Queſtio.cxxxiij.
obijcit̉ ꝙ ſimil̓ deberēt eſſe diuiſiōis. dicendū ē. ꝙ hͦ vequos actꝰ circa quos īdifferēter ſe hn̄trū ē ꝙͣtum adcōmiſſio ⁊ delictū. ſicut ē de actu credendi. ⁊ ſimilit̓ pōteē de actu timēdi ⁊ diligēdi. cōtingit enī delīquere nō timēdo que timēda ſūt. ⁊ cōmitte̓ timēdo q̄ timēda n̄ ſunt⁊ ita de alijs.¶ Queſtio. cxxxiij. de peccato coonisAbita diuiſione actualis peccati ī delictū ⁊ cōmiſſuꝫ. conſequēter dicēdū ē de diuiſiōe actual̓ peccati ꝓut diuidit̉ ī peccatū. cordis. oris⁊ oꝑatiōis. Et ſumit̉ iuxta illā diffinitionē. peccatū ē dictū vel factū vel cōcupitū cōtra legē d̓i.catū autē cordis p̄ambulū ē reſpectu peccati oris ⁊pis. ⁊ iō prīo dicēdū de illo. peccatū autē cordis vel ēcogitatiōis vel iudicij vel cōſenſus ſiue aſſenſus. prīo eīcogitatrd̓o iudicat ſiue diffinit. tercio cōſentit ſiueaſſentit. ¶ Prīo autē dicendū de peccato cogitationis.Circa qd̓ prīo querit̉. vtrū pctm̄ ſit ī cogitatiōe. Scd̓o.ptrū ſit mortale. an tm̄ veniale. Tercio d̓ comꝑatiōe hꝰpeccati ad illa que ſūt oris ⁊ oꝑis. Quarto. vtrū peccet̉in ſenſibꝰ ex quibꝰ ꝓdeūt cogitatiōes ītellectꝰ. Quintode differētia huiꝰ peccati reſpectu rerū preteritarū preum ⁊ futurarū.¶ Nembrū primūIrca primū ſic obijcit̉. ꝙ ī cogitatiōe ſit peccatū. dicit̉ enī Iſa. j. auferte malū cogitationū veſtrarū ab oculis meis. ergo peccatuꝫCē ī cogitatōe. Itē Iſa. magna obſeruātia circa cor dis tuſtodiā ē adhibēda. qꝛ autem bone aut malerei ibi cōſiſtit origo. nā ſcriptū ē de corde exeūt cogitationes male. gͦ ī cogitatiōe ē peccatū. ¶ Itē. xxxj. Iob. peigi fedꝰ cū oculis meis. vt nō cogitarē de virgīe. qua eīartē haberet ī me deꝰ. ex quo colligit̉ ꝙ ī cogitatiōe eſtpeccatū. ¶ Itē ſuꝑ illd̓ eccͣs. x. muſce moriētes perduntſuauitatē vnguēti. Greg. ī moralibꝰ cogitatiōes ſuꝑflueque aſſidue ī aīo carnalia cogitāte naſcunt̉ ⁊ deficiunt.eā ſuauitatē quā vnuſꝗſqꝫ ꝑ ſpiritū ītrīſecꝰ vnctꝰ ē perdūt. ¶ Preterea ī cōfeſſiōe generali accuſat ſe hō de pecato cogitatiōis. gͦ ī cogitatiōe ē peccatū. ¶ Cōtra cogitatio p̄uenit volūtatē. ſꝫ an̄ volūtatē nō ē peccatū. gͦ ī cogitatiōe ſola nō ē peccatū. ¶ Itē Grego. Mentē nequaꝙ cogitatio īmūda inꝗnat cū pulſat. ¶ Itē Iſid̓. Nō eſtarbitrij noſtri cogitatōis praue ſuggeſtōibꝰ p̄uenire. Iacere autē ī aīo cogitatione noſtre attinet volūtati. illudad culpā nō redigit̉. iſtud culpe ꝓprie īputat̉. cogitatioergo ſola nō imputat̉ ad peccatū. ¶ Itē cogitatio bonanō ſufficit ad meritū. ergo nec cogitatio mala ſufficiēsē ad demeritū. ergo nec ad peccatū. ¶ Ad qd̓ dicendū ēꝙ ē cogitatio ſpeculatīa. ⁊ ē cogitatio practica. cogitationē autē practicā dico que ꝓcedit vſqꝫ ad cōſenſuꝫ. cumcogitationi adijcit̉ deſideriū. prīo gͦ mō cogitatio nō eſtpeccatū. ſcd̓o mō ē peccatū. d̓ illa dicit Iſid̓. cogitatio pͦua delectationē ꝑit delectatō cōſenſionē. Et greg. Turbis cogitatōnū carnaliū ad ima cordis ſūt dep̄ſſa. vt adꝗetis ītīe n̄ leuēt̉ deſideriū. Et ꝑ hͦ ſoluūt̉ ea que ex vtraqꝫ ꝑte ſūt q̄ſita. iō dic̄. b. Greg. hūana tēptatio ē qͣ plerūqꝫ ī cogitatiōe tāgimur nolētes. ꝙ .n. illicita ad aīm veniūt ex hūanitatis corruptibil̓ pode̓ hēmꝰ. demōiaca āttēptatō ē cū ad hͦ ꝙ carnis corruptibilitas ſuggēit. ꝑ cōſenſu ſe aīmus cōſtrīgit. ¶ Ad obiectū āt prīo rn̄dēdū ē.ꝙ cogitatio an̄ cōſenſū ē ſpeculatīa ⁊ tal̓ n̄ ē peccatū. lꝫſit pctī occaſio. ¶ Ad ſcd̓m v̓o dicēduꝫ. ꝙ cū cogitatio pͥua pulſat aīm.qn̄ mēs renitit̉ ⁊ n̄ ē peccatuꝫ. aliqn̄ voꝑ deſideriū ducit̉. ⁊ tūc dr̄ eē peccatū ꝓpt̓ ip̄am delectationē.Ad terciū v̓o dicēdū. ꝙ iace̓ dr̄ cogitatō
ī aīo cū ī ea fit delectatio ⁊ tūc ad culpā ꝑtinet. ¶ Ad qͣrtū v̓o dicēdū ꝙ nō ſequit̉ vl̓r. ſi cogitatio bōa n̄ eſt ſufficiens ad meritu. ꝙ mala n̄ ſit ſufficiēs ad demeritū. plura eī exigūt̉ ad meritū ꝙͣ ad demeritū. ſi tn̄ vtrobiqꝫ accipiat̉ cogitatō ſpeculatiā quo ad hoc parificant̉.¶ Nembrum ſecundumEcūdo querit̉. vtrū cogitatōis peccatuꝫ ſitmortale an tm̄ veīale. ⁊ vr̄ ꝙ ſit veīale. cogitatio eī mala ē circa delectationē. ſi gͦ in ip̄adelectatiōe ē vēiale peccatū. multo fortiꝰ ī cogitatiōe p̄cedēte. ¶ Itē greg. Nō nūqͣ īpulſu cogitatiōisillicite affligimur. qꝛ ī ꝗbuſdā īterne cōuerſatiōis actibꝰꝙͣuis licitis libent̓ occupamur. ⁊ iō ſac̓ dos legis. pedesatqꝫ īteſtīa hoſtie iubet aque diluere. gͦ cū hꝰ mōi cogitatio illicita ſit venial̓. peīale erit peccatū. Cōtra Iſid̓.Sic̄ viꝑa a filijs ī pt̄o poſitis lacerata punit̉. ita nos cōgitatiōes nr̄e ītra nos enutrite occidūt. gͦ cogitatio mala ē mortale peccatū. nihil eī occidit niſi mortale peccatū. ¶ Itē greg. plerūqꝫ cōtingit vt nōdū p̄cedat ī oꝑe motꝰ mētis. ⁊ iā ꝑfecta ē culpa ex ip̄o reatu cogitationis. gͦcogitatio facit aīam reā. ſꝫ reatꝰ ꝓprie dr̄ mortale pctm̄.gͦ cogitatio mala ē mortale peccatū. ¶ Itē greg. Cū deſideriorū cogitatiōes ſꝑ dyabolū ſequāt̉ ī oꝑe. vald̓ ſe tn̄obligāt ī cogitatiōe. ex ꝗbus colligit̉. ꝙ cogitatio illicitaē mortale peccatū. ¶ Ad qd̓ rn̄dēdū. ꝙ cogitatio eſt duplex. vel d̓ veīali vel d̓ mortali. ſi ſit cogitatio d̓ veīali ꝓgrediēs vſqꝫ ad delectationē vel cōſenſuꝫ. dicet̉ mortalepeccatū. nō ꝓpter cogitationē prīcipalit̓. ſꝫ ꝓpt̓ ꝯſenſuꝫ.¶ Nembrū terciumErcio q̄rit̉ d̓ comꝑatiōe hꝰ peccati ad aliaque ſūt oris ⁊ oꝑis. vr̄ eī eē cā aliorū peccatorū. ꝑ hͦ qd̓ dr̄ math̓. xv. de cord̓ exeunt ⁊cͣ.cogitatio ē prīcipiū aliorū peccatorū. Und̓⁊ comꝑat̉ arbori male q̄ ꝓducit fructū malū. ſed cā ī bonis melior ē ſuo cauſato. ergo cā ī malis ſimilit̓. ergo deteriꝰ ē peccatū cogitatiōis ꝙͣ oris ⁊ oꝑis. ¶ Itē ſuꝑ illd̓xviij. Iob. deorſum radices eiꝰ ſiccent̉. ſurſum autē atterat̉ meſſis eiꝰ. greg. nomīe radicū que ī occulto ſi ſint ſicce cogitationes accipimꝰ. meſſis v̓o noīe aperta oꝑatiodeſignat̉. que ex latēti radice ꝓducit̉. per hͦ ergo ꝙ radices ſiccant̉ meſſis atterit̉. qꝛ dū cogitatiōes ſuas ī infimis rebꝰ ponit. ⁊ ſempit̓ne viriditatis gaudia appete̓ neigit. oīs oꝑatio ſuꝑno iudicio qͣſi nihilū reputat̉. ſic gͦſic ī radice ē tota virtꝰ arboris. ita ī cogitatiōe p̄cedentead cōſenſuꝫ ē tota virtꝰ peccati. gͦ maiꝰ vr̄ eſſe peccatumcordis ꝙͣ oris ⁊ oꝑis. ¶ Cōtra ſuꝑ illd̓. iij. Iob. Quaren̄ ī vulua mortuꝰ ſuꝫ. ibi diſtīguit̉ peccatū qͣtuor mōis īcord̓. ⁊ qͣtuor modis ī oꝑe. ⁊ deſignat̉ ibi ꝓgreſſus ī peccato. Un̄ dic̄ greg. ī peccato cōceptū foras delectatio rapuit. ſꝫ vtina ī ea delectatiōe occubereꝫ. ne vſqꝫ ad oꝑiscōſenſuꝫ deſiperē. exceptꝰ ē genibꝰ. qn̄ ꝑ ꝯſenſuꝫ ſpūs oībus ſenſibꝰ ſubiectis qͣi genibꝰ culpa ꝯſūmauit. ⁊ ita ꝓgreſſuꝫ peccati deſignat. ſꝫ ꝙͣto maior ē ꝓgreſſus. peccti. tāto maior ē culpa. gͦ peccatū oꝑis vel locutiōis maē ꝙͣ peccatū cordis. ¶ Eodē mō pōt haberi ꝑ verbū Iſi.q̄ dicit. cogitatio pͣua delectationē parit. delectatio ꝯſenſuꝫ. cōſenſus actionē. actio cōſuetudinē. ꝯſuetudo neceſſitatē. ſic gͦ peccatū oꝑis ē peccatuꝫ maiꝰ ꝙͣ pctm̄ cordisvel locutiōis. ¶ Ad qd̓ rn̄dendū. ꝙ peccatū oꝑis maiꝰē ꝙͣ cogitatiōis vel cordis. cū ad illd̓ ordināt̉. poſito eīmpeccato oꝑis ponit̉ peccatū cordis ⁊ necōuerſo. Nec hͦē cōtrariū. ꝙ illd̓ dr̄ eē cā illiꝰ. nō eī ſequit̉. ſi cā ē ꝙ totamalitia oꝑis ſit ī cogitatiōe. ſed ecōuerſo. cā eī aliqn̄ habūdat ſuꝑ cauſatū ī malitia. aliquādo v̓o ecōuerſo cumſit canſatum habet aliquam malitiam preter illam quācontrahit a cauſa. malitia v̓o operis habet preter malitiam cordis ⁊ malitiam ſui generis.