝰ veniā ē petēda pectuſqꝫ ꝑcutiendū atꝫ dicendū dimitte nobis debita nr̄a.ſed ad venialia quedā pct̄a delenda dicit̉ valere or̄o dn̄ica. eſt gͦ hmōi veniale pct̄m. ¶ Sed videt̉ cōtrariū ꝑ hocqd̓ ſubiūgit aug. vna ꝑſona vnuſqꝫ homo totꝰ damnabitur niſi hec que ſine volūtate ꝑpetrādi. ſi tn̄ cū voluntate aīm talibꝰ oblectāda ſolius cogitatōis ſentiūtur eſſepct̄a. ꝑ mediatoris gr̄am remittāt̉. ſꝫ damnatio nō ē niſiꝓ mortali pct̄o. gͦ huiꝰ fit mortale pct̄m. ¶ Sil̓r p̄mittit̉ibidē ſi mulier ſola cibū edidiſſꝫ illicitū. ſola mortis ſuꝑplitio plecteretur. nō ita dici pt̄ in homīe vno. ſi delectabilius illicitis a quibꝰ ſe cōtinuo debet auertere: cogitatio libēter paſcat̉ ſola. nec faciēda decernātur mala: ſedtm̄ in recordatōe ſuauiter teneātur. qͣſi mulierē ſine viropoſſe damnari. ex quo accipit̉ ꝙ ꝓ hmōi pct̄o debet̉ dānatio. damnatio aūt nō ſolet accipi in ſcriptura niſi promortali pct̄o. gͦ hmōi ē mortale pct̄m. ¶ Item in ſuꝑioriꝑte rōis querit̉ vtrū fiat veniale pct̄m. qd̓ nō videt̉. Inilla em̄ ꝑte eſt cōſūmatio pct̄i. cōſūmatio aūt pct̄i eſt cuꝫeſt mortale pct̄ꝫ. gͦ in illa ꝑte eſt tm̄ mortale pct̄m. ¶ Preterea. magr̄ in li. ſen. Si aſſit plena volūtas ꝑficiēdi. vtſi aſſit facultas ad effectū ꝑducat̉. vir māducat qꝛ ſuꝑiorꝑs rōnis illecebre cōſentit. tūc ē damnabile et graue peccatū. in ſuꝑiori gͦ ꝑte tm̄ videt̉ eſſe drn̄tia mortalis pct̄i.¶ Ad qd̓ dicēdū ꝙ et ī inferiori ꝑte pt̄ eē. et mortale peccatū et veniale: cū mēs oblectat̉ in cogitatōe ī illicitis. n̄decernēs tn̄ eē faciēda ſed repellit̉ a ſuꝑi ori ꝑte rōis veniale eſt. et in remedium huiꝰ pct̄i valet tunſio pectoriscum orōne dn̄ica. Si aūt ꝓgrediat̉ vt nō a ſuꝑiori partepoſt deliberatōem ſufficiētem non cohibeat̉. dr̄ mortalepct̄m: qn̄ verſatur delectatio circa genus mortalis pct̄i.et hoc mō intelligit̉ illud ꝙ mulier nō ſine viro dānat̉.Iam em̄ ē cōſenſus ſuꝑioris ꝑtis vere vel interp̄tatiue.difficilimū tn̄ ē in hac ꝑte fines venialis pct̄i ⁊ mortalisdiſtīguere ī ſubiecta materia. et iō volebat aliꝗ dicere ꝙdū eſt ꝯſenſus ad delectādū. et nullatenꝰ ad ꝑpetrāduꝫoꝑe: eſt veniale pct̄m. dānatōꝫ v̓o exponebat viri cū mulicre ꝑ puītōꝫ in huiꝰ. vt puniēda ſit ſuꝑior ꝑs in pn̄ti ſiue pena tꝑali. qꝛ nō cohibuit delectatōes īferioris ꝑtisſic̄ debuit. tūc aūt dānat̉ vir cū muliere dānatōe mortalis pct̄i: cū adeſt cōſenſio male vtēdi rebꝰ q̄ ꝑ ſenſuꝫ corporis ſentiūt̉ etcernit̉ pct̄m vt ſi poteſtatis ſit oꝑe cōpleatur. tunc em̄ ẜm aug. mulier intelligēda eſt dediſſe

viro ſecū ſimul edēdū illicitū cibū. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur de ſuperiori ꝑte rationis. dicendū eſt. ꝙ aut ſuperiorpars rationis verſatur circa genꝰ venialis pct̄i. aut circa genus mortalis pct̄i. Si verſatur circa genus venialis peccati. vt ſi conſentit nō cohibendo ſe ab ocioſo ſermone vel facto: eſt veniale peccatuꝫ. ſi verſatur circagenus mortalis peccati conſentiēdo vt fiat. nō cohibendo membra mortale eſt peccatū. Qd̓ aūt dicit aug. in ſuperiori parte eē damnabile et graue peccatum. intelligitur per quandam coartationem circa genus mortalis.hec em̄ nomīe illicitoꝝ intelligunt̉. et qꝛ circa iſta erat.differentia ſenſualitatis inferioris partis et ſuperiorisẜm veniale et mortale. Nam in ſenſualitate veniale tm̄in inferiore veniale et mortale. in ſuperiore meſicut dicit magr̄ in li. ſen. ideo ī ſuperiori parte dixit tm̄damnabile ēaue eſt peccaMembrū terciumErcio q̄rit̉ de cauſa peccati interiori mortalis. que eſt qn̄ aliquid fit ī cōſenſu contͣconſcīam recta. Et ad hmōi explanatōemPrimo queritur vtrū cōſcīa liget ſiue ſitrecta ſiue erronea. Secūdo vtrū magis liget ꝙͣ p̄ceptuꝫprelati velercio circa que liget et circa que nonan circan̄ia. Quarto vtrū meritū ſit in agendo ẜm cōſcīam ſicut demeritū in agendo contra conſcīam. Quito vtrum in omni peccato ſit fieri cōtra conſcī¶ Articulus primusDprimū ſic dicit damaſ. ꝙ conſcīa eſt lex intellectus nr̄i. ſed lex intellectus nr̄i dictat eēaciēdū qd̓ eſt faciendū. et qd̓ nō eſt faciendūdictat nō eſſe facitum ergo lex liget: conſciētia lireterea. ſuꝑ illud. ij. ad Ro. cum gentes quegabitlegem nōent naturaliter ea que legis ſunt faciunt.glo. etſi nō habent legem ſcriptam: habent tamen legenaturalem. qua quiſqꝫ intelligit et ſibi conſcius eſt ꝗdſit bonum et quid ſit malum. et ſicut ſcīa ligat ip̄m intellectum ad ea que egrediuntur a principio ſcibili: ita cōſcientia ligat intellectū practicū ad ea que ſciūt̉ ab ipſo.¶ Itē conſcīa eſt iudex ſicut habetur. vij. eccī. ſuꝑ illudScit em̄ conſcīa tua. Iudex aūt ligat illū ſiue obligatſubeſt iudicio ad faciendum quod iudicatum eſt. gͦ conſciētia ligat ad id cuiꝰ eſt conſciētia. ¶ Item. xiiij. ad ro.om̄e qd̓ nō eſt ex fide peccatū eſt. et exponitur qd̓ eſt contra conſcīam. ergo conſcīa obligat ad nō facienduꝫ ſil̓rad faciendū. ¶ Item orig. ſuꝑ illud. Deſides aīas aſtrīgit apl̓us vt nihil ſine fide agant vel dicant vel cogitēt.ſi ergo fides eſt conſcīa nihil agendum vel dicenduꝫ velcogitandum eſt niſi ẜm conſcīam. ergo conſciētia ligat.Queritur etiaꝫ de.§. j.cōſcientia erronea ſi ip̄a obliget. qd̓ videt̉ ꝑ hoc qd̓ dicitur in glo. ſuꝑ illud. Om̄e qd̓ nō eſt ex fide ⁊cͣ. Om̄e qd̓ad cōſcīam ꝑtinet. ſi aliter fiat: dicit eſſe pct̄m. ꝙͣuis em̄fiat qd̓ bonū eſt. etſi nō eſſe faciendū credat̉ vel nō ſit faciendū vt fit. pct̄m eſt. gͦ conſcīa erronea etiā obligat. cōſciētia em̄ erronea eſt que dictat de faciēdo nō eē faciēdū¶ Item ſicut dr̄. j. ad coꝝ. viij. quidam cum conſcīa ydoli. qͣſi ydolaticū māducabant. et conſcīa ip̄oꝝ cū eēt īfirma polluebat̉. ſꝫ nō eſt pollutio niſi ꝑ pct̄m. hoc aūt nonerat qꝛ comedebāt ydolaticū: ſꝫ qꝛ conſcīa dictabat ydoſeē cōſecratū. dictabat ergo conſcīa nō eſt licitū. qd̓ erat īſe licitū. et iō peccabāt ſic faciēdo. ergo conſcīa errone aligabat. ¶ Contra conſcīa eſt in ratione. ratio aūt conſiliaria eſt voluntatis. conſilium aūt nō eſt obligatoriūergo conſcientia ẜm quam formatur conſilium nō obligat. ¶ Iteꝫ conſcientia aliquādo formatur ex oppinatis.opinio v̓o ad vtrāqꝫ partem ſe habet. Eſt em̄ opinio vera et falſa. vera etiam eſt poſſibilium aliter ſe habere. gͦconſcientia non eſt obligatoria. cum non fundetur ſuꝑ